Özbəkistan bu gün Mərkəzi Asiyanın dinamik inkişaf edən dövlətlərindən biri kimi diqqəti cəlb edir. Ölkənin paytaxtı Daşkənddə müşahidə olunan genişmiqyaslı yenilənmə, müasir infrastrukturun qurulması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və şəhər mühitinin dəyişməsi bütövlükdə respublikanın inkişaf strategiyasının mühüm göstəricilərindəndir. Son illərdə aparılan ardıcıl islahatlar Özbəkistanın sosial-iqtisadi həyatında yeni mərhələnin başlanmasına şərait yaradıb. Bu tərəqqi yalnız ayrı-ayrı layihələrlə məhdudlaşmır, dövlət idarəçiliyindən sənayeyə, nəqliyyatdan sosial sahəyə qədər müxtəlif istiqamətləri əhatə edən kompleks proses kimi meydana çıxır.
Azərbaycanın Özbəkistana münasibəti isə bu inkişaf mənzərəsinə yalnız siyasi və iqtisadi prizmadan yanaşmaqla məhdudlaşmır. İki xalq arasında tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq xüsusi münasibətlərin əsasını təşkil edir. Azərbaycan və özbək xalqları əsrlər boyu eyni coğrafi və mədəni məkanın müxtəlif təzahürlərini formalaşdırmış, qarşılıqlı əlaqələrini qoruyub saxlamışlar. Bu gün həmin bağlılıq müasir dövlətlərarası münasibətlər müstəvisində yeni məzmun qazanır.
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana səfərləri zamanı səsləndirdiyi fikirlər də bu münasibətin mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir. Dövlət başçısının Daşkəndə hər gəlişində şəhərin və ölkənin sürətli dəyişikliklərinin yeni nümunələrinin müşahidə olunmasını vurğulaması Özbəkistanda həyata keçirilən quruculuq proseslərinin miqyasını göstərir. Paytaxtın simasında baş verən yeniliklər ölkənin ümumi inkişaf dinamikasının mühüm göstəricisinə çevrilib.
Daşkəndin müasir görkəmi qədim tarixi ilə harmonik şəkildə inkişaf edir. Şəhərdə yeni yolların, yaşayış komplekslərinin, ictimai məkanların, biznes və sosial obyektlərin yaradılması urbanizasiya prosesinin sürətləndiyini göstərir. Bununla yanaşı, tarixi-mədəni irsin qorunmasına xüsusi diqqət yetirilməsi inkişafın yalnız tikinti və infrastruktur göstəriciləri ilə ölçülmədiyini nümayiş etdirir. Müasir şəhər modeli ilə milli-mədəni xüsusiyyətlərin uzlaşdırılması Daşkəndin özünəməxsus simasının qorunmasına imkan verir.
Özbəkistanın yüksəlişində ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi siyasətin xüsusi əhəmiyyəti vardır. Prezident Şavkat Mirziyoyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar dövlətin iqtisadi potensialının artırılması, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi və ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsi istiqamətlərini əhatə edir. Bu siyasət Özbəkistanın regional proseslərdə daha fəal iştirak edən və qlobal iqtisadi münasibətlər sistemində mövqeyini möhkəmləndirən dövlətə çevrilməsinə şərait yaradır.
Ölkənin iqtisadi potensialı onun geniş ərazisi, təbii ehtiyatları, əmək resursları, əlverişli coğrafi mövqeyi və böyük daxili bazarı ilə şərtlənir. İslahatların əsas məqsədlərindən biri bu imkanların daha səmərəli şəkildə səfərbər olunmasıdır. Sənayenin müxtəlif istiqamətlərində yeni müəssisələrin yaradılması, kənd təsərrüfatında modernləşmə, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi və sahibkarlıq mühitinin təkmilləşdirilməsi iqtisadi aktivliyin artmasına xidmət edir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində görülən işlər də Özbəkistanın regional əhəmiyyətini artırır. Mərkəzi Asiyanın mərkəzində yerləşən ölkə müxtəlif nəqliyyat marşrutlarının kəsişdiyi mühüm məkanlardan biridir. Azərbaycanın fəal iştirak etdiyi Şərq-Qərb və Transxəzər nəqliyyat bağlantılarının inkişafı baxımından Özbəkistanla əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi perspektivlər vəd edir. İki dövlətin nəqliyyat və logistika imkanlarının əlaqələndirilməsi region ölkələri arasında ticarət dövriyyəsinin artmasına, yükdaşımaların sürətlənməsinə və yeni bazarlara çıxışın asanlaşmasına xidmət edə bilər.
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi də diqqətəlayiq istiqamətlərdəndir. Qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi, sənaye kooperasiyasının gücləndirilməsi, kənd təsərrüfatı, energetika, nəqliyyat, informasiya texnologiyaları və digər sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi tərəfdaşlığın praktiki məzmununu zənginləşdirir. Dövlətlər arasında siyasi etimadın yüksək səviyyədə olması iqtisadi münasibətlərin inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradır.
Münasibətlərin möhkəmlənməsində humanitar əlaqələr də mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Özbəkistan xalqları zəngin ədəbi irsə, ortaq mədəni dəyərlərə və qədim tarixi bağlara malikdir. Nizami Gəncəvi, Əlişir Nəvai, Məhəmməd Füzuli kimi böyük şəxsiyyətlərin yaradıcılığı xalqlarımızın mədəni yaddaşında xüsusi yer tutur. Müxtəlif mədəni tədbirlərin, ədəbi görüşlərin, incəsənət festivallarının və elmi mübadilələrin keçirilməsi bu mənəvi yaxınlığın müasir nəsillərə ötürülməsinə imkan verir.
Təhsil və elm sahəsində əməkdaşlıq da gələcək münasibətlərin dayanıqlılığı baxımından əhəmiyyətlidir. Universitetlər arasında əlaqələrin qurulması, tələbə və müəllim mübadilələrinin genişləndirilməsi, birgə elmi tədqiqatların aparılması iki ölkənin intellektual potensialının qarşılıqlı şəkildə zənginləşməsinə xidmət edir. Gənc nəslin Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin tarixi və müasir əhəmiyyəti haqqında daha çox məlumat əldə etməsi dostluq ənənələrinin gələcəkdə də davam etdirilməsi üçün mühüm amildir.
Azərbaycan və Özbəkistanın beynəlxalq arenadakı mövqelərinin möhkəmlənməsi də qarşılıqlı əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Hər iki dövlət regional sabitliyin, iqtisadi inkişafın, qarşılıqlı hörmət və suverenliyə əsaslanan əməkdaşlığın tərəfdarı kimi çıxış edir. Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin gücləndirilməsi yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına səbəb olur. Azərbaycanın regional təşəbbüsləri ilə Özbəkistanın Mərkəzi Asiyada artan rolu arasında qarşılıqlı tamamlayıcılıq münasibətlərin strateji xarakterini daha da gücləndirir.
Özbəkistanın inkişafında sosial siyasət də mühüm yer tutur. Əhalinin rifahının yüksəldilməsi, məşğulluğun artırılması, şəhər və kəndlərdə sosial infrastrukturun yaxşılaşdırılması, səhiyyə və təhsil xidmətlərinin əlçatanlığının genişləndirilməsi ölkədə aparılan islahatların əsas istiqamətlərindəndir. İnsan kapitalının inkişafına qoyulan investisiyalar uzunmüddətli iqtisadi tərəqqinin vacib şərtlərindən hesab olunur. Bu yanaşma ölkənin gələcək inkişafının yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, insanların həyat keyfiyyəti ilə də ölçülməsini təmin edir.
Azərbaycan üçün Özbəkistanın inkişaf təcrübəsi və regionda artan rolu xüsusi maraq doğurur. Eyni zamanda, Azərbaycanın enerji, nəqliyyat, logistika və digər sahələrdə formalaşdırdığı təcrübə Özbəkistanla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün imkanlar yaradır. İki ölkənin potensiallarının birləşdirilməsi yeni iqtisadi təşəbbüslərin meydana çıxmasına, regional layihələrin səmərəliliyinin yüksəlməsinə və qarşılıqlı ticarət əlaqələrinin daha da dərinləşməsinə şərait yarada bilər.
Ariz Məmmədli,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının fəalı
