Suverenlik hər bir dövlətin mövcudluğunun, müstəqilliyinin və milli dövlətçilik iradəsinin əsas göstəricilərindən biridir. Dövlət suverenliyi dedikdə dövlətin öz ərazisində ali hakimiyyətə malik olması, daxili və xarici siyasətini müstəqil müəyyənləşdirməsi, milli maraqlarını qoruması və beynəlxalq münasibətlərdə sərbəst fəaliyyət göstərməsi başa düşülür. Suveren dövlət öz siyasi, iqtisadi, hüquqi və təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı qərarları müstəqil qəbul edir və dövlət hakimiyyətinin ölkənin bütün ərazisində həyata keçirilməsini təmin edir.
Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində suverenlik və müstəqillik ideyaları mühüm yer tutur. Tarixin müxtəlif mərhələlərində xalqımız dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlamış, milli iradəsini və müstəqil yaşamaq əzmini nəsildən-nəslə ötürmüşdür. 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması milli dövlətçilik tariximizin mühüm mərhələlərindən biri olmuş, 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyimizin bərpası isə Azərbaycan xalqının öz müqəddəratını müəyyən etmək iradəsinin növbəti təzahürünə çevrilmişdir.
Müstəqilliyin ilk illərində ölkəmiz ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi çətinliklərlə üzləşmişdir. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində ərazilərimizin işğal olunması, yüz minlərlə insanın öz doğma torpaqlarından məcburi köçkün düşməsi və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün uzun müddət təmin olunmaması dövlət suverenliyinin tam şəkildə həyata keçirilməsinə ciddi maneələr yaratmışdır.
Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və milli dövlətçilik institutlarının inkişafında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə ölkədə dövlət idarəçiliyinin əsasları möhkəmləndirilmiş, hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atılmış, Azərbaycanın milli maraqlarının qorunmasına əsaslanan dövlət siyasəti formalaşdırılmışdır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl və məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkəmizin iqtisadi, siyasi və hərbi imkanları daha da gücləndirilmişdir. Dövlətin müdafiə qabiliyyətinin artırılması, ordunun modernləşdirilməsi, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və milli maraqların ardıcıl müdafiəsi Azərbaycanın qarşısında duran strateji vəzifələrin həyata keçirilməsi üçün mühüm zəmin yaratmışdır.
2020-ci il 27 sentyabr tarixində başlayan 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi Zəfər nəticəsində ölkəmizin ərazilərinin işğaldan azad edilməsinə və ərazi bütövlüyümüzün böyük ölçüdə bərpasına nail olundu. Lakin dövlət suverenliyinin bütün ölkə ərazisində tam təmin edilməsi üçün qarşıda mühüm vəzifələr qalmaqda idi.
Bu baxımdan 2023-cü il 19–20 sentyabr hadisələri Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 19 sentyabr 2023-cü ildə başlayan və 20 sentyabrda başa çatan lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin və Konstitusiyanın hüquqi qüvvəsinin təmin olunması üçün şərait yarandı. Azərbaycan Respublikasının rəsmi məlumatında qeyd edildiyi kimi, həmin hadisələrdən sonra ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa edilməsi təmin olundu.
Məhz bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-si Azərbaycan Respublikasında “Dövlət Suverenliyi Günü” kimi təsis edilmişdir.
20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin tarixində mühüm mərhələni ifadə edən əlamətdar gündür. Bu tarix dövlət suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində bərqərar olması, Azərbaycan Konstitusiyasının hüquqi qüvvəsinin bütün ərazilərdə təmin edilməsi və dövlət atributlarının vahid hüquqi-siyasi məkanda fəaliyyət göstərməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının müstəqillik və dövlətçilik iradəsinin, milli həmrəyliyinin və ərazi bütövlüyünə bağlılığının rəmzi kimi də mühüm məna kəsb edir.
Suverenlik yalnız dövlət sərhədlərinin müəyyən olunması ilə məhdudlaşmır. Suveren dövlət həm də öz ərazisində qanunun aliliyini təmin edən, vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarını qoruyan, milli inkişaf strategiyasını müstəqil müəyyən edən və beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini sərbəst ifadə edən dövlətdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası ölkəmizin siyasi və hüquqi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində dövlət bayrağımızın dalğalanması, Azərbaycan Konstitusiyasının və qanunlarının qüvvədə olması dövlət suverenliyimizin mühüm təzahürlərindəndir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq layihələri də ölkənin bütün ərazisinin vahid hüquqi, siyasi və iqtisadi məkan kimi inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət suverenliyinin tam bərpası Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açmışdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıdışı, regionların sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, nəqliyyat və kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi ölkəmizin yeni inkişaf mərhələsinin əsas istiqamətlərindəndir.
20 Sentyabr həm də gənc nəslə dövlətçilik dəyərlərinin aşılanması baxımından mühüm tarixdir. Dövlət suverenliyinin mahiyyətini dərk etmək, Azərbaycanın müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasının əhəmiyyətini bilmək, dövlət atributlarına hörmətlə yanaşmaq və milli maraqları yüksək tutmaq hər bir vətəndaş üçün mühüm vəzifədir. Dövlətçilik ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsi Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi davamlı inkişafının mühüm şərtlərindən biridir.
Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik tarixində mühüm hadisədir. Bu tarixi nailiyyət Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və milli maraqlarını qorumaq əzminin nəticəsi kimi ölkəmizin müasir tarixində xüsusi yer tutur.
20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik salnaməsində əbədi yaşayacaq əlamətdar tarixlərdəndir. Bu günün qeyd olunması dövlət suverenliyinin dəyərinin bir daha vurğulanmasına, milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsinə və gələcək nəsillərdə müstəqil Azərbaycan dövlətinə bağlılıq hissinin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Bu əlamətdar gün münasibətilə Azərbaycan xalqına sülh, əmin-amanlıq və firavanlıq, müstəqil Azərbaycan dövlətinə isə davamlı inkişaf və tərəqqi arzulamaq hər birimizin diləyidir. Dövlət suverenliyimiz daim möhkəm, Azərbaycanımız daim müstəqil və qüdrətli olsun!
Ziya Vəliyev,
YAP Şəki rayon təşkilatının sədr müavini
(Qərbi Azərbaycan İcmasının Şəki şəhəri üzrə nümayəndəsi)
