Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın tarixi Qələbəsini, müstəqil siyasətini və beynəlxalq münasibətlərdə ədalət prinsipinə əsaslanan mövqeyini bir daha nümayiş etdirdi
2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündə çıxış edən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyinə, keçdiyi mürəkkəb tarixi yola, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasına, eləcə də regionda davamlı sülhün təmin olunması məsələlərinə toxundu. Dövlət başçısının çıxışı yalnız Azərbaycanın keçmişinə nəzər deyil, həm də beynəlxalq hüququn gələcəyi, dövlətlərin suverenliyinə hörmət və ədalətli dünya nizamının formalaşması baxımından mühüm mesajlar toplusu idi.
Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi və müstəqil xarici siyasəti
Asiya ilə Avropanın qovşağında yerləşən Azərbaycan bu gün təkcə coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də siyasi, iqtisadi, nəqliyyat və enerji imkanları ilə Avrasiya məkanında mühüm birləşdirici mərkəzə çevrilir. Ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə qurduğu ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq əlaqələri regional sabitliyin möhkəmlənməsinə, iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə və qarşılıqlı etimadın güclənməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursudur. Bu siyasət dövlətlərin bərabərhüquqluluğu, daxili işlərinə qarışmamaq, ərazi bütövlüyünə və suverenliyə hörmət prinsiplərinə əsaslanır. Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, beynəlxalq hüquq ayrı-ayrı dövlətlərin siyasi maraqlarına uyğun deyil, hamı üçün eyni meyarlarla tətbiq edilməlidir.
Otuz illik ədalətsizlik və Azərbaycanın tarixi mübarizəsi
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdiyi ilk illərdən etibarən üzləşdiyi çətinlikləri, Ermənistanın hərbi təcavüzünü və beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların uzun müddət icrasız qalmasını xatırlatdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi və işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən qüvvələrin çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamənin onilliklər ərzində həyata keçirilməməsi beynəlxalq hüququn tətbiqindəki ciddi problemləri üzə çıxardı.
Münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti də nəticəsiz qaldı. Azərbaycan torpaqlarının işğal altında saxlanılması, yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi və şəhər-kəndlərimizin dağıdılması regionda uzunmüddətli humanitar faciəyə səbəb oldu.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu tarixi faktların xatırladılması bir daha göstərdi ki, ədalətin bərqərar olması üçün beynəlxalq qərarların qəbul edilməsi kifayət deyil, onların icrasını təmin edən təsirli mexanizmlər də mövcud olmalıdır.
“Dəmir yumruq” – milli iradənin və tarixi ədalətin təcəssümü
2020-ci ilin Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Cəmi 44 gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycan Ordusu torpaqlarımızın böyük hissəsini işğaldan azad etdi və Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur oldu. Lakin ölkəmizin ərazi bütövlüyünün tam bərpası hələ qarşıda duran əsas vəzifə idi.
2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini bütün ərazisində tam bərpa etdi. Bununla da ölkəmizin ərazi bütövlüyünə və dövlət suverenliyinə qarşı uzun illər davam edən separatizmə son qoyuldu.
“Dəmir yumruq” ifadəsi bu mübarizədə yalnız hərbi gücün deyil, həm də xalqın birliyinin, milli həmrəyliyin və qətiyyətli siyasi iradənin rəmzinə çevrildi. Azərbaycan xalqı öz torpaqlarına sahib çıxaraq tarixi ədalətin bərpasına nail oldu.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında işğalçılıq siyasətinin nəticələri və müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət məsələsi də xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, beynəlxalq hüququn aliliyi təmin edilməli, törədilmiş cinayətlərə hüquqi qiymət verilməli və heç bir dövlətin bu prinsiplərdən kənarda qalmasına yol verilməməlidir.
Qələbədən sonra seçilən yol: qisas deyil, sülh
Azərbaycanın tarixi Qələbəsinin əhəmiyyəti yalnız hərbi uğurlarla məhdudlaşmır. Bu Qələbənin mühüm siyasi və mənəvi tərəfi də var: ölkəmiz öz torpaqlarını işğaldan azad etdikdən sonra regionun gələcəyini davamlı qarşıdurmada deyil, sülhdə və əməkdaşlıqda görür.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müharibə şəraitində yaşadığı ağır itkilərə, dağıdılmış şəhər və kəndlərə baxmayaraq, Ermənistana sülh təklif etdiyini vurğuladı. Bu mövqe dövlətimizin gücünü nümayiş etdirməklə yanaşı, xalqımızın mənəvi dəyərlərinə və gələcək nəsillərin təhlükəsiz yaşamaq hüququna verilən önəmi də əks etdirir.
Bununla belə, sülhün əldə olunması onun avtomatik olaraq möhkəm və dönməz olması demək deyil. Davamlı sülh üçün qarşılıqlı etimadın yaradılması, öhdəliklərə əməl olunması və region ölkələrinin əməkdaşlığa üstünlük verməsi vacibdir.
Azərbaycanın yanaşması aydındır: keçmişin acı təcrübəsindən nəticə çıxarmaq, suverenliyini qorumaq və gələcək inkişafı sülh şəraitində təmin etmək.
AQEM sədrliyi: dialoq və əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın AQEM-ə ikiillik sədrliyi dövründə həyata keçirilən işlər də diqqətə çatdırıldı. Ölkəmiz təşkilatın institusional və hüquqi baxımdan gücləndirilməsinə, üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və qarşılıqlı etimadın artırılmasına xüsusi əhəmiyyət verib.
Nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində irəli sürülən təşəbbüslər AQEM-in fəaliyyət imkanlarının genişlənməsinə töhfə verib. Bu istiqamətlər müasir dünyanın əsas çağırışlarına cavab verməklə yanaşı, dövlətlər arasında qarşılıqlı faydalı münasibətlərin inkişafı üçün də mühüm zəmin yaradır.
Azərbaycanın sədrliyi dövründə təşkilatın mövqeyinin möhkəmləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq platformalarda fəal iştirakının və çoxtərəfli əməkdaşlığa verdiyi töhfənin göstəricisidir.
Beynəlxalq ədalət üçün əsas dərs
Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışının əsas mesajlarından biri budur: beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar və seçici yanaşmalar aradan qaldırılmadan davamlı sülhə nail olmaq çətindir. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar siyasi maraqlardan asılı olmayaraq icra edilməli, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü eyni prinsiplərlə qorunmalıdır.
Azərbaycanın təcrübəsi göstərdi ki, uzun illər həllini tapmayan münaqişələrə son qoyulması üçün siyasi iradə, milli birlik və beynəlxalq hüquqa əsaslanan qətiyyətli mövqe mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş dövlət kimi regionda sülhün, sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə çalışır. Bakıda keçirilən AQEM Zirvə Görüşü də ölkəmizin beynəlxalq dialoqun inkişafına, dövlətlər arasında etimadın gücləndirilməsinə və daha təhlükəsiz dünya nizamının formalaşmasına verdiyi töhfənin ifadəsidir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın keçdiyi yol bir həqiqəti ortaya qoyur: sülhün möhkəm təməli ədalət, suverenliyə hörmət və beynəlxalq öhdəliklərin məsuliyyətlə yerinə yetirilməsidir. Tarixi Qələbəsi ilə ərazi bütövlüyünü bərpa edən Azərbaycan indi bu prinsiplərin regional və beynəlxalq səviyyədə möhkəmlənməsinə töhfə verməyə çalışır.
Aytən İmanova,
YAP fəalı, Hacıqabul rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru
