Dünyanın sürətlə dəyişdiyi müasir dövrdə dövlətlər və xalqlar arasında qarşılıqlı əlaqələrin genişləndirilməsi getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Qlobal problemlərin mürəkkəbləşməsi, texnologiyaların inkişafı və beynəlxalq münasibətlərdə yeni çağırışların meydana çıxması müxtəlif tərəflərin birgə fəaliyyətini zəruri edir. Bu şəraitdə dialoq yalnız fikir mübadiləsi vasitəsi deyil, həm də gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm mexanizmdir. Bakıda keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu məhz bu məqsədə xidmət edən beynəlxalq platformalardan biridir.
2026-cı il oktyabrın 27-də VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışında Prezident İlham Əliyev bu tədbirin mədəniyyətlərarası münasibətləri və əlaqədar məsələləri həll etmək üçün səmərəli və əhatəli platformaya çevrildiyini vurğulamışdır. Bu qiymətləndirmə Forumun beynəlxalq nüfuzunun, müxtəlif ölkələrin nümayəndələri arasında əməkdaşlıq imkanlarının və qlobal dialoqun inkişafına verdiyi töhfənin göstəricisidir.
Forumun əsas üstünlüklərindən biri fərqli mövqelərə malik tərəflərin ortaq müzakirə məkanında bir araya gəlməsidir. Beynəlxalq münasibətlərdə hər bir dövlətin öz maraqları və prioritetləri vardır. Bu maraqların bəzən üst-üstə düşməməsi təbii haldır. Lakin fikir ayrılıqlarının mövcudluğu əməkdaşlığın mümkünsüz olması demək deyil. Tərəflərin bir-birini dinləməsi, qarşılıqlı maraqları müəyyənləşdirməsi və mümkün həll yollarını müzakirə etməsi yeni münasibətlərin qurulmasına imkan yaradır.
Bakı Forumunun beynəlxalq əhəmiyyəti mədəniyyətlərarası münasibətləri daha geniş problemlər kontekstində nəzərdən keçirməsində də özünü göstərir. Mədəniyyət, təhsil, dini dözümlülük, sülh, təhlükəsizlik və davamlı inkişaf bir-biri ilə sıx əlaqəli sahələrdir. Cəmiyyətlər arasında etimadın güclənməsi sosial sabitliyə, humanitar əməkdaşlığa və qarşılıqlı faydalı iqtisadi əlaqələrə müsbət təsir göstərir. Bu səbəbdən mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqi yalnız humanitar məqsədlər daşımır, eyni zamanda, beynəlxalq münasibətlərin daha dayanıqlı olmasına kömək edir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və tarixi ənənələri bu cür təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqələrinin formalaşdığı məkanlardan biri olub. Bu xüsusiyyət müasir dövrdə də Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq siyasətində əks olunur. Bakı şəhərinin beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi ölkənin müxtəlif dövlətlərlə əlaqələrinin inkişafına, mədəniyyətlərarası təmasların genişlənməsinə və qlobal məsələlərin müzakirəsinə töhfə verir.
Ortaq gələcəyin qurulmasında gənclərin rolu xüsusilə böyükdür. Gənc nəsil gələcəkdə siyasi, iqtisadi, elmi və mədəni sahələrdə qərarların qəbulunda iştirak edəcək. Buna görə də onların fərqli mədəniyyətləri tanıması, tənqidi düşüncə bacarıqlarını inkişaf etdirməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini dərk etməsi vacibdir. Təhsil mübadilələri, beynəlxalq konfranslar, könüllülük proqramları və birgə layihələr gənclərin dünyagörüşünün genişlənməsinə və xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Texnologiyaların inkişafı da dialoq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir. Rəqəmsal platformalar insanların coğrafi məsafələrdən asılı olmayaraq fikir mübadiləsi aparmasına, elmi bilikləri paylaşmasına və ortaq təşəbbüslər həyata keçirməsinə imkan verir. Eyni zamanda, rəqəmsal mühitdə yayılan yanlış məlumatlar və nifrət nitqi qarşılıqlı anlaşmaya mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də texnologiyaların dialoq və maarifləndirmə məqsədləri üçün istifadəsi, rəqəmsal savadlılığın artırılması və məsuliyyətli ünsiyyət prinsiplərinin təşviqi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Forumun əhəmiyyətli istiqamətlərindən biri dialoqun praktik əməkdaşlığa çevrilməsidir. Beynəlxalq tədbirlərdə səsləndirilən ideyalar sonrakı mərhələdə konkret layihələr və birgə təşəbbüslər vasitəsilə inkişaf etdirilməlidir. Mədəni irsin qorunması, təhsil proqramlarının genişləndirilməsi, elmi tədqiqatların dəstəklənməsi və humanitar yardım sahəsində əməkdaşlıq bu baxımdan mühüm imkanlar yaradır. Belə fəaliyyətlər dialoqun nəticələrini daha görünən edir və iştirakçılar arasında uzunmüddətli əlaqələrin qurulmasına kömək göstərir.
Davamlı sülhün təmin olunması da ortaq gələcəyin əsas şərtlərindən biridir. Münaqişələrin qarşısının alınması, beynəlxalq hüquqa hörmət və siyasi problemlərin dinc vasitələrlə həlli dövlətlərin birgə məsuliyyətini tələb edir. Mədəniyyətlərarası dialoq bu prosesdə qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi üçün imkan yaratsa da, onun səmərəliliyi siyasi iradə və konkret qərarlarla tamamlanmasından asılıdır. Müxtəlif cəmiyyətlər arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi düşmənçilik düşüncəsinin zəifləməsinə və əməkdaşlıq üçün yeni yolların müəyyənləşdirilməsinə töhfə verə bilər.
Azərbaycanın beynəlxalq dialoq platformalarına verdiyi dəstək ölkəmizin humanitar əməkdaşlığa və qlobal problemlərin müzakirəsinə verdiyi əhəmiyyəti göstərir. Forumun müxtəlif ölkələri bir araya gətirməsi, fərqli mövqelərin müzakirəsinə şərait yaratması və ortaq məqsədləri ön plana çıxarması beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı üçün mühüm imkanlar formalaşdırır. Bu təşəbbüslərin davamlılığı Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin humanitar istiqamətinin güclənməsinə də xidmət edir.
Ortaq gələcək naminə dialoq qarşılıqlı hörmət, etimad və məsuliyyət prinsiplərinə əsaslanmalıdır. Dövlətlər öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, ümumi problemlərin həlli üçün əməkdaşlıq etməyə hazır olmalıdırlar. Xalqların mədəni özünəməxsusluğuna hörmət göstərilməsi, insan hüquqlarının qorunması və sülh təşəbbüslərinin dəstəklənməsi bu prosesin əsas istiqamətləridir.
Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu beynəlxalq münasibətlərdə dialoqun və ortaq fəaliyyətin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirmişdir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan məqamlar bu platformanın mədəniyyətlərarası münasibətlərin inkişafına və əlaqədar problemlərin müzakirəsinə verdiyi töhfəni ön plana çıxarır. Forumun əsas ideyası aydındır: fərqli xalqların daha təhlükəsiz və firavan gələcək qurması üçün qarşılıqlı anlaşma, əməkdaşlıq və ortaq məsuliyyət prinsipləri ardıcıl şəkildə inkişaf etdirilməlidir.
Yasəmən Quliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəaı
