2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü region ölkələri arasında siyasi dialoqun və çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Görüşdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı ölkəmizin regional əməkdaşlığa verdiyi önəmi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətindəki hədəflərini və qarşılıqlı tərəfdaşlığın perspektivlərini bir daha diqqətə çatdırdı.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət görüşü formatında tamhüquqlu iştirakı ölkəmizin regionla əlaqələrinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Bu iştirak Azərbaycanın yalnız coğrafi baxımdan deyil, həm də iqtisadi, siyasi və nəqliyyat imkanları baxımından regional əməkdaşlığın mühüm iştirakçılarından biri olduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiyini vurğuladı. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, siyasi əlaqələrin yüksək səviyyədə olması, qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi, ticarət dövriyyəsinin artması və birgə layihələrin həyata keçirilməsi tərəfdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir.
İqtisadi əməkdaşlıq bu münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların artırılması və yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması üçün geniş imkanlar mövcuddur. Prezident İlham Əliyev birgə investisiya fondlarının imkanlarından daha fəal istifadə edilməsinin vacibliyini qeyd edərək, ölkələrin yalnız məhsul mübadiləsi ilə kifayətlənməməli, eyni zamanda birlikdə istehsal etməli və beynəlxalq bazarlara birgə çıxış yolları axtarmalı olduqlarını vurğuladı.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da görüşün əsas mövzularından biri idi. Xəzər dənizi Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsində, yükdaşımaların genişləndirilməsində və beynəlxalq bazarlara çıxışın təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Dəniz limanlarının, dəmir yollarının, avtomobil yollarının və hava limanlarının inkişafı regionun tranzit imkanlarını artırır.
Bu baxımdan Orta Dəhlizin əhəmiyyəti xüsusi qeyd edilməlidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi məlumatlara əsasən, bu marşrut üzrə tranzit yükdaşımalarının həcmi əvvəlki ildə 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artıb. Bu göstəricilər nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün yaranan imkanları və marşrutun rəqabət qabiliyyətinin artırılmasının vacibliyini nümayiş etdirir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da regional tərəfdaşlığın mühüm istiqamətidir. Azərbaycan Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin beynəlxalq bazarlara daşınmasında tranzit imkanları təqdim edir. Bununla yanaşı, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində aparılan işlər bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadə və enerji əməkdaşlığının şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Dövlət başçısının çıxışında sülh, təhlükəsizlik və siyasi-iqtisadi sabitlik məsələləri də xüsusi yer tutdu. Çünki dayanıqlı inkişaf yalnız iqtisadi imkanlarla deyil, həm də qarşılıqlı etimad, təhlükəsiz mühit və dövlətlər arasında konstruktiv münasibətlərlə təmin olunur.
Nəticə etibarilə, Türkmənbaşı görüşü Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın yeni imkanlarını gündəmə gətirdi. Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərdi ki, ortaq iqtisadi maraqların uzlaşdırılması, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin genişləndirilməsi, investisiyaların artırılması və regional sabitliyin qorunması gələcək tərəfdaşlığın əsas istiqamətləridir. Bu istiqamətlər üzrə birgə fəaliyyət regionun beynəlxalq iqtisadi əlaqələr sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər.
Gülər Kərimova,
YAP Şabran rayon təşkilatının məsləhətçisi
