Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modelində kənd təsərrüfatı daim mühüm istiqamətlərdən biri kimi qəbul olunub. Xüsusilə sonillərdə dünyada ərzaq təhlükəsizliyi, iqlim dəyişiklikləri vəenerji böhranı ilə bağlı yaranan yeni çağırışlar aqrar sektorunstrateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Prezident İlham Əliyevinkənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədəki çıxışıda məhz bu baxımdan mühüm siyasi və iqtisadi sənəd xarakteridaşıyır. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan qarşıdakı dövrdə kənd təsərrüfatında modernidarəetmə, innovativ texnologiyalar və dayanıqlı istehsalprinsiplərinə əsaslanan yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur.Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, kənd təsərrüfatı ölkənin qeyri-neft sektorunun aparıcı istiqamətlərindən biri olaraq iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bu yanaşma təsadüfi deyil. Çünki son illərdə dünyadabaş verən geosiyasi gərginliklər, logistika problemləri və qlobalbazarlardakı qiymət dəyişiklikləri bir daha sübut etdi ki, ərzaqtəhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir.Azərbaycanın aqrar sahədə özünü təminetmə səviyyəsiniartırmaq istiqamətində atdığı addımlar da məhz bu stratejibaxışdan qaynaqlanır. Müşavirədə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri regionların inkişafı ilə kənd təsərrüfatı arasında qurulan əlaqə idi. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, 2004-cü ildən etibarən qəbul edilmiş regionların sosial-iqtisadi inkişafproqramları kənd yerlərində yeni iqtisadi imkanlarınyaranmasına şərait formalaşdırıb. Bu müddət ərzində minlərləkilometr avtomobil yolu çəkilib, kəndlərin böyük hissəsiqazlaşdırılıb, elektrik enerjisi təminatı yaxşılaşdırılıb, yeni suxətləri istifadəyə verilib. Regionlarda yaradılan bu infrastrukturbazası aqrar istehsalın genişlənməsinə mühüm təsir göstərib.Hazırda Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektoru ölkə əhalisinin məşğulluğunda mühüm paya malikdir. Statistik göstəricilərəəsasən, ölkədə çalışan əhalinin təxminən 36-37 faizi aqrarsahədə fəaliyyət göstərir. Bu isə kənd təsərrüfatının sosial rifahbaxımından da strateji əhəmiyyət daşıdığını nümayiş etdirir. Xüsusilə regionlarda yaşayan əhali üçün aqrar fəaliyyət əsasgəlir mənbələrindən biri olaraq qalır. Prezident İlham Əliyevinçıxışında kənd əhalisinin sosial müdafiəsi və gəlirlərininartırılması məsələlərinə toxunması da bu baxımdan xüsusiəhəmiyyət daşıyır. Müşavirədə aqrar sahənin mövcud nəticələri ilə yanaşı problemlər də açıq şəkildə müzakirə olundu. Prezidentİlham Əliyev qeyd etdi ki, əldə olunan nailiyyətlərə baxmayaraqməhsuldarlıq göstəriciləri bir sıra hallarda istənilən səviyyədədeyil. Bu fikir dövlət başçısının kənd təsərrüfatında kəmiyyətartımından daha çox keyfiyyət göstəricilərinə üstünlük verdiyinigöstərir. Müasir mərhələdə əsas məqsəd istehsalın həcminiartırmaqla yanaşı, rəqabət qabiliyyətli və ixracyönümlüməhsulların istehsalına nail olmaqdır. Su ehtiyatlarının idarə olunması müşavirənin əsas istiqamətlərindən biri kimi diqqət çəkdi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, iqlim dəyişikliklərifonunda su resurslarından səmərəli istifadə artıq stratejiməsələdir. Son illərdə ölkədə müşahidə olunan quraqlıq və suçatışmazlığı kənd təsərrüfatında yeni yanaşmaların tətbiqinizəruri edir. Bu məqsədlə müasir damcı və yağmurlama suvarmasistemlərinin genişləndirilməsi əsas prioritetlər sırasındamüəyyənləşdirilib. Açıqlanan rəqəmlər görülən işlərin miqyasınıaydın şəkildə göstərir. Hazırda ölkədə 1 milyon 485 minhektardan artıq əkin sahəsi suvarılır. Son illərdə minlərləkilometr kanal təmizlənib, yüzlərlə nasos stansiyası vəhidrotexniki qurğu əsaslı təmir olunub. Eyni zamanda minlərləsubartezian quyusunun qazılması regionlarda əkin sahələrinin sutəminatının yaxşılaşmasına mühüm töhfə verib. Dövlət başçısıçıxışında bildirdi ki, su itkisini minimuma endirmək üçün köhnəsuvarma sistemləri mərhələli şəkildə yenilənməlidir. Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi vacib məqamlardan biri aqrar sahədə texnologiyaların rolunun artırılması ilə bağlı idi. Müasir dövrdə kənd təsərrüfatı artıq ənənəvi üsullarla idarəolunan sahə hesab edilmir. Dünyada rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt əsaslı monitorinq sistemləri, peyk müşahidələri vəavtomatlaşdırılmış idarəetmə modelləri aqrar sahədəməhsuldarlığın artırılmasına ciddi təsir göstərir. Azərbaycan dabu istiqamətdə mühüm addımlar atmağa başlayıb. Son illərdəelektron kənd təsərrüfatı informasiya sisteminin tətbiqi fermerlərüçün bir sıra xidmətlərin daha əlçatan olmasına şərait yaradıb. Subsidiyaların elektron qaydada verilməsi, əkin sahələrininrəqəmsal xəritələşdirilməsi və aqrar məlumat bazasınınformalaşdırılması bu istiqamətdə həyata keçirilən islahatlarınmühüm tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışındarəqəmsallaşmanın sürətləndirilməsi ilə bağlı verdiyi tapşırıqlargöstərir ki, gələcək dövrdə aqrar idarəetmədə texnoloji həllərinrolu daha da artacaq.Müşavirədə ənənəvi kənd təsərrüfatısahələrinin inkişafı məsələsi də xüsusi vurğulandı. Prezidentİlham Əliyev pambıqçılıq, baramaçılıq, tütünçülük və çayçılıqkimi sahələrin regionların iqtisadi potensialınıngücləndirilməsində mühüm rol oynadığını qeyd etdi. Xüsusiləpambıqçılığın bərpası nəticəsində minlərlə insan üçün yeni işyerləri yaradılıb. Bir müddət əvvəl istehsalı kəskin şəkildəazalan pambıqçılıq sahəsində son illərdə ciddi artım müşahidəolunub. Baramaçılıq sahəsində də dövlət dəstəyi nəticəsindəmüsbət dinamika formalaşıb. Vaxtilə tamamilə zəifləyən bu sahəyenidən canlandırılıb və regionlarda ailə təsərrüfatlarının gəlirimkanlarının genişlənməsinə şərait yaradıb. Dövlət başçısınınçıxışında bu sahələrin inkişafının sosial əhəmiyyət daşıdığıxüsusi vurğulandı. Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatında özəl sektorun rolunun artırılmasını da vacib istiqamət kimi qiymətləndirdi. Dövlət tərəfindən subsidiyalar, güzəştli kreditlərvə texnika təminatı mexanizmlərinin tətbiqi fermerlərinfəaliyyət imkanlarını genişləndirib. Aqrar Kredit və İnkişafAgentliyi vasitəsilə həyata keçirilən dəstək proqramları minlərləfermerin istehsal imkanlarını artırmasına şərait yaradıb. Bununlayanaşı, iri aqroparkların yaradılması müasir kənd təsərrüfatımodelinin formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə kənd təsərrüfatının inkişafı da müşavirədə mühüm mövzulardan biri oldu. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur böyük aqrarpotensiala malikdir. Hazırda həmin ərazilərdə meliorasiyalayihələri həyata keçirilir, yeni əkin sahələri dövriyyəyə cəlbolunur və müasir aqrar infrastruktur yaradılır. Bu bölgələringələcəkdə ölkənin əsas kənd təsərrüfatı mərkəzlərindən birinəçevrilməsi üçün geniş imkanların olduğu vurğulandı.Müşavirədə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac imkanlarının genişləndirilməsi məsələsinə də toxunuldu. Son illərdəAzərbaycan məhsullarının xarici bazarlara çıxışı istiqamətindəmühüm addımlar atılıb. Meyvə-tərəvəz məhsulları, fındıq, pambıq və digər kənd təsərrüfatı məhsulları ölkənin qeyri-neftixracında mühüm paya sahibdir. Dövlət başçısı çıxışında yerliməhsulların beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasınınvacibliyini qeyd etdi. Bu isə ixrac coğrafiyasınıngenişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsrolunmuş müşavirədəki çıxışı göstərdi ki, Azərbaycan aqrarsahədə daha çevik, innovativ və dayanıqlı inkişaf modelinəkeçid mərhələsindədir. Qarşıya qoyulan əsas məqsəd ölkəninərzaq təhlükəsizliyini möhkəmləndirmək, regionların iqtisadipotensialını artırmaq və kənd əhalisinin rifah səviyyəsiniyüksəltməkdir. Aqrar sahədə həyata keçirilən islahatlar vəmüəyyənləşdirilən yeni hədəflər Azərbaycanın uzunmüddətliiqtisadi inkişaf strategiyasında kənd təsərrüfatının mühüm yertutduğunu bir daha nümayiş etdirir.
Fərid Mustafayev,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı
