Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq sistemində enerji sahəsinin tutduğu yeri və regional təhlükəsizliyə verdiyi töhfələri dəyərləndirmək üçün mühüm imkan yaradır. Dövlət başçısının ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə siyasi və iqtisadi əlaqələrinin təhlükəsizlik sistemini möhkəmləndirdiyini vurğulaması enerji tərəfdaşlığının da bu geniş əməkdaşlıq modelində mühüm istiqamət olduğunu göstərir.
Enerji təhlükəsizliyi müasir beynəlxalq münasibətlərin əsas məsələlərindən biridir. Dövlətlərin iqtisadi inkişafı, sənaye istehsalı və əhalinin gündəlik ehtiyaclarının ödənilməsi enerji resurslarının etibarlı təchizatından asılıdır. Təchizat zəncirlərində yaranan fasilələr və bazarlardakı qeyri-sabitlik iqtisadiyyatlara ciddi təsir göstərə bilər. Buna görə də ölkələr enerji mənbələrini şaxələndirməyə, yeni tərəfdaşlarla əlaqələr qurmağa və mövcud infrastrukturun etibarlılığını artırmağa çalışırlar.
Azərbaycan enerji sahəsində malik olduğu potensialdan beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı üçün istifadə edir. Ölkəmizin enerji resursları və ixrac infrastrukturu müxtəlif tərəfdaşlarla uzunmüddətli münasibətlərin qurulmasına şərait yaradır. Bu əlaqələr yalnız kommersiya maraqları ilə məhdudlaşmır; onlar dövlətlər arasında siyasi dialoqun genişlənməsinə və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə də təsir göstərir.
Enerji əməkdaşlığının mühüm üstünlüklərindən biri onun uzunmüddətli planlaşdırma tələb etməsidir. İnfrastrukturun qurulması, təchizat müqavilələrinin hazırlanması və investisiya qərarlarının qəbul edilməsi dövlətlər arasında davamlı koordinasiyanı zəruri edir. Belə münasibətlər qarşılıqlı öhdəliklərə əməl edilməsini və etibarlı tərəfdaşlıq mühitinin qorunmasını təşviq edir. Azərbaycan bu sahədə beynəlxalq öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə və əməkdaşlığın davamlılığına önəm verir.
Enerji təhlükəsizliyi anlayışı təkcə neft və təbii qazla məhdudlaşmır. Elektrik enerjisi bağlantıları, bərpaolunan enerji mənbələri, enerji səmərəliliyi və texnoloji yeniliklər də müasir enerji sisteminin əsas komponentləridir. Dünyada aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçid istiqamətində atılan addımlar dövlətlər arasında yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Günəş və külək enerjisi layihələri, enerji saxlama texnologiyaları və şəbəkələrin modernləşdirilməsi gələcək enerji sistemlərinin inkişafında mühüm rol oynayır.
Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində malik olduğu imkanlar da beynəlxalq əməkdaşlıq üçün perspektivlər açır. Bu istiqamətdə layihələrin inkişafı enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə, texnoloji biliklərin tətbiqinə və uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılığın güclənməsinə kömək edə bilər. Xarici tərəfdaşlarla birgə layihələrin hazırlanması investisiyaların cəlb edilməsini və müasir texnologiyaların ölkəyə gətirilməsini asanlaşdırır.
Enerji sahəsində regional əməkdaşlıq nəqliyyat və logistika əlaqələri ilə də sıx bağlıdır. Enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çatdırılması üçün etibarlı boru kəmərləri, limanlar, elektrik şəbəkələri və digər infrastruktur tələb olunur. Bu sistemlərin səmərəli fəaliyyəti dövlətlər arasında koordinasiyadan və təhlükəsizlik tədbirlərindən asılıdır. Azərbaycan enerji və nəqliyyat imkanlarını paralel inkişaf etdirməklə regional bağlantıların möhkəmlənməsinə töhfə verir.
Beynəlxalq enerji əməkdaşlığının uğuru siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimadla da müəyyən edilir. Dövlətlər arasında münasibətlər nə qədər proqnozlaşdırıla bilən olsa, uzunmüddətli investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi üçün şərait bir o qədər əlverişli olur. Bu səbəbdən Azərbaycanın müstəqil xarici siyasəti, suverenliyə hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri enerji tərəfdaşlığının inkişafı üçün də əhəmiyyətlidir.
AQEM çərçivəsində müxtəlif ölkələrlə dialoqun genişləndirilməsi enerji sahəsində təcrübə mübadiləsinə və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə imkan verə bilər. Təşkilatın üzv dövlətləri enerji resursları, istehsal imkanları və istehlak ehtiyacları baxımından fərqlənsələr də, onların ortaq məqsədləri arasında təchizatın etibarlılığı, iqtisadi inkişaf və ekoloji dayanıqlılıq yer alır. Bu mövzular üzrə əməkdaşlıq regional səviyyədə əlavə fayda yarada bilər.
Enerji təhlükəsizliyi ilə ekoloji məsuliyyət arasında tarazlığın qorunması da mühüm vəzifədir. Enerji istehsalının səmərəliliyinin artırılması, tullantıların azaldılması və bərpaolunan mənbələrin inkişafı iqtisadi maraqlarla ekoloji məqsədlərin uzlaşdırılmasına kömək edir. Dövlətlər arasında texnologiya və bilik mübadiləsi bu keçidin daha səmərəli həyata keçirilməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycanın enerji siyasəti beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlərin inkişafına xidmət edir. Ölkəmiz enerji resurslarını iqtisadi inkişaf, regional bağlantılar və beynəlxalq əməkdaşlıqla əlaqələndirərək daha geniş tərəfdaşlıq imkanları yaradır. Bu fəaliyyət Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini gücləndirməklə yanaşı, enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin ortaq səylərlə həllinə də töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin AQEM Zirvə Görüşündəki çıxışı göstərir ki, enerji əməkdaşlığı müasir dünyada iqtisadi münasibətlərin mühüm tərkib hissəsi olmaqla yanaşı, regional sabitlik və etimadın möhkəmlənməsi üçün də əhəmiyyətlidir. Etibarlı təchizat, şaxələndirilmiş mənbələr və qarşılıqlı məsuliyyət prinsipləri üzərində qurulan tərəfdaşlıq həm Azərbaycanın, həm də onun tərəfdaşlarının uzunmüddətli maraqlarına xidmət edir
Cəmilə Ramazanova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
