Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan nüfuzunu, regional əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələri və qlobal miqyasda etimad mühitinin formalaşdırılmasına yönəlmiş siyasətini əks etdirir. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan öz coğrafi mövqeyindən səmərəli istifadə etməklə müxtəlif regionlar arasında əlaqələrin qurulmasına, dövlətlərarası münasibətlərin inkişafına və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıqların genişlənməsinə mühüm töhfə verir.
Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşən Azərbaycan tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin, iqtisadi əlaqələrin və ticarət yollarının qovuşduğu məkan olmuşdur. Müasir dövrdə bu coğrafi üstünlük ölkəmizin beynəlxalq nəqliyyat, enerji və kommunikasiya layihələrində fəal iştirak etməsi üçün geniş imkanlar yaradır. Azərbaycanın Avrasiya məkanında birləşdirici mərkəz kimi rolunun artması onun yalnız coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də ardıcıl dövlət siyasəti, inkişaf etmiş infrastruktur və müxtəlif tərəfdaşlarla qurduğu qarşılıqlı faydalı münasibətlərlə bağlıdır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan əsas məqamlardan biri Azərbaycanın ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq formatlarına verdiyi əhəmiyyətdir. Siyasi dialoq, iqtisadi tərəfdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələri və humanitar münasibətlər ölkəmizin xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərini təşkil edir. Bu sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsi təkcə Azərbaycanla tərəfdaş dövlətlər arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə deyil, bütövlükdə regionda təhlükəsizlik və sabitlik mühitinin güclənməsinə xidmət edir.
Müasir dünyada dövlətlərin təhlükəsizliyi bir çox hallarda onların qarşılıqlı əlaqələrinin səviyyəsindən asılıdır. İqtisadi münasibətlərin inkişafı, nəqliyyat marşrutlarının genişləndirilməsi və ortaq layihələrin həyata keçirilməsi ölkələr arasında qarşılıqlı maraqları artırır. Belə münasibətlər dövlətləri mövcud problemləri dialoq yolu ilə həll etməyə təşviq edir. Azərbaycan bu yanaşmanı dəstəkləyərək beynəlxalq əməkdaşlığın qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqluluq və etimad prinsipləri əsasında inkişafına üstünlük verir.
Ölkəmizin müstəqil xarici siyasət kursu beynəlxalq münasibətlərdə suverenliyin və dövlətlərin hüquqlarının qorunmasını əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirir. Azərbaycanın mövqeyinə görə, hər bir dövlət öz milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyən etmək hüququna malikdir. Başqa ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə edilməməsi, ərazi bütövlüyünə hörmət göstərilməsi və beynəlxalq hüquq normalarının ardıcıl tətbiqi dövlətlər arasında sağlam münasibətlərin qurulması üçün vacib şərtlərdir.
Prezidentin çıxışında beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların yolverilməzliyi məsələsinə diqqət yetirilməsi Azərbaycanın bu prinsiplərə sadiqliyindən irəli gəlir. Beynəlxalq hüququn ayrı-ayrı dövlətlərə münasibətdə fərqli tətbiq edilməsi ədalət anlayışına zidd olmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik sisteminin etibarlılığını da zəiflədir. Azərbaycanın uzun illər ərzində üzləşdiyi işğal və onun nəticələri beynəlxalq qərarların icrasının nə qədər vacib olduğunu göstərən nümunələrdəndir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi ölkənin müasir tarixində mühüm mərhələdir. 2020-ci ildə Vətən müharibəsi nəticəsində ərazilərin böyük hissəsinin azad olunması, 2023-cü ilin sentyabrında isə dövlət suverenliyinin tam bərpası beynəlxalq münasibətlər baxımından da əhəmiyyətli hadisələrdir. Bu proseslər dövlətlərin ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsinin və münaqişələrin hüquqi əsaslarla həllinin vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.
Azərbaycanın sülhə üstünlük verməsi də dövlət siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindəndir. Müharibənin ağır nəticələrinə baxmayaraq, ölkəmiz regionda sabitliyin bərqərar olması və gələcək nəsillərin təhlükəsiz şəraitdə yaşaması üçün sülh gündəliyini dəstəkləyir. Dayanıqlı sülhün təmin edilməsi qarşılıqlı öhdəliklərə əməl olunmasını, etimadın möhkəmləndirilməsini və dövlətlərin suveren hüquqlarına hörmət edilməsini tələb edir.
AQEM çərçivəsində Azərbaycanın fəaliyyəti bu məqsədlərlə uzlaşır. Ölkəmizin təşkilata ikiillik sədrliyi dövründə nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilib. Üzv dövlətlərin dəstəklədiyi təşəbbüslər təşkilatın institusional imkanlarının güclənməsinə və ortaq məsələlərin müzakirəsi üçün daha səmərəli platformanın formalaşmasına şərait yaradıb.
AQEM kimi çoxtərəfli platformalar müxtəlif dövlətlərin mövqelərini yaxınlaşdırmaq, fikir ayrılıqlarını müzakirə etmək və ümumi maraqlara uyğun həll yolları tapmaq baxımından əhəmiyyətlidir. Belə qurumların fəaliyyəti yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmamalı, real əməkdaşlıq layihələri və konkret nəticələrlə müşayiət olunmalıdır. Azərbaycanın təşəbbüsləri də təşkilatın praktiki fəaliyyətinin genişləndirilməsinə və üzv dövlətlər arasında qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsinə yönəlib.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın birləşdirici rolunun əsas istiqamətlərindən biridir. Avropa ilə Asiya arasında daşımaların inkişafı, beynəlxalq marşrutların səmərəliliyinin artırılması və infrastruktur əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi ölkəmizin iqtisadi potensialını genişləndirir. Bu proses digər dövlətlər üçün də yeni bazarlara çıxış, ticarət əlaqələrinin artması və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi baxımından faydalıdır.
Enerji sahəsində tərəfdaşlıq da Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini gücləndirən amillərdəndir. Enerji resurslarının etibarlı təchizatı, infrastrukturun inkişafı və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə töhfə verir. Azərbaycan bu sahədə malik olduğu imkanlardan istifadə etməklə müxtəlif tərəfdaşların enerji ehtiyaclarının qarşılanmasında mühüm rol oynayır.
Ölkəmizin beynəlxalq təşəbbüsləri humanitar sahəni də əhatə edir. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm üzrə əməkdaşlıq xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə imkan yaradır. Bu əlaqələr siyasi münasibətlərin daha geniş ictimai əsaslar üzərində inkişafına kömək edir və dövlətlər arasında uzunmüddətli tərəfdaşlıq üçün əlverişli zəmin formalaşdırır.
Prezident İlham Əliyevin AQEM Zirvə Görüşündəki çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə fəal, prinsipial və təşəbbüskar mövqeyini nümayiş etdirir. Ölkəmiz coğrafi imkanlarını siyasi iradə və iqtisadi potensialla birləşdirərək Avrasiya məkanında əlaqələndirici rolunu gücləndirir. Bu siyasətin əsas məqsədi qarşılıqlı hörmətə, beynəlxalq hüquqa və ortaq maraqlara söykənən əməkdaşlıq mühitinin genişləndirilməsidir.
Araz Məmmədov,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
