Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafında enerji təminatı mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, xidmət və digər sahələrin dayanıqlı fəaliyyəti üçün etibarlı elektrik enerjisinin mövcudluğu əsas şərtlərdən biridir. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkının tərkib hissəsi kimi 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının inşa ediləcək olması muxtar respublikanın gələcək inkişafı üçün mühüm strateji addımdır. Yeni enerji obyektinin yaradılması həm daxili tələbatın daha etibarlı qarşılanmasına, həm də Naxçıvanda formalaşan enerji potensialından ixrac məqsədilə istifadə olunmasına imkan verəcək.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri zamanı bu layihə ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər enerji sektorunda qarşıya qoyulan hədəflərin miqyasını aydın göstərir. Dövlət başçısının bildirdiyi kimi, hazırda Naxçıvanın generasiya gücü təqribən 200 meqavat təşkil edir. 300 meqavat gücündə yeni istilik elektrik stansiyasının istifadəyə verilməsi isə mövcud generasiya imkanlarının təxminən 1,5 dəfə artırılması deməkdir. Bu göstərici layihənin yalnız bir enerji obyektinin tikintisi olmadığını, bütövlükdə muxtar respublikanın enerji sisteminin gücləndirilməsinə hesablandığını nümayiş etdirir.
Elektrik enerjisi hər bir regionun iqtisadi inkişafının əsas dayaqlarından biridir. Müasir sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti, yeni istehsal sahələrinin yaradılması və texnoloji avadanlıqların işlədilməsi sabit enerji təminatı tələb edir. Naxçıvan Sənaye Parkının geniş istehsal potensialına malik olması burada enerji tələbatının da artacağını göstərir. Buna görə sənaye parkının tərkibində güclü enerji obyektinin yaradılması iqtisadi inkişafla enerji siyasətinin bir-birini tamamlamasının mühüm nümunəsidir.
Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün artırılması muxtar respublikanın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcək. Elektrik enerjisinə olan tələbatın artdığı şəraitdə əlavə generasiya mənbəyinin yaradılması enerji sistemində dayanıqlığın qorunmasına imkan verir. Xüsusilə sənaye müəssisələrinin sayının artması, yeni sosial obyektlərin fəaliyyətə başlaması və iqtisadi fəallığın genişlənməsi fonunda elektrik enerjisinin fasiləsiz təminatı daha böyük əhəmiyyət qazanır.
300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının yaradılması Naxçıvanın gələcək sənayeləşmə prosesinə də mühüm dəstək verəcək. Sənaye Parkında müxtəlif istehsal müəssisələrinin yerləşdirilməsi planlaşdırılır. Bu müəssisələrin fəaliyyətinin davamlılığı üçün enerji təminatı əsas amillərdən biridir. Yeni stansiyanın gücü sənaye sektorunun inkişafına əlavə imkanlar yaradacaq və istehsal müəssisələrinin elektrik enerjisinə olan ehtiyacının qarşılanmasını asanlaşdıracaq.
Enerji istehsalının artırılması iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına da müsbət təsir göstərir. Kənd təsərrüfatında müasir texnologiyaların tətbiqi, suvarma sistemlərinin işlədilməsi, soyuducu və emal müəssisələrinin fəaliyyəti, logistika mərkəzlərinin və xidmət obyektlərinin işinin təşkili elektrik enerjisindən birbaşa asılıdır. Buna görə enerji imkanlarının genişləndirilməsi yalnız sənaye sahəsinə deyil, Naxçıvanın ümumi iqtisadi fəaliyyətinə təsir göstərəcək.
Yeni stansiyanın ikinci mühüm məqsədi ixrac imkanlarının genişləndirilməsidir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, layihənin əsas istiqamətlərindən biri Naxçıvanın enerji resurslarının xarici bazarlara çıxarılmasıdır. Bu, muxtar respublikanın yalnız enerji tələbatını ödəyən region deyil, eyni zamanda müəyyən həcmdə elektrik enerjisi ixrac edə bilən ərazi kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə şərait yarada bilər.
Enerji ixracı Azərbaycanın iqtisadi siyasətində mühüm istiqamətlərdən biridir. Ölkənin enerji potensialından səmərəli istifadə etməklə müxtəlif bazarlara elektrik enerjisinin çatdırılması yeni iqtisadi gəlirlər yaradır və regional əməkdaşlığı genişləndirir. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi isə enerji ixracı baxımından əlavə imkanlar formalaşdırır. Türkiyə ilə sərhəd əlaqələri və regional enerji layihələri bu istiqamətdə gələcək əməkdaşlıq üçün mühüm zəmin yaradır.
Naxçıvanın Türkiyə ilə enerji sahəsində əlaqələrinin inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İki qardaş ölkə arasında siyasi və iqtisadi münasibətlərin yüksək səviyyəsi enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Naxçıvanda generasiya gücünün artırılması gələcəkdə elektrik enerjisi mübadiləsinin və ixracının genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar formalaşdıra bilər.
Yeni elektrik stansiyasının Sənaye Parkının tərkibində inşa edilməsi layihənin iqtisadi baxımdan düşünülmüş şəkildə planlaşdırıldığını göstərir. Enerji istehsalının istehsal müəssisələrinə yaxın ərazidə təşkili enerji təminatının daha səmərəli qurulmasına kömək edə bilər. Bu yanaşma sənaye müəssisələrinin fasiləsiz fəaliyyətinə şərait yaratmaqla yanaşı, istehsal prosesində enerji ilə bağlı risklərin azaldılmasına da imkan verir.
Enerji infrastrukturunun inkişafı investisiya mühitinə də müsbət təsir göstərir. Sahibkar üçün istehsal müəssisəsi yaratmaq qərarı qəbul edilərkən enerji təminatının etibarlılığı əsas məsələlərdən biri hesab olunur. Güclü generasiya imkanlarına malik region investorlara daha əlverişli şərait təqdim edir. Naxçıvanda 300 meqavatlıq stansiyanın yaradılması bu baxımdan muxtar respublikanın investisiya cəlbediciliyini yüksəldə bilər.
Sənaye Parkında yeni müəssisələrin fəaliyyətə başlaması ilə elektrik enerjisinə tələbatın artacağı gözlənilir. İstehsalın genişlənməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və müəssisələrin sayının çoxalması enerji istehlakını yüksəldəcək. Bu tələbatın əvvəlcədən nəzərə alınaraq əlavə generasiya gücünün yaradılması uzunmüddətli iqtisadi planlaşdırmanın mühüm göstəricisidir.
Naxçıvanın enerji sistemində generasiya gücünün 200 meqavatdan təxminən 500 meqavata qədər yüksəlməsi potensialı regionun enerji imkanlarında ciddi dəyişiklik yarada bilər. Yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması mövcud göstərici ilə müqayisədə böyük artım deməkdir. Belə enerji tutumu həm daxili istehlakın təmin edilməsinə, həm də artıq istehsalın xarici bazarlara yönəldilməsinə imkan yarada bilər.
Elektrik enerjisi ixracının genişləndirilməsi Naxçıvanın iqtisadi rolunu da artıracaq. Enerji istehsalından əldə olunan gəlirlər regionda yeni layihələrin maliyyələşdirilməsi və iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yarada bilər. Eyni zamanda enerji ixracı Azərbaycanın regional enerji bazarlarında mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər.
Yeni stansiyanın yaradılması Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyinin uzunmüddətli təminatına hesablanır. Enerji təhlükəsizliyi yalnız kifayət qədər elektrik istehsal etməkdən ibarət deyil. Burada generasiya imkanlarının diversifikasiyası, şəbəkələrin dayanıqlılığı, istehlakçıların fasiləsiz təminatı və gələcək tələbatın əvvəlcədən nəzərə alınması da mühüm rol oynayır. 300 meqavatlıq layihə bu istiqamətlərin bir neçə komponentini özündə birləşdirir.
Naxçıvanın iqtisadi inkişafı sürətləndikcə enerji tələbatının da artması təbii prosesdir. Yeni sənaye müəssisələri, müasir yaşayış məhəllələri, sosial obyektlər, ticarət və xidmət mərkəzləri daha çox elektrik enerjisi tələb edir. Buna görə generasiya gücünün qabaqcadan artırılması gələcək iqtisadi artımın qarşısında enerji çatışmazlığı kimi maneələrin yaranmasının qarşısını almaq baxımından mühüm addımdır.
Enerji sektorunun inkişafı məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə də şərait yaradır. Stansiyanın tikintisi mərhələsində müxtəlif ixtisaslar üzrə mütəxəssislərə ehtiyac yaranacaq. Obyektin istismara verilməsindən sonra isə mühəndislər, texniki işçilər, enerji mütəxəssisləri və digər peşə sahibləri üçün yeni iş imkanları formalaşacaq. Bu, Naxçıvanda yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasına və onların regionda fəaliyyət göstərməsinə əlavə stimul verə bilər.
Yeni enerji obyektinin yaradılması texniki və peşə təhsilinin inkişafına da təsir göstərə bilər. Energetika sahəsində ixtisaslı kadrlara tələbatın yüksəlməsi müvafiq təhsil proqramlarının təkmilləşdirilməsini zəruri edir. Gənclərin enerji, mühəndislik və texniki ixtisaslara yönəldilməsi gələcəkdə Naxçıvanın sənaye və enerji sektorunda yerli kadr potensialının güclənməsinə imkan verəcək.
Naxçıvanda enerji istehsalının artırılması regional əməkdaşlıq üçün də yeni perspektivlər yaradır. Elektrik enerjisi müasir iqtisadi münasibətlərdə strateji məhsullardan biri hesab olunur. Enerji sahəsində əməkdaşlıq ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə, qarşılıqlı asılılığın və etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər. Naxçıvanın Türkiyə ilə yaxınlığı bu istiqamətdə xüsusi üstünlük yaradır.
Xədicə Əliyeva,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının fəalı
