Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda keçirilən AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışı təşkilatın gələcək inkişaf perspektivlərini, üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinin əhəmiyyətini və Asiya məkanında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi məsələlərini ön plana çıxarmışdır. Dövlət başçısının Azərbaycanın sədrliyi dövründə həyata keçirilən təşəbbüslər barədə fikirləri AQEM-in institusional imkanlarının gücləndirilməsinə və onun praktiki fəaliyyətinin genişləndirilməsinə yönəlmiş səyləri əks etdirir.
Asiya müasir beynəlxalq münasibətlərdə mühüm siyasi və iqtisadi mərkəzlərdən biridir. Region ölkələri əhali, iqtisadi potensial, təbii ehtiyatlar, texnologiya və beynəlxalq ticarət baxımından geniş imkanlara malikdir. Bununla yanaşı, müxtəlif təhlükəsizlik problemləri, iqtisadi fərqlər və geosiyasi ziddiyyətlər əməkdaşlığın inkişafına təsir göstərə bilər. Bu şəraitdə dövlətlər arasında dialoq üçün davamlı platformaların mövcudluğu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
AQEM-in əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif dövlətləri ortaq müzakirə məkanında birləşdirməsidir. Belə platformalar ölkələrə öz mövqelərini ifadə etmək, qarşılıqlı narahatlıqları müzakirə etmək və əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirmək imkanı verir. Etimadın formalaşması bir gündə baş vermir; bunun üçün davamlı ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət və dövlətlərin üzərinə götürdükləri öhdəliklərə əməl etməsi tələb olunur.
Azərbaycanın təşkilata sədrliyi dövründə AQEM-in gücləndirilməsinə yönəlmiş təşəbbüslər gələcək fəaliyyət üçün mühüm zəmin yaratmışdır. Nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ekologiya, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın təşviqi təşkilatın gündəliyini daha geniş istiqamətləri əhatə edən formata çevirmişdir. Bu sahələrdə birgə fəaliyyət üzv dövlətlər arasında ortaq maraqları artırmaqla yanaşı, təşkilatın praktiki əhəmiyyətini də yüksəldə bilər.
AQEM-in gələcək inkişafı üçün üzv dövlətlərin qərarların hazırlanması və həyata keçirilməsi prosesində fəal iştirakı vacibdir. Təşkilatın institusional imkanlarının genişləndirilməsi yalnız formal struktur dəyişiklikləri ilə məhdudlaşmamalıdır. Əsas məqsəd ortaq təşəbbüslərin nəticə verməsi, əməkdaşlıq mexanizmlərinin işlək olması və üzv dövlətlərin bu platformadan real fayda əldə etməsidir.
Təşkilatın fəaliyyətində təhlükəsizlik məsələləri xüsusi yer tutmalıdır. Münaqişələrin qarşısının alınması, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və dövlətlər arasında etimad tədbirlərinin genişləndirilməsi regionun sabitliyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təhlükəsizlik yalnız hərbi amillərlə məhdudlaşmır; iqtisadi dayanıqlılıq, enerji təminatı, nəqliyyat əlaqələri və ekoloji risklər də dövlətlərin sabitliyinə təsir göstərir.
Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyi AQEM-in dialoq və etimad məqsədləri ilə uzlaşır. Dövlət başçısının çıxışında vurğulanan bərabərhüquqluluq, suverenliyə hörmət və ikili standartlara qarşı mübarizə prinsipləri beynəlxalq münasibətlərin daha ədalətli əsaslar üzərində qurulmasının vacibliyini göstərir. Dövlətlərin hüquqlarına eyni münasibətin göstərilməsi və beynəlxalq öhdəliklərin yerinə yetirilməsi etimad mühitinin formalaşmasına kömək edə bilər.
İqtisadi əməkdaşlıq AQEM-in gələcək fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalmalıdır. Ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, investisiya imkanlarının təşviqi və nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı üzv dövlətlərin iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə etməsinə şərait yarada bilər. İqtisadi layihələr qarşılıqlı maraqlar yaratmaqla yanaşı, dövlətlər arasında əlaqələrin davamlılığını da gücləndirir.
Rəqəmsallaşma təşkilatın yeni dövrün çağırışlarına uyğunlaşmasında mühüm rol oynaya bilər. Rəqəmsal xidmətlər, texnoloji təcrübə mübadiləsi və kibertəhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq dövlətlərin idarəetmə imkanlarını genişləndirə bilər. Eyni zamanda, rəqəmsal texnologiyaların təhlükəsiz və məsuliyyətli tətbiqi üçün ortaq yanaşmaların hazırlanması zəruridir.
Ekoloji məsələlər də AQEM-in gələcək gündəliyində mühüm yer tutmalıdır. İqlim dəyişiklikləri və təbii resurslardan istifadə ilə bağlı problemlər regional sərhədlərlə məhdudlaşmır. Bu sahədə elmi məlumatların paylaşılması, ekoloji layihələrin hazırlanması və təcrübə mübadiləsi üzv dövlətlərin davamlı inkişaf məqsədlərinə nail olmasına kömək edə bilər.
Təhsil, elm və mədəni-humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi təşkilatın fəaliyyətinə uzunmüddətli sosial məzmun qazandırır. Universitetlərarası əməkdaşlıq, gənclər mübadiləsi və mədəni tədbirlər xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirə bilər. Bu əlaqələr siyasi münasibətlərin ictimai əsaslarını möhkəmləndirir və gələcək nəsillər üçün əməkdaşlıq imkanlarını artırır.
Azərbaycanın AQEM çərçivəsindəki fəaliyyəti ölkəmizin çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi əhəmiyyəti göstərir. Sədrliyi dövründə irəli sürülən təşəbbüslər təşkilatın imkanlarının genişləndirilməsinə və üzv dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafına yönəlmişdir. Bu təcrübə gələcəkdə də qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlıq layihələrinin hazırlanması üçün mühüm zəmin yaradır.
AQEM-in perspektivləri dövlətlərin təşkilata münasibətindən, qarşılıqlı öhdəliklərə sadiqliyindən və ortaq məqsədlər naminə birgə fəaliyyət göstərmək istəyindən asılı olacaqdır. Təşkilatın regional sabitliyə töhfəsi onun dialoqu konkret nəticələrlə birləşdirə bilməsi ilə daha da artacaqdır. Bunun üçün üzv dövlətlər arasında siyasi məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və etimad tədbirlərinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir.
