Kansler Fridrix Mertsin Berlin görüşlərində vurğuladığı kimi, dörd il yarım əvvəl Rusiyadan qaz idxalını dayandırdıqdan sonra Almaniya yeni təchizat mənbələri axtarışına başlamış və bu axtarışda Azərbaycan mühüm rol oynamışdır. Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri bu əməkdaşlığın konkret rəqəmlərlə necə formalaşdığını bir daha göstərdi.
Prezident Ilham Əliyevin bildirdiyi kimi, Azərbaycan bu ildən etibarən Almaniyaya təbii qaz ixracına başlayıb və hazırda Azərbaycan qazı 10 Avropa İttifaqı ölkəsinə çatdırılır. Alman şirkətləri ilə 10 illik müddətə bağlanmış kontrakt üzrə ilkin illik həcm 1,5 milyard kubmetr təşkil edir. Bu, Azərbaycanın keçən ilki 25 milyard kubmetrlik ümumi qaz ixracının bir hissəsidir — həmin həcmin yarısı artıq Avropa İttifaqı ölkələrinə göndərilib.
Neft istiqamətində Azərbaycan-Almaniya ticarət dövriyyəsi keçən il təxminən 1,5 milyard dollar səviyyəsində olub, bunun əsas hissəsini Azərbaycanın xam neft ixracı təşkil edir. Prezident İlham Əliyev SOCAR-ın treydinq bölməsi və daxili mənbələr vasitəsilə tələb olunan həcmdə neft təchizatının mümkün olduğunu bildirib.
Lakin qaz həcminin artırılması bir sıra infrastruktur məhdudiyyətləri ilə üzləşir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, hazırda TANAP və TAP kəmərləri tam gücü ilə işləyir və bu kəmərlərdə boş tutum qalmayıb. Əlavə həcmin Avropaya çatdırılması üçün yeni interkonnektorların tikilməsi zəruridir, bu isə əlavə maliyyə tələb edir. Prezident İlham Əliyev bu məqamda bir problemi önə çəkib: Avropa İnvestisiya Bankı yaşıl gündəlik çərçivəsində neft-qaz layihələrinə maliyyə dəstəyini artıq dayandırıb. O, Avropa banklarının bu qərarlarına yenidən baxmasının vacibliyini vurğulayıb — xüsusilə Yaxın Şərqdəki böhranın ənənəvi təchizat zəncirlərini pozduğu və Rusiyanın zədələnmiş neftayırma zavodları ucbatından ənənəvi bazarlara tədarükün azaldığı bir dövrdə.
Kansler Merts öz tərəfindən Azərbaycanı regionda enerjini istehlakından çox istehsal edən az sayda ölkədən biri adlandırıb və bunun Almaniya, xüsusilə Cənubi Almaniya üçün əhəmiyyətini vurğulayıb, çünki həmin bölgəyə nəqletmə infrastrukturu artıq mövcuddur və ya genişləndirilə bilər. O, Azərbaycandan daha böyük həcmdə qaz əldə etmək imkanlarının araşdırıldığını və bunun gələcək danışıqların mövzusu olaraq qalacağını bildirib.
Enerji mövzusu təkcə rəsmi bəyanatlarla məhdudlaşmayıb. Prezident İlham Əliyevin Mixael Harms ilə görüşündə də ənənəvi və alternativ enerji potensialı, eləcə də Orta Dəhliz üzrə bağlantı imkanları müzakirə olunub. Bundan başqa, tərəflər bərpaolunan enerji və hidrogendən istifadənin genişləndirilməsi istiqamətində əməkdaşlığı da gündəmə gətiriblər — bu, Azərbaycanın gələcəkdə yaşıl enerjisini Avropa məkanına çatdırmaq niyyətinin bir hissəsidir.
Enerji təhlükəsizliyi Orta Dəhlizin gələcəyindən ayrı düşünülə bilməz. Kansler Merts Asiya ilə Avropa arasında ticarət marşrutu kimi bu dəhlizin əhəmiyyətinin get-gedə artdığını etiraf edərək, mövzunun Birgə Bəyannamədə də əks olunduğunu bildirib. Azərbaycanın Orta Asiya məşvərət formatına tamhüquqlu üzv olması və bu regionla Avropa arasında körpü rolunu getdikcə daha fəal oynaması, ölkəni təkcə enerji daşıyıcısı deyil, həm də əlaqələndirici infrastruktur mərkəzi kimi önə çıxarır. Bu baxımdan, Harms ilə görüşdə gündəmə gələn “ağıllı kənd təsərrüfatı” və turizm potensialı kimi mövzular da əslində eyni diversifikasiya məntiqinin bir hissəsidir — enerji ilə yanaşı, digər sahələrdə də qarşılıqlı asılılığın dərinləşdirilməsi.
Nəticə etibarilə, Berlin görüşləri göstərdi ki, Azərbaycan-Almaniya enerji əməkdaşlığı artıq təkbaşına neft-qaz tədarükü ilə məhdudlaşmır — bura infrastruktur maliyyələşməsi, tənzimləyici çərçivə və uzunmüddətli diversifikasiya strategiyası da daxildir. Tərəflərin qarşısındakı əsas vəzifə mövcud siyasi iradəni konkret infrastruktur həllərinə çevirməkdir.
Abbas Pənahov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini
