1875-ci ilin bu günündə böyük mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabi tərəfindən əsası qoyulan “Əkinçi” qəzeti ilə təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərq və İslam dünyasının ilk demokratik mətbuatının təməli qoyulmuşdur.
XIX əsrin çətin tarixi-siyasi şəraitində, çar Rusiyasının sərt senzurası altında işıq üzü görən “Əkinçi” qəzeti Azərbaycan mətbuatının genetik kodunu müəyyən etdi. Qəzet ağır saray və din dilindən imtina edərək, sadə xalqın anladığı ana dilində nəşr olundu. Bu, milli dilin inkişafında inqilabi addım idi.Cəmi 56 nömrəsi çap olunsa da, bu qəzet milli dilin saflığını qorudu və xalq dilində mətbuat ənənəsi yaratdı, xurafata,cəhalətə qarşı elm və maarifçilik ideyalarını yaydı və Azərbaycan xalqının vahid milli kimlik ətrafında birləşməsində ilk mətbu platforma oldu. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra mətbuatın inkişafında keyfiyyətcə yeni mərhələ başladı. “Əkinçi” pərakəndə halda olan cəmiyyəti vahid milli kimlik və xalq məfkurəsi ətrafında birləşdirən ilk mətbu orqan oldu. “Əkinçi”nin bağlamasından sonra onun yandırdığı məşəli “Molla Nəsrəddin” və “Füyuzat” jurnalları, “Həyat”, “Kaspi” kimi qəzetlər daha da alovlandırdı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə mətbuat üzərindən dövlət senzurasının tamamilə qaldırılması azad mətbuatın inkişafına ən böyük təkan oldu.
Müasir dövrdə medianın institusionallaşması, jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması və rəqəmsal transformasiyaya uyğunlaşması üçün yeni hüquqi və praktiki mexanizmlər quruldu. İnformasiya məkanının təhlükəsizliyini qorumaq və peşəkar jurnalistika standartlarını müasir dünyanın tələblərinə uyğunlaşdırmaq üçün mütərəqqi qanunvericilik bazası formalaşdırıldı.
Bu gün Azərbaycan mətbuatı təkcə daxili xəbərləşmə vasitəsi deyil, həm də dövlətin milli təhlükəsizliyinin əsas komponentlərindən biridir. 44 günlük Vətən müharibəsində və post-münaqişə dövründə Azərbaycan jurnalistikası hibrid təhdidlərə və erməni lobbisinin dezinformasiya hücumlarına qarşı “İnformasiya Cəbhəsi”nin ön xəttində vuruşdu.
Həsən bəy Zərdabinin 151 il əvvəl kəndli daxmalarına çatdırmağa çalışdığı həqiqət işığı, bu gün azad edilmiş Şuşa şəhərindən qlobal beynəlxalq ictimaiyyətə ötürülür. Müntəzəm olaraq keçirilən Şuşa Qlobal Media Forumu Azərbaycan mətbuatının gəldiyi ən yüksək zirvədir. Dünyanın 50-dən çox ölkəsindən gələn yüzlərlə media rəhbəri və intellektual Şuşada toplaşaraq süni intellekt, media etikası və dezinformasiya ilə mübarizəni müzakirə edir.
Zaman ilə “Əkinçi” qəzetinin təməlini qoyduğu milli ideologiya, bu gün azad edilmiş Şuşadan dünyaya sülh, ədalət və həqiqət mesajları ötürən qlobal platformaya çevrilmişdir.
Azərbaycan jurnalistikası Həsən bəy Zərdabinin “Heç bir qəzet xalqın köməyi olmadan yaşaya bilməz” vəsiyyətinə sadiq qalaraq hər zaman cəmiyyətin güzgüsü və dövlətin dayağı olmuşdur.
Samirə Zeynalova,
YAP Tərtər rayon təşkilatının mühasibi
