Müstəqilliyin əldə olunması və onun qorunub saxlanılması tarixin sınağından keçmiş hər bir xalq üçün ən böyük strateji imtahandır. Dünya hərb və siyasət səhnəsi sübut edir ki, böyük imperiyaların süqutu və ya geosiyasi kataklizmlər zamanı tarixi fürsətlərdən istifadə edərək müstəqilliyi bəyan etmək nə qədər cəsarət və milli oyanış tələb edirsə, həmin müstəqilliyi daxili və xarici təhdidlərdən sığortalamaq ondan qat-qat mürəkkəb, ağır və davamlı bir vəzifədir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin ana xəttini təşkil edən bu dahi tezis, Azərbaycan xalqının XX əsrdə keçdiyi keşməkeşli azadlıq mücadiləsinin canlı formulu, eyni zamanda 28 May Müstəqillik Gününün bizə ötürdüyü ən böyük tarixi dərsdir. Müstəqillik sadəcə bir bəyannamə ilə imzalanan status deyil; o, hər gün gücləndirilməli, iqtisadi, hərbi və siyasi sütunlarla möhkəmləndirilməli olan canlı, dinamik və son dərəcə həssas bir prosesdir.
Bu prosesin çətinliyini anlamaq üçün ilk növbədə 1918-ci il mayın 28-də İstiqlal Bəyannaməsinin imzalanması ilə Şərqdə ilk demokratik və dünyəvi respublika kimi qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin taleyinə baxmaq kifayətdir. Cümhuriyyətin qurucuları misilsiz bir vətənpərvərlik nümayiş etdirərək milli dövlət institutlarını, ordunu, parlamenti yaratdılar və Azərbaycanın varlığını dünyaya qəbul etdirdilər. Lakin gənc respublikanın cəmi 23 ay yaşaya bilməsi acı bir reallığı ortaya qoydu: daxili siyasi çəkişmələr, iqtisadi zəiflik, vahid mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sisteminin çatışmazlığı və böyük dövlətlərin regional maraqlarının təzyiqi qarşısında hərbi-strateji müqavimət mexanizmləri tam quralmadıqda müstəqilliyin itirilməsi qaçılmaz olur. Tarixin bu ilk sınağı göstərdi ki, müstəqilliyi elan etmək üçün milli fədailərin idealizmi yetərlidirsə, onu yaşatmaq və qorumaq üçün qüdrətli dövlət aparatı, güclü intizam və praqmatik xarici siyasət şərtdir.
Eyni geosiyasi ssenari, lakin daha təhlükəli çalarlarla 1991-ci ildə Azərbaycan öz müstəqilliyini yenidən bərpa edəndə təkrarlandı. Kağız üzərində müstəqil olan dövlət daxili xaos, hakimiyyətsizlik, Ermənistanın hərbi təcavüzü və iqtisadi zəiflik səbəbindən faktiki olaraq məhv olmaq və parçalanmaq həddinə çatmışdı. Bu kritik məqamda, 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev dövləti bu real fəlakətdən xilas edərək müstəqilliyi şüardan real dövlətçilik konsepsiyasına çevirdi. Ulu Öndər yaxşı dərk edirdi ki, iqtisadi təməli olmayan siyasi müstəqillik formal xarakter daşıyır. Məhz onun uzaqgörən siyasəti sayəsində imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkəyə nəhəng investisiyalar cəlb etməklə yanaşı, qlobal güclərin maraqlarını Azərbaycanın suverenliyinin qorunmasına bağladı. Paralel olaraq həyata keçirilən nizami ordu quruculuğu, daxili sabitliyin bərpası və balanslaşdırılmış xarici siyasət Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində subyektdən müstəqil aktora çevrilməsini təmin etdi. Bu strategiya, müstəqilliyin qorunmasının hər bir vətəndaşın təhlükəsizliyini və rifahını təmin edən mükəmməl bir sistem qurmaqdan keçdiyini əyani şəkildə sübut etdi.
Bu gün müasir Azərbaycan Respublikası həmin uzaqgörən dövlətçilik modelinin məntiqi zirvəsini yaşayır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan 44 günlük Vətən Müharibəsi zəfəri və ölkənin bütün ərazilərində suverenliyimizin tam bərpa olunması, Ulu Öndərin “müstəqilliyi saxlamaq onu əldə etməkdən qat-qat çətindir” tezisinin ən parlaq hərbi-siyasi təsdiqidir. Azərbaycan bu gün sadəcə öz müstəqilliyini qoruyan yox, eyni zamanda regionun geosiyasi mənzərəsini diktə edən, heç bir xarici gücdən asılı olmayan, mütləq iradəyə malik qüdrətli bir dövlətdir. 28 May Müstəqillik Günü bizə təkcə şanlı keçmişimizi xatırladan bir gün deyil, həm də müstəqilliyin hər gün qorunmalı olan müqəddəs bir əmanət olduğunu, onun arxasında dayanan böyük fədakarlıqları və dövlətçilik məsuliyyətini hər bir vətəndaşın şüuruna həkk edən tarixi rəmzdir.
Manya Mehdiyeva,
261 nömrəli məktəb-liseyin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi
