Laçında işğal dövrünün ağır izləri

Laçının işğalı təkcə Azərbaycan torpaqlarınınqanunsuz zəbt edilməsi ilə məhdudlaşmadı. Otuz iləyaxın davam edən işğal dövründə Ermənistanbeynəlxalq humanitar hüququn norma və prinsiplərinikobud şəkildə pozaraq rayonda sistemli qanunsuzfəaliyyət həyata keçirdi. İşğal olunmuş ərazilərdə tarixivə coğrafi adların dəyişdirilməsi, maddi-mədəni irsinməhv edilməsi, təbii sərvətlərin talan olunması vəqeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasəti bu siyasətin əsasistiqamətlərini təşkil edirdi.

Ermənistan 1949-cu il Cenevrə konvensiyalarınıntələblərinə məhəl qoymayaraq Laçının zəngin təbiiehtiyatlarını qanunsuz şəkildə istismar etmiş, meşəfonduna, faydalı qazıntı yataqlarına və digər təbiisərvətlərə ciddi ziyan vurmuşdur. Rayonun iqtisadipotensialı işğalçı məqsədlər naminə istismar edilərəkqanunsuz gəlir mənbəyinə çevrilmiş, bununla daAzərbaycanın milli sərvətlərinə külli miqdarda zərərdəymişdir.

İşğal illərində həyata keçirilən ən ciddiqanunsuzluqlardan biri də Laçının demoqrafiktərkibinin süni şəkildə dəyişdirilməsinə yönəlmişsiyasət olmuşdur. Ermənistan, beynəlxalq hüququntələblərini pozaraq, əsasən Suriyadan olan erməni əsillişəxsləri və digər xarici vətəndaşları qanunsuz şəkildəLaçın rayonunda məskunlaşdırmağa çalışmışdır. Buaddımlar işğal olunmuş ərazilərdə vəziyyəti sünişəkildə dəyişdirmək və gələcək danışıqlar prosesinətəsir göstərmək məqsədi daşıyırdı.

Bununla yanaşı, Laçının tarixi irsini silmək cəhdləri dəsistemli xarakter almışdı. Azərbaycan xalqına məxsusyaşayış məntəqələrinin adları dəyişdirilmiş, tarixi vədini abidələr dağıdılmış, qəbiristanlıqlar vandalizməməruz qalmış, xalqımızın əsrlər boyu yaratdığı mədəniirsin izləri silinməyə çalışılmışdır. Bu əməllər təkcəAzərbaycana qarşı deyil, ümumbəşəri mədəni irsə qarşıtörədilmiş cinayətlər kimi qiymətləndirilir.

Beynəlxalq humanitar hüquqa görə, işğal olunmuşərazilərdə əhalinin köçürülməsi, təbii sərvətlərinqanunsuz istismarı, mədəni irsin məhv edilməsi vəcoğrafi adların dəyişdirilməsi hərbi cinayət hesabolunur. Təəssüf ki, bu qanunsuz əməllər uzun illərbeynəlxalq ictimaiyyətin gözü qarşısında baş versə də, onların qarşısının alınması istiqamətində təsirliaddımlar atılmamışdır.

Laçının azad olunması ilə həmin qanunsuzfəaliyyətlərə son qoyuldu. Bu gün rayonda aparılanbərpa və yenidənqurma işləri yalnız dağıdılmışinfrastrukturun bərpasına deyil, həm də tarixi ədalətinbərqərar olunmasına, Azərbaycanın milli-mədəniirsinin qorunmasına və doğma sakinlərin öz ata-babayurdlarına təhlükəsiz şəkildə qayıdışına xidmət edir.

Nebi Sadiqov,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının fəalı