1994-cü il Azərbaycan Respublikasının müasir tarixində enerji strategiyasının təməl daşının qoyulduğu və ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndiyi mühüm bir mərhələ kimi yadda qalmışdır. Həmin il həyata keçirilən mühüm qərarlar Azərbaycanın dünya enerji bazarına inteqrasiyasını təmin etmiş, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun artmasına və regionun enerji xəritəsinin yenidən formalaşmasına səbəb olmuşdur.
1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlarının birgə işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş imzalandı. Tarixə “Əsrin Müqaviləsi” kimi daxil olan bu sənəd Azərbaycan dövlətinin enerji siyasətində yeni dövrün başlanğıcını qoydu. Müqavilənin imzalanması dünyanın aparıcı enerji şirkətlərinin Azərbaycana cəlb edilməsinə, ölkəyə böyük həcmdə xarici investisiyaların axınına və neft-qaz sənayesinin müasir texnologiyalar əsasında inkişafına şərait yaratdı.
“Əsrin Müqaviləsi” təkcə enerji sektorunun inkişafını təmin etmədi, eyni zamanda Azərbaycanın ümumi iqtisadi tərəqqisinə güclü təkan verdi. Xarici investisiyaların cəlb olunması nəticəsində ölkədə yeni iş yerləri yaradıldı, infrastruktur layihələri həyata keçirildi və iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafı üçün əlverişli imkanlar formalaşdı. Müasir texnologiyaların tətbiqi isə yerli mütəxəssislərin peşəkar bilik və bacarıqlarının yüksəlməsinə mühüm təsir göstərdi.
1994-cü ildən başlanan enerji inkişafı Azərbaycanın strateji məqsədlərinə çatmasında mühüm rol oynadı. Bu siyasətin nəticəsi olaraq Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri və sonrakı dövrdə Cənub Qaz Dəhlizi kimi qlobal əhəmiyyətli layihələr reallaşdırıldı. Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarlarına təhlükəsiz və etibarlı marşrutlarla çıxarılması ölkəmizin beynəlxalq enerji sistemində mövqeyini daha da gücləndirdi.
1994-cü ildə qoyulan təməl Azərbaycanın enerji diplomatiyasının formalaşmasına da şərait yaratdı. Ölkəmiz enerji resurslarından yalnız iqtisadi inkişaf vasitəsi kimi deyil, həm də beynəlxalq əməkdaşlığın və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi üçün istifadə etdi. Məhz bu uzaqgörən siyasət nəticəsində Azərbaycan bu gün regionun etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən enerji tərəfdaşı kimi tanınır.
Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji layihələri ölkənin geosiyasi əhəmiyyətini artırmış, onu Şərqlə Qərb arasında strateji enerji körpüsünə çevirmişdir. Xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolu ildən-ilə artmış, ölkəmiz qlobal enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfələr verən dövlətlərdən biri olmuşdur.
Bu gün Azərbaycanın enerji siyasəti yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Neft və qaz layihələri ilə yanaşı, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı da dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yaşıl enerji layihələri ölkəmizin gələcək enerji strategiyasının əsas istiqamətlərini müəyyən edir.
Beləliklə, 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin Müqaviləsi” Azərbaycanın müasir inkişaf tarixində dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, ölkəmizin iqtisadi qüdrətinin, beynəlxalq nüfuzunun və enerji diplomatiyasının əsasını təşkil etmişdir. Həmin dövrdə qoyulan möhkəm təməl bu gün də Azərbaycanın davamlı inkişafına və qlobal enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin güclənməsinə xidmət edir.
Hüseynzadə Yeganə,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
