Təhsil sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq dövlətlər arasında münasibətlərin humanitar ölçüsünü genişləndirən, bilik və təcrübə mübadiləsini təmin edən mühüm vasitələrdən biridir. Müxtəlif ölkələrin gənclərinin başqa dövlətlərdə təhsil alması onların peşəkar inkişafına şərait yaratmaqla yanaşı, gələcəkdə beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak edə biləcək yeni nəslin formalaşmasına da kömək edir. Azərbaycan ilə Laos arasında təhsil əlaqələrinin yenidən canlandırılması perspektivi məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
Prezident İlham Əliyev 2026-cı il oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatda vaxtilə Laosdan olan tələbələrin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırlatmış və bu ənənənin bərpasının mümkünlüyünə diqqət çəkmişdir. Dövlət başçısının bu yanaşması iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi üçün mövcud tarixi təcrübədən istifadə edilməsinin vacibliyini göstərir. Əvvəlki illərdə yaradılmış təhsil əlaqələri yeni proqramların hazırlanması üçün başlanğıc nöqtəsi ola bilər.
Təhsil əməkdaşlığının əsas üstünlüklərindən biri onun uzunmüddətli nəticələr verməsidir. Universitetlərdə bilik əldə edən tələbələr gələcəkdə müxtəlif sahələrdə mütəxəssis kimi fəaliyyət göstərir, əldə etdikləri təcrübəni öz ölkələrinin inkişafına yönəldirlər. Xaricdə təhsil alan gənclər həmçinin yaşadıqları cəmiyyətin mədəniyyəti, dili və sosial xüsusiyyətləri ilə tanış olur, başqa ölkələrdə formalaşmış yanaşmaları öyrənirlər. Bu təcrübə onların dünyagörüşünü genişləndirir və beynəlxalq ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirir.
Azərbaycan ali təhsil müəssisələrinin Laos gəncləri üçün cəlbedici imkanlara çevrilməsi məqsədilə tədris proqramlarının, qəbul qaydalarının və təqaüd mexanizmlərinin qarşılıqlı şəkildə öyrənilməsi vacibdir. Xüsusilə beynəlxalq tələbələr üçün əlçatan məlumatlandırma sisteminin yaradılması, tədris dilinə uyğun proqramların təqdim edilməsi və tələbələrin sosial adaptasiyasına dəstək göstərilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə tədbirlər təhsil almaq istəyən gənclərin seçim imkanlarını genişləndirə bilər.
Əməkdaşlıq yalnız tələbə mübadiləsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Azərbaycan və Laos universitetləri arasında akademik əlaqələrin yaradılması, müəllimlərin təcrübə mübadiləsi, elmi seminarların təşkili və birgə tədqiqatların aparılması da faydalı nəticələr verə bilər. Bu fəaliyyətlər ali təhsil müəssisələrinin elmi potensialından qarşılıqlı istifadə etməyə və müxtəlif sahələrdə bilik mübadiləsini artırmağa şərait yaradar. Tədqiqat mövzularının hər iki ölkənin inkişaf ehtiyaclarına uyğun seçilməsi əməkdaşlığın praktiki əhəmiyyətini gücləndirə bilər.
Peşə təhsili və ixtisasartırma proqramları da diqqətəlayiq istiqamətlər sırasındadır. İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində ixtisaslı kadrların hazırlanması hər iki ölkənin inkişafı üçün vacibdir. Aqrar istehsal, turizm, informasiya texnologiyaları, dövlət idarəçiliyi və sahibkarlıq kimi sahələrdə qısamüddətli təlimlərin təşkili mütəxəssislərin biliklərini artırmağa kömək edə bilər. Təlim proqramlarının məzmunu tərəflərin ehtiyacları nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir.
Təhsil əlaqələrinin inkişafı gənclərin qarşılıqlı tanışlığına da imkan yaradır. Mübadilə proqramlarında iştirak edən tələbələr yalnız akademik biliklər əldə etmirlər; onlar fərqli mədəniyyətlərə hörmət etməyi, birgə fəaliyyət göstərməyi və beynəlxalq mühitdə ünsiyyət qurmağı da öyrənirlər. Bu təcrübə gələcəkdə Azərbaycan və Laos arasında elmi, iqtisadi və mədəni əlaqələrin inkişafında iştirak edə biləcək şəxslərin formalaşmasına töhfə verə bilər.
Bu istiqamətdə dövlət qurumları, universitetlər və təhsil təşkilatları arasında koordinasiyanın təmin edilməsi vacibdir. Təqaüdlərin ayrılması, tələbə seçimi, diplomların tanınması, tədris proqramlarının uyğunlaşdırılması və akademik mobillik məsələləri əvvəlcədən razılaşdırılmalıdır. Aydın qaydalar və şəffaf prosedurlar iştirakçıların imkanlarını genişləndirər, proqramların davamlılığını təmin edər.
Azərbaycan–Laos münasibətlərində təhsil əməkdaşlığının genişləndirilməsi siyasi əlaqələrə əlavə humanitar məzmun qazandıra bilər. Gənclərin bilik və təcrübə mübadiləsi xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə, peşəkar əlaqələrin yaranmasına və gələcək tərəfdaşlığın insan kapitalı əsaslarının güclənməsinə xidmət edəcəkdir. Tarixi təcrübənin müasir imkanlarla birləşdirilməsi bu sahədə konkret nəticələrin əldə olunması üçün mühüm zəmin yaradır.
Fatma İsmayılova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
