Cənubi Qafqazda uzun illər davam edən münaqişənin başa çatmasından sonra regionda yeni siyasi reallıq formalaşıb. Azərbaycanın yaratdığı bu reallıq davamlı sülhün təmin olunması, regional əməkdaşlığın genişlənməsi və iqtisadi inteqrasiyanın gücləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar açıb. Hazırda Azərbaycan bölgədə təhlükəsizlik, sabitlik və qarşılıqlı əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirir. Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesi də bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir.
Azərbaycan müharibədən sonrakı dövrdə sülh təşəbbüslərinin əsas müəllifi kimi çıxış edib. Rəsmi Bakı Ermənistanla münasibətlərin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri, dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı əsasında normallaşdırılmasını daim dəstəkləyib. Bu yanaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına xidmət edən ən real və praktik yol kimi qəbul edilir.
Vaşinqtonda imzalanan Birgə Bəyannamə və sülh sazişi mətninin paraflanması Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən mühüm siyasi hadisələrdən biridir. Bu addımlar tərəflərin qarşılıqlı öhdəliklərə sadiqliyini nümayiş etdirməklə yanaşı, regionda etimad mühitinin formalaşmasına da mühüm töhfə verir. Beynəlxalq tərəfdaşların bu prosesə verdiyi dəstək sülh gündəliyinin möhkəmlənməsinə əlavə stimul yaradır.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi “de-fakto sülh qurulub” ifadəsi bölgədə artıq silahlı qarşıdurma riskinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını və əməkdaşlıq üçün yeni imkanların yarandığını göstərir. Sülh mühitinin formalaşması ilk növbədə region dövlətlərinin iqtisadi inkişafına, nəqliyyat əlaqələrinin bərpasına və investisiya mühitinin yaxşılaşmasına müsbət təsir göstərir.
Regional təhlükəsizliyin möhkəmlənməsi Cənubi Qafqazın beynəlxalq nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi əhəmiyyətini daha da artırır. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən beynəlxalq nəqliyyat layihələri, Orta Dəhlizin inkişafı və Şərqlə Qərbi birləşdirən kommunikasiya xətlərinin genişləndirilməsi sülh şəraitində daha böyük iqtisadi səmərə verir. Sabitlik yeni investisiyaların cəlb edilməsinə, ticarət dövriyyəsinin artmasına və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə əlverişli şərait yaradır.
Normallaşma prosesi humanitar sahədə də yeni imkanlar açır. Qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, insanlar arasında əlaqələrin inkişafı və regional əməkdaşlıq təşəbbüslərinin genişlənməsi uzunmüddətli sülhün əsas dayaqlarından hesab olunur. Dayanıqlı sülh yalnız siyasi sənədlərlə deyil, eyni zamanda xalqlar arasında etimad mühitinin formalaşdırılması ilə mümkün olur.
Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa və yenidənqurma proqramları da bölgədə sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azad edilmiş ərazilərdə müasir şəhərlərin və kəndlərin qurulması, nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və “ağıllı şəhər”, “ağıllı kənd” layihələrinin həyata keçirilməsi regionun inkişaf perspektivlərini genişləndirir. Bu layihələr gələcəkdə regional əməkdaşlıq üçün də yeni imkanlar yarada bilər.
Azərbaycan beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini qətiyyətlə qorumaqla yanaşı, dialoq və əməkdaşlıq platformalarının inkişafına da xüsusi önəm verir. Məhz bu balanslı siyasət ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu artırır və onu regionda sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin əsas təminatçılarından birinə çevirir.
Regional təhlükəsizlik məsələlərinin Avropa Komissiyası ilə keçirilən görüşlərdə geniş müzakirə olunması da Azərbaycanın Cənubi Qafqazın gələcəyi ilə bağlı həyata keçirdiyi siyasətə beynəlxalq marağın artdığını göstərir. Avropa İttifaqı üçün sabit və təhlükəsiz Cənubi Qafqaz enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizlərinin fəaliyyəti və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycan regionda etibarlı tərəfdaş və sabitləşdirici amil kimi çıxış edir.
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin uğurla irəliləməsi Cənubi Qafqazın gələcək inkişafı üçün yeni perspektivlər açır. Qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin qurulması, sülh sazişinin həyata keçirilməsi, regional əməkdaşlığın genişlənməsi və beynəlxalq tərəfdaşların dəstəyi bölgədə davamlı təhlükəsizliyin təmin olunmasına mühüm töhfə verir. Azərbaycanın təşəbbüsləri və prinsipial mövqeyi regionun qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq və inkişaf məkanına çevrilməsində həlledici rol oynamağa davam edir.
Təranə Paşayeva,
YAP Xətai rayon təşkilatı məsləhətçisi
