Rəqəmsal platformalar müasir uşaqların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Sosial şəbəkələr, video paylaşım saytları və müxtəlif onlayn kanallar vasitəsilə şagirdlər böyük həcmdə məlumat əldə edirlər. Lakin internetdə yayılan bütün məlumatlar etibarlı və obyektiv deyil. Saxta xəbərlər, emosional manipulyasiya, təhqiredici məzmun və qəsdən təhrif edilmiş məlumatlar uşaqların düşüncəsinə və davranışına təsir göstərə bilər.
İnformasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün şagirdlərə rəqəmsal savadlılıq bacarıqları aşılanmalıdır. Onlar xəbərin mənbəyini yoxlamağı, məlumatın nə vaxt yayımlandığını müəyyənləşdirməyi, müxtəlif mənbələrdəki məlumatları müqayisə etməyi və şübhəli məzmunu dərhal paylaşmamağı öyrənməlidirlər. Bu bacarıqlar yalnız texnologiyadan təhlükəsiz istifadə üçün deyil, həm də müstəqil və məntiqli düşüncənin inkişafı baxımından vacibdir.
Müəllim və valideynlər uşaqların internet istifadəsinə münasibətdə qadağalarla yanaşı, izah və əməkdaşlığa üstünlük verməlidirlər. Uşağın qarşılaşdığı məlumatı müzakirə etməsi, suallarını rahat şəkildə verməsi və çətin vəziyyətdə böyüklərdən kömək istəməsi üçün etibarlı mühit yaradılmalıdır. Eyni zamanda şəxsi məlumatların qorunması, tanımadığı şəxslərlə ünsiyyət zamanı ehtiyatlı davranmaq və onlayn təhqir hallarını bildirmək kimi məsələlər də diqqətdə saxlanılmalıdır.
Rəqəmsal təhlükəsizlik yalnız texniki məhdudiyyətlərlə təmin edilə bilməz. Əsas məqsəd şagirdlərdə məsuliyyətli rəqəmsal davranış, tənqidi təfəkkür və informasiya mədəniyyəti formalaşdırmaqdır. Bu istiqamətdə məktəblərin, ailələrin və müvafiq qurumların əməkdaşlığı uşaqların həm virtual, həm də real mühitdə daha təhlükəsiz və şüurlu davranmasına şərait yaradır.
Lətifə Əlizadə,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
