Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər son illərdə yalnız siyasi və humanitar sahələrdə deyil, iqtisadi-ticari istiqamətdə də sürətli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. İki qardaş ölkə arasında formalaşmış yüksək siyasi etimad, dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri və imzalanan mühüm sənədlər iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi üçün əlverişli şərait yaradıb. Qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi, sənaye və kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi bu münasibətlərə yeni məzmun qazandırır.
Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi potensialı bir sıra istiqamətlər üzrə bir-birini tamamlayır. Hər iki ölkə zəngin təbii və iqtisadi imkanlara, əlverişli coğrafi mövqeyə, geniş nəqliyyat bağlantılarına və inkişaf edən istehsal sahələrinə malikdir. Mövcud imkanların birləşdirilməsi qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın genişlənməsinə və yeni iqtisadi perspektivlərin yaranmasına xidmət edir.
Son illərin statistik göstəriciləri Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi-ticari əlaqələrinin yüksələn xətt üzrə inkişaf etdiyini aydın şəkildə nümayiş etdirir. 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu göstərici qarşılıqlı ticarətin genişlənməsi baxımından mühüm nailiyyət olmaqla yanaşı, mövcud iqtisadi münasibətlərin nə qədər böyük inkişaf potensialına malik olduğunu da göstərir.
Ticarət dövriyyəsində belə ciddi artım təsadüfi xarakter daşımır. Bu dinamikanın arxasında son illərdə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət, sahibkarlıq subyektləri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi və dövlətlər səviyyəsində yaradılmış əlverişli əməkdaşlıq mühiti dayanır. Yüksək səviyyəli siyasi dialoq iqtisadi sahədə konkret nəticələrin əldə olunmasına şərait yaradır və biznes dairələrinin qarşılıqlı fəaliyyətinə yeni imkanlar açır.
2026-cı ilin yanvar-may aylarında da müsbət dinamika davam edib. Həmin dövrdə Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 33 faiz artaraq 144 milyon ABŞ dollarına çatıb. Bu rəqəm iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Müxtəlif sahələrdə həyata keçirilən layihələr və qarşılıqlı maraq ticarət münasibətlərinin gələcəkdə daha da inkişaf edəcəyinə əsas verir.
İqtisadi-ticari əlaqələrin genişlənməsində dövlət başçılarının siyasi iradəsi mühüm rol oynayır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev tərəfindən ikitərəfli münasibətlərin inkişafına göstərilən xüsusi diqqət yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin formalaşmasına imkan verib. Dövlət səviyyəsində qəbul olunan qərarlar, keçirilən biznes forumları və sahibkarlar arasında qurulan əlaqələr iqtisadi tərəfdaşlığın daha praktik müstəviyə keçməsinə şərait yaradıb.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlıq yalnız məhsul mübadiləsi ilə məhdudlaşmır. Qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu, birgə müəssisələrin yaradılması və müxtəlif istehsal sahələrində layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir. Birgə fəaliyyət modeli hər iki tərəfin imkanlarından daha səmərəli istifadə etməyə və yeni bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirməyə xidmət edir.
Sənaye sahəsi Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi əməkdaşlığının perspektivli istiqamətlərindən biridir. Müxtəlif istehsal sahələrində birgə müəssisələrin yaradılması, texnologiya və təcrübə mübadiləsi, yeni layihələrin təşviqi ölkələrin iqtisadi potensialını daha da artırır. Sənaye əməkdaşlığı həm daxili bazarların ehtiyaclarının ödənilməsinə, həm də istehsal olunan məhsulların xarici bazarlara çıxarılmasına əlavə imkanlar yaradır.
Kənd təsərrüfatı sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Özbəkistan zəngin aqrar ənənələrə malik ölkələrdir. Müasir texnologiyaların tətbiqi, məhsuldarlığın artırılması, emal sənayesinin inkişafı və kənd təsərrüfatı məhsullarının qarşılıqlı ixracının genişləndirilməsi bu sahədə əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar açır. Aqrar sektorda təcrübə mübadiləsi hər iki ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə də töhfə verə bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq iqtisadi münasibətlərin gələcək inkişafında xüsusi rol oynayır. Azərbaycanın Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm nəqliyyat dəhlizlərində yerləşməsi və müasir liman, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu regionun tranzit imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri kimi mövqeyi isə iki ölkə arasında yükdaşımaların və ticarət əlaqələrinin inkişafı üçün yeni perspektivlər yaradır.
Mövcud nəqliyyat marşrutlarının daha səmərəli istifadəsi Azərbaycan və Özbəkistan arasında ticarət həcminin artmasına mühüm təsir göstərə bilər. Logistika imkanlarının genişləndirilməsi məhsulların daha qısa müddətdə və münasib xərclərlə bazarlara çatdırılmasına şərait yaradır. Bu baxımdan, nəqliyyat infrastrukturu iqtisadi əməkdaşlığın inkişafında əsas dayaqlardan biri hesab olunur.
İnvestisiya sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də prioritet istiqamətlər sırasındadır. Qarşılıqlı sərmayələrin artırılması yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasına, iş yerlərinin açılmasına və innovativ layihələrin həyata keçirilməsinə imkan verir. Azərbaycan və Özbəkistan sahibkarlarının birgə təşəbbüsləri iqtisadi münasibətlərə yeni dinamizm gətirir.
İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı xalqlar arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə də təsir göstərir. Biznes nümayəndələri, sahibkarlar və müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərən mütəxəssislər arasında əlaqələrin artması iki ölkə arasında yeni əməkdaşlıq körpülərinin yaranmasına səbəb olur.
Mələk Mahmudlu,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının fəalı
