12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının KonstitusiyasıGünü müstəqil dövlətçiliyimizin tarixində mühüm siyasi vəhüquqi əhəmiyyətə malik olan əlamətdar gündür. Bu tarixyalnız ölkəmizin əsas qanununun qəbul edilməsini deyil, həm də Azərbaycan xalqının öz dövlətinin gələcəyinimüstəqil şəkildə müəyyən etmək, hüquqi dövlətquruculuğunu təmin etmək və demokratik inkişaf yolunuseçmək iradəsini ifadə edir. Konstitusiya dövlətin siyasi, hüquqi və ictimai həyatının əsas istiqamətlərinimüəyyənləşdirən, cəmiyyətlə dövlət arasında münasibətləritənzimləyən və milli dövlətçilik sisteminin möhkəm təməlinitəşkil edən ali hüquqi sənəddir.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi(referendum) yolu ilə qəbul edilmiş AzərbaycanRespublikasının Konstitusiyası müstəqilliyimizin hüquqiəsaslarını formalaşdıran mühüm tarixi hadisə olmuşdur. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanmışilk milli Konstitusiya müasir Azərbaycan dövlətinin siyasi vəhüquqi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcını qoymuşdur. Bu sənəd insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının təminedilməsini, hakimiyyət bölgüsü prinsipini, dövlətsuverenliyini və demokratik idarəetmə prinsiplərini özündəəks etdirməklə müstəqil dövlətimizin hüquqi dayaqlarınımüəyyən etmişdir.
Konstitusiyanın əsas mahiyyəti yalnız qanunların və dövlətinstitutlarının fəaliyyət çərçivəsini müəyyənləşdirməkləməhdudlaşmır. Onun başlıca fəlsəfəsi insan amilini, vətəndaş hüquqlarını, cəmiyyətin rifahını və dövlətinqarşısında dayanan ali məsuliyyəti ön plana çəkməsidir. Hüquqi dövlətin gücü yalnız qəbul etdiyi qanunlarla deyil, həmin qanunların gündəlik həyatda necə tətbiq olunması, hüquqların necə qorunması və vətəndaşların qanun qarşısında bərabərliyinin nə dərəcədə təmin edilməsi iləölçülür.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövləthakimiyyətinin xalqa məxsus olduğunu təsbit etməklə milli suverenliyin əsas mənbəyini müəyyən edir. Bu prinsipdövlət idarəçiliyində xalqın iradəsinin, ictimai maraqların vəvətəndaş məsuliyyətinin nə qədər mühüm yer tutduğunugöstərir. Konstitusiyada təsbit olunan insan hüquq vəazadlıqları, mülkiyyət hüququ, söz və fikir azadlığı, təhsil, əmək və sosial təminat hüquqları hər bir vətəndaşıncəmiyyətdə layiqli mövqeyinin formalaşması üçün hüquqizəmin yaradır. Eyni zamanda, hər bir vətəndaşın qanunlarariayət etmək, dövlətin və cəmiyyətin qarşısında özvəzifələrini yerinə yetirmək məsuliyyəti də Konstitusionquruluşun mühüm tərkib hissəsidir.
Konstitusiyanın aliliyi hüquqi dövlət quruculuğunun əsasşərtidir. Heç bir dövlət orqanının, vəzifəli şəxsin və ya ayrı-ayrı şəxslərin fəaliyyəti qanunların müəyyən etdiyi hüquqiçərçivədən kənarda ola bilməz. Qanunun aliliyi yalnızhüquqi prinsip deyil, həm də cəmiyyətdə ədalətin, etimadın, sabitliyin və ictimai məsuliyyətin təmin olunmasının əsasvasitəsidir. Dövlət idarəçiliyində şəffaflıq, hesabatlılıq, qanunçuluq və vətəndaş müraciətlərinə həssas münasibətKonstitusiyada müəyyən edilmiş prinsiplərin real həyatdatəzahürüdür. Bu baxımdan, hər bir dövlət qulluqçusunun vəvəzifəli şəxsin öz fəaliyyətində Konstitusiyanın tələblərinirəhbər tutması dövlətə və xalqa xidmətin əsasmeyarlarından biri olmalıdır.
Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Konstitusiyanınəhəmiyyəti ölkəmizin keçdiyi siyasi və tarixi mərhələlərlə dəsıx bağlıdır. Dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonraqarşıda duran əsas vəzifələrdən biri milli suverenliyinmöhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının formalaşdırılmasıvə ölkənin hüquqi əsaslarının yaradılması idi. 1995-ci ildəqəbul edilən Konstitusiya məhz bu tarixi zərurətdən irəligələrək müasir Azərbaycan dövlətinin inkişaf istiqamətlərinimüəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə keçirilmiş referendumlarvasitəsilə Konstitusiyaya edilmiş əlavə və dəyişikliklər isəölkənin dəyişən ictimai-siyasi, iqtisadi və idarəetməreallıqlarına uyğun hüquqi inkişaf prosesinin tərkib hissəsiolmuşdur.
Azərbaycan Prezidenti+1
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası dövlətçilik tariximizdə yeni bir mərhələninbaşlanğıcını təşkil edir. Uzun illər ərzində xalqımızınqarşısında dayanan ən mühüm tarixi vəzifələrdən biritorpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi və ölkəmizin ərazibütövlüyünün təmin olunması idi. Bu gün suverenliyimizinbütün ərazilərimizdə bərqərar olması Konstitusiyada təsbitedilmiş dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyününqorunması prinsipinin tarixi əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Azad edilmiş ərazilərimizdə aparılan genişmiqyaslıbərpa və quruculuq işləri, Böyük Qayıdış prosesi, yeni yaşayış məntəqələrinin və infrastrukturun yaradılmasıdövlətin qarşısında dayanan yeni inkişaf vəzifələrinimüəyyən edir. Bu proseslərin hüquqi əsaslar, qanunçuluq, dövlət maraqları və vətəndaşların hüquqlarına hörmətprinsipləri əsasında həyata keçirilməsi Konstitusiondövlətçilik ənənələrinin davamlılığını təmin edən mühümamillərdəndir.
Digər tərəfdən, Konstitusiya yalnız dövlətin bu günü üçündeyil, gələcək nəsillərin hüquq və azadlıqlarının qorunması, sabit və təhlükəsiz cəmiyyətin formalaşdırılması baxımındanda fundamental əhəmiyyət daşıyır. Gənc nəslinKonstitusiyanın mahiyyətini, dövlət rəmzlərinin və milli suverenliyin əhəmiyyətini dərindən dərk etməsi vətəndaşlıqşüurunun inkişafına xidmət edir. Hüquqlarını bilən, vəzifələrini anlayan, qanunlara hörmət edən və dövlətininkişafında fəal iştirak edən vətəndaş cəmiyyətin dayanıqlıgələcəyinin əsas təminatıdır. Bu mənada, Konstitusiyasadəcə hüquqi sənəd deyil, həm də milli həmrəyliyi, ictimaiməsuliyyəti və dövlətçilik düşüncəsini formalaşdıran mühümmənəvi-hüquqi dəyərdir.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü bizə bir daha xatırladır ki, dövlətin qüdrəti yalnız iqtisadi imkanları, siyasi nüfuzu vəhərbi potensialı ilə deyil, həm də hüquqi sistemininmöhkəmliyi, qanunun aliliyinə münasibəti və vətəndaşlarınınhüquqlarının qorunması ilə ölçülür. Konstitusiyaya hörmət, əslində, dövlətə, milli müstəqilliyə, tarixi irsə və gələcəknəsillərin hüquqlarına hörmət deməkdir. Onun prinsiplərininqorunması və gündəlik həyatda rəhbər tutulması hər birvətəndaşın, xüsusilə də dövlət idarəçiliyində çalışanşəxslərin üzərinə mühüm məsuliyyət qoyur.
Unutmayaq ki, dövlətin möhkəmliyi qanunların gücündən, qanunların gücü isə onların hər kəs tərəfindən eyniməsuliyyət və hörmətlə qorunmasından qaynaqlanır. Konstitusiya müstəqilliyimizin hüquqi dayağı, dövlətçiliyimizin təminatı, milli birliyimizin və gələcəkinkişafımızın fundamental əsaslarından biridir.
Kamran Quliyev,
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
