Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemindədövlətlərarası əməkdaşlığın uğuru qarşılıqlı etimada, ortaq maraqlara və uzunmüddətli strateji baxışaəsaslanır. Azərbaycan Respublikası ilə İtaliyaRespublikası arasında formalaşmış münasibətlər dəməhz bu prinsiplər üzərində qurulmuş və illər ərzindədinamik inkişaf yolu keçmişdir. Bu əlaqələrin ənmühüm göstəricilərindən biri isə 2014-cü və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dairbəyannamələrdir. Həmin sənədlər iki ölkə arasındaəməkdaşlığın hüquqi və siyasi əsaslarını daha damöhkəmləndirmişdir.
Azərbaycan–İtaliya münasibətləri xüsusilə sononillikdə sürətlə inkişaf etmiş və çoxşaxəli xarakteralmışdır. Bu əməkdaşlıq yalnız diplomatikmünasibətlərlə məhdudlaşmayaraq iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, mədəniyyət və digər sahələri də əhatə edir. 2014-cü ildə imzalanmış ilk strateji tərəfdaşlıq sənədiiki ölkə arasında əlaqələrin yeni mərhələyə keçidinitəmin etmiş, qarşılıqlı fəaliyyətin əsas istiqamətlərinimüəyyənləşdirmişdir. 2020-ci ildə qəbul edilmişnövbəti bəyannamə isə bu münasibətlərin daha dadərinləşdirilməsinə xidmət etmiş və əməkdaşlığın dahageniş sahələrini əhatə etmişdir.
Enerji sahəsi Azərbaycan ilə İtaliya arasında stratejitərəfdaşlığın əsas dayaqlarından biridir. Azərbaycanzəngin enerji resurslarına malik ölkə kimi Avropanınenerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. İtaliya isəbu resursların əsas istehlakçılarından biri olmaqlayanaşı, onların Avropa bazarına çatdırılmasında etibarlıtərəfdaş kimi çıxış edir. Xüsusilə “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi çərçivəsində həyata keçirilən əməkdaşlıq bumünasibətlərin praktiki nəticəsidir. Bu layihə yalnıziqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan böyükəhəmiyyət daşıyır.
İqtisadi sahədə də Azərbaycan və İtaliya arasındaəməkdaşlıq davamlı olaraq genişlənir. İtaliyaAzərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir və ikiölkə arasında ticarət dövriyyəsi yüksək səviyyədədir. Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi siyasətiçərçivəsində qeyri-neft sektoruna yönəlmişinvestisiyalar üçün İtaliya şirkətləri geniş imkanlaramalikdir. Kənd təsərrüfatı, sənaye, tikinti və xidmətsahələrində həyata keçirilən birgə layihələr iqtisadiəməkdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Strateji tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri dənəqliyyat və logistika sahəsidir. Azərbaycanın coğrafimövqeyi onu Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzitölkəyə çevirir. Bu baxımdan Orta Dəhliz çərçivəsindəhəyata keçirilən layihələr İtaliya üçün də böyükəhəmiyyət kəsb edir. Bu əməkdaşlıq həm ticarətəlaqələrinin genişlənməsinə, həm də regionda iqtisadiinteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verir.
Siyasi sahədə Azərbaycan və İtaliya arasındamünasibətlər yüksək səviyyədə inkişaf etmişdir. İkiölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də sıxəməkdaşlıq edir və bir-birinin suverenliyinə, ərazibütövlüyünə hörmət prinsipinə sadiqdir. Bu qarşılıqlıdəstək münasibətlərin etibarlı əsaslar üzərindəqurulduğunu göstərir və strateji tərəfdaşlığındavamlılığını təmin edir.
Humanitar və mədəni əlaqələr də bu əməkdaşlığınayrılmaz hissəsidir. Azərbaycan və İtaliya zəngintarixi-mədəni irsə malik ölkələr kimi bu sahədə genişəməkdaşlıq imkanlarına sahibdir. Təhsil proqramları, mədəni tədbirlər və turizm sahəsində həyata keçiriləntəşəbbüslər xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın vədostluğun möhkəmlənməsinə xidmət edir.
2014 və 2020-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıqbəyannamələri yalnız mövcud münasibətlərin təsdiqideyil, həm də gələcək əməkdaşlıq üçün yol xəritəsirolunu oynayır. Bu sənədlər iki ölkə arasında əlaqələrinsistemli və davamlı inkişafını təmin edir, yenisahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün zəminyaradır., Azərbaycan və İtaliya arasında stratejitərəfdaşlıq qarşılıqlı faydaya əsaslanan, çoxşaxəli vədavamlı əməkdaşlıq modelidir. Bu münasibətlərgələcəkdə daha da inkişaf edərək yeni sahələri əhatəedəcək və hər iki ölkənin milli maraqlarına xidmətetməklə yanaşı, regional və beynəlxalq sabitliyə dətöhfə verəcəkdir.
Fidan Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının məsləhətçisi
