Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər son illərdə bütün istiqamətlər üzrə sürətli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq üzərində qurulan qardaşlıq əlaqələri siyasi müstəvidə strateji tərəfdaşlığa, iqtisadi sahədə isə genişmiqyaslı əməkdaşlığa çevrilib. Dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri, yüksək səviyyəli siyasi dialoq və imzalanan mühüm sənədlər iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait formalaşdırıb.
Bu prosesdə Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Komissiya iqtisadi, ticari, investisiya və digər sahələrdə qarşılıqlı fəaliyyətin əlaqələndirilməsinə, mövcud imkanların müəyyənləşdirilməsinə və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin formalaşdırılmasına xidmət edən mühüm institusional mexanizmdir. Onun fəaliyyəti dövlətlər arasında əldə olunan siyasi razılaşmaların iqtisadi və praktiki müstəvidə reallaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır.
Bu günə qədər Komissiyanın 15 iclasının keçirilməsi iki ölkənin iqtisadi münasibətlərə verdiyi əhəmiyyətin göstəricisidir. Hər bir toplantı tərəflərin mövcud əlaqələri qiymətləndirməsinə, qarşıda duran vəzifələri müəyyənləşdirməsinə və yeni layihələr ətrafında fikir mübadiləsi aparmasına imkan yaradır. Davamlı görüşlərin keçirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın təsadüfi və epizodik deyil, sistemli və uzunmüddətli xarakter daşıdığını göstərir.
Komissiyanın əsas funksiyalarından biri iki ölkənin iqtisadi potensialını daha yaxından əlaqələndirməkdir. Azərbaycan və Özbəkistan müxtəlif sahələrdə böyük imkanlara malikdir. Sənaye, kənd təsərrüfatı, enerji, nəqliyyat, logistika, investisiya, ticarət və digər istiqamətlərdə mövcud resursların birgə istifadəsi yeni iqtisadi imkanların yaranmasına şərait yaradır. Komissiya məhz bu potensialın müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı fayda əsasında əməkdaşlıq layihələrinə çevrilməsi prosesində mühüm platforma rolunu oynayır.
Son illərdə Azərbaycan-Özbəkistan ticarət əlaqələrinin sürətli inkişafı Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinin əhəmiyyətini daha da artırır. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artması sahibkarlar üçün yeni bazar imkanlarının yarandığını göstərir. Qarşılıqlı məhsul ixracının genişləndirilməsi, yeni ticarət tərəfdaşlarının müəyyənləşdirilməsi və biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması iqtisadi münasibətlərin daha da şaxələndirilməsinə imkan verir.
Komissiyanın iclasları zamanı yalnız əldə olunan nəticələr deyil, mövcud problemlər və onların həlli yolları da müzakirə edilir. Bu yanaşma iqtisadi əlaqələrin daha çevik inkişafına şərait yaradır. Tərəflərin qarşılaşdığı məsələlərin hökumətlərarası səviyyədə nəzərdən keçirilməsi onların operativ həllinə imkan verir və biznes subyektlərinin fəaliyyətini asanlaşdırır.
Bu yaxınlarda Daşkənddə keçirilən Komissiyanın son iclası da həmin məqsədlərə xidmət edib. Görüş zamanı Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi-ticari əməkdaşlığının hazırkı vəziyyəti, əldə olunmuş nailiyyətlər və gələcək inkişaf istiqamətləri geniş müzakirə olunub. Belə görüşlərin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, tərəflər mövcud göstəriciləri təhlil etməklə yanaşı, qarşıdakı dövr üçün konkret prioritetlər müəyyənləşdirirlər.
Daşkənddə keçirilən iclas iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinin daha da genişləndirilməsi baxımından mühüm platforma kimi çıxış edib. İqtisadi əlaqələrin hazırkı səviyyəsinin qiymətləndirilməsi yeni layihələrin müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri baza yaradır. Ticarətin həcminin artırılması, investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi və sahibkarlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi əsas istiqamətlər sırasında yer alır.
İnvestisiya sahəsində əməkdaşlıq Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətində xüsusi yer tutur. Qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi iqtisadi əlaqələrin uzunmüddətli xarakter almasına kömək edir. Bir ölkənin sahibkarlarının digər dövlətin iqtisadiyyatına investisiya yatırması yalnız maliyyə resurslarının hərəkətini təmin etmir, eyni zamanda yeni istehsal sahələrinin, iş yerlərinin və biznes əlaqələrinin yaranmasına səbəb olur.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında birgə müəssisələrin yaradılması üçün də geniş imkanlar mövcuddur. Sənaye, kənd təsərrüfatı, qida istehsalı, tekstil, kimya sənayesi, tikinti və digər sahələrdə ortaq layihələrin həyata keçirilməsi hər iki ölkənin istehsal imkanlarının artırılmasına xidmət edə bilər. Komissiyanın fəaliyyəti belə təşəbbüslərin müəyyənləşdirilməsi və aidiyyəti qurumlar arasında koordinasiyanın təmin edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsi Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadiyyatlarının bir-birini tamamlayan imkanlarından istifadə etməyə şərait yaradır. Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, müasir texnologiyaların tətbiqi və təcrübə mübadiləsi rəqabətqabiliyyətli məhsulların istehsalına imkan verə bilər. Eyni zamanda belə layihələr iki ölkənin məhsullarının regional və beynəlxalq bazarlara çıxarılmasını asanlaşdırır.
Kənd təsərrüfatı sahəsində də qarşılıqlı fəaliyyət üçün böyük potensial mövcuddur. Hər iki ölkənin aqrar sektorda zəngin təcrübəsi var. Müasir suvarma sistemlərinin tətbiqi, məhsuldarlığın artırılması, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və saxlanılması, toxumçuluq və aqrar texnologiyalar sahəsində təcrübə mübadiləsi faydalı nəticələr verə bilər. Bu istiqamətdə birgə layihələr ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə də töhfə verə bilər.
Nəqliyyat və logistika məsələləri də iqtisadi tərəfdaşlığın mühüm hissəsini təşkil edir. Azərbaycan Avrasiyanın əsas nəqliyyat marşrutlarından biri olan Orta Dəhlizin mühüm iştirakçısıdır. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyada yerləşməsi isə onu regional ticarət və tranzit baxımından əhəmiyyətli tərəfdaşa çevirir. Bu iki imkanın əlaqələndirilməsi Azərbaycan və Özbəkistan arasında yükdaşımaların həcminin artırılması və yeni bazarlara çıxış baxımından mühüm perspektivlər yaradır.
Logistika imkanlarının inkişafı ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi ilə birbaşa bağlıdır. Məhsulların daha sürətli və səmərəli şəkildə daşınması sahibkarların xərclərini azaltmaqla yanaşı, onların rəqabət qabiliyyətini də artırır. Buna görə nəqliyyat infrastrukturu və gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsi kimi məsələlər hökumətlərarası əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Nəbi Sadiqov,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının fəalı
