20 sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız təqvimdə qeyd olunan bir tarix deyil, milli qürurun, ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin təntənəsini özündə əks etdirən əlamətdar gündür. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə təsis edilərək tariximizin yeni mərhələsinin rəmzlərindən birinə çevrilib.
Bu şəhərlərin hər birinin Azərbaycan tarixində özünəməxsus yeri var. Onların adı xalqımızın yaddaşında həm qədim və zəngin tarixlə, həm də uzun illər davam edən işğalın ağır nəticələri ilə bağlıdır. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə torpaqlarımızın ayrılmaz hissəsi kimi Azərbaycan dövlətinin siyasi iradəsində və xalqımızın milli yaddaşında daim yaşayıb. 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində bu ərazilərdə Azərbaycanın suverenliyi tam bərpa edildi. Rəsmi mənbələrə görə, 20 sentyabr 2023-cü ildə Ağdərə şəhəri qanunsuz silahlı birləşmələrdən təmizləndi.
Xankəndi isə Azərbaycanın Zəfər tarixinin ən parlaq səhifələrindən birinə çevrildi. 2023-cü il oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Xankəndidə Azərbaycan Dövlət Bayrağını ucaltması dövlət suverenliyinin bərpasının mühüm rəmzi kimi tarixə düşdü. Bu hadisə Azərbaycan xalqının illərlə gözlədiyi tarixi ədalətin bərpasını nümayiş etdirdi.
Xocalının adı isə xalqımızın yaddaşında xüsusi həssaslıqla yaşayır. Xocalı faciəsi Azərbaycan tarixinin ən ağrılı səhifələrindən biri olmaqla yanaşı, xalqımızın ədalət və həqiqət uğrunda mübarizəsinin də simvollarından biridir. Bu gün Xocalıda həyatın yenidən qurulması, insanların doğma yurdlarına qayıtması və şəhərin inkişafı keçmişin ağrılarından gələcəyin quruculuğuna doğru atılan mühüm addımlardır. Xocalıya keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı 2024-cü il mayın 28-dən başlayıb və proses davam edir.
Xocavənd də Qarabağın tarixi və mədəni irsinin mühüm ünvanlarından biridir. Bu torpaqlarda həyatın yenidən canlandırılması, yaşayış məntəqələrinin bərpası və insanların doğma yurdlarına qayıdışı Böyük Qayıdış siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Xocavəndin azadlığı ilə xalqımızın bu qədim torpaqlara bağlılığı yeni mərhələyə qədəm qoyub.
Ağdərə şəhəri və rayonu da bu gün sürətli bərpa və quruculuq prosesinin mühüm ünvanlarından biridir. Suqovuşan və digər yaşayış məntəqələrində aparılan tikinti və abadlıq işləri, yeni yaşayış komplekslərinin istifadəyə verilməsi, infrastrukturun yaradılması Qarabağın gələcəyinin necə qurulduğunu göstərir. Rəsmi məlumatlarda Ağdərə rayonuna keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışının 2023-cü ildən başladığı və davam etdiyi bildirilir.
20 sentyabrın Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunması həm də gələcək nəsillərə mühüm mesajdır. Bu tarix göstərir ki, dövlətçilik, ərazi bütövlüyü və milli iradə Azərbaycan xalqı üçün dəyişməz dəyərlərdir. Bu şəhərlərin adı artıq yalnız keçmişin xatirələri ilə deyil, yeni yolların, yeni məktəblərin, yeni yaşayış məhəllələrinin və qurulan həyatın ünvanı kimi səslənir.
Yalçın İsmayılov,
YAP Ağstafa rayon təşkilatının sədr müavini
