Müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri zəngin təbii sərvətlərini səmərəli şəkildə dünya bazarına çıxarmaq, xarici investisiyaları cəlb etmək və milli iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafını təmin etmək idi. Bu məqsədlərin reallaşmasında mühüm rol oynayan hadisələrdən biri də Xəzər Beynəlxalq Neft və Qaz Sərgisinin keçirilməsi olmuşdur. Bu sərgi Azərbaycanın enerji tarixində xüsusi yer tutur və haqlı olaraq müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoyan mühüm platforma kimi qiymətləndirilir.
Xəzər Beynəlxalq Neft və Qaz Sərgisi ilk dəfə 1994-cü ildə Bakı şəhərində təşkil edilmişdir. Həmin dövrdə Azərbaycan yeni müstəqillik qazanmış, ölkənin enerji potensialının beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına və xarici tərəfdaşların cəlb olunmasına böyük ehtiyac duyulurdu. Sərgi dünyanın aparıcı enerji şirkətlərini, investorlarını və ekspertlərini Bakıda bir araya gətirərək Azərbaycanın zəngin neft və qaz ehtiyatlarını beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edən mühüm platformaya çevrildi.
Sərginin tarixi əhəmiyyəti xüsusilə onun “Əsrin müqaviləsi” ərəfəsində keçirilməsi ilə bağlıdır. 1994-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycan ilə dünyanın aparıcı neft şirkətləri arasında imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkənin iqtisadi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Xəzər dənizində yerləşən zəngin neft yataqlarının birgə işlənməsini nəzərdə tutan bu müqavilə nəticəsində ölkəyə milyardlarla dollar həcmində xarici investisiya cəlb edildi. Məhz sərgi xarici şirkətlərlə Azərbaycan arasında əlaqələrin qurulmasına, qarşılıqlı etimadın formalaşmasına və əməkdaşlığın genişlənməsinə mühüm töhfə verdi.
Enerji sektoruna yönələn investisiyalar Azərbaycanın iqtisadi inkişafını sürətləndirdi. Yeni yataqların işlənməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, minlərlə yeni iş yerinin yaradılması və enerji infrastrukturunun yenilənməsi ölkənin enerji sektorunu regionun ən inkişaf etmiş sahələrindən birinə çevirdi. Azərbaycanın enerji potensialının səmərəli istifadəsi ölkənin iqtisadi müstəqilliyini gücləndirdi və beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirdi.
Xəzər Neft və Qaz Sərgisi çərçivəsində qurulan beynəlxalq əməkdaşlıq sonrakı illərdə bir sıra strateji enerji layihələrinin həyata keçirilməsinə imkan yaratdı. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Supsa neft kəməri, Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və TAP layihələri Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasını təmin etdi. Bu layihələr təkcə ölkənin iqtisadi inkişafına deyil, həm də regionun enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verdi.
Sərginin əhəmiyyəti yalnız iqtisadi sahə ilə məhdudlaşmır. Tədbir müxtəlif ölkələrin dövlət rəsmilərini, nazirlərini, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini və iri enerji şirkətlərini bir araya gətirən nüfuzlu beynəlxalq platformadır. Bu baxımdan sərgi Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınmasına, beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsinə və regional əməkdaşlığın inkişafına mühüm təsir göstərmişdir.
Xəzər Neft və Qaz Sərgisi həmçinin enerji texnologiyalarının inkişafı və innovasiyaların tətbiqi baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Burada dərin dəniz qazma texnologiyaları, rəqəmsal idarəetmə sistemləri, ekoloji təhlükəsizlik həlləri və müasir enerji avadanlıqları nümayiş etdirilir. Son illərdə sərgidə bərpa olunan enerji mənbələri, yaşıl enerji texnologiyaları və enerji keçidi ilə bağlı layihələrə də xüsusi diqqət ayrılır.
Bu gün Azərbaycan enerji siyasətində ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, yaşıl enerji istiqamətinin inkişafına da böyük önəm verir. Xəzər dənizi hövzəsində və Qarabağ bölgəsində həyata keçirilən günəş və külək enerjisi layihələri ölkənin gələcək enerji strategiyasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Sərgi bu istiqamətdə beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və yeni tərəfdaşlıqların qurulması üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Xəzər Beynəlxalq Neft və Qaz Sərgisi müstəqil Azərbaycanın enerji tarixində dönüş nöqtələrindən biri olmuşdur. Bu sərgi xarici investisiyaların cəlb edilməsinə, beynəlxalq enerji əməkdaşlığının genişlənməsinə, strateji layihələrin həyata keçirilməsinə və Azərbaycanın qlobal enerji bazarında mühüm mövqe qazanmasına şərait yaratmışdır. Məhz buna görə də “Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoymuşdur” fikri bu mötəbər tədbirin ölkənin enerji sektorunun formalaşmasındakı tarixi rolunu ən dolğun şəkildə ifadə edir.
Babayeva Tamam,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
