2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən şərəfli, taleyüklü səhifələrindən biridir. Bu müharibə xalqımızın milli iradəsini, sarsılmaz birliyini, ordumuzun qəhrəmanlığını və Azərbaycan dövlətinin qətiyyətli, məqsədyönlü siyasətini bütün dünyaya göstərdi.
Vətən müharibəsi təkcə döyüş meydanında qazanılan hərbi qələbə deyildi. Bu, illərlə doğma yurdlarından didərgin düşmüş yüz minlərlə insanın qayıdış ümidinin gerçəkləşməsi, tarixi ədalətin bərpası, milli ləyaqətin yüksəlişi və xalqımızın öz gücünə inamının daha da möhkəmlənməsi idi. Azərbaycan xalqı bu müharibədə bir daha nümayiş etdirdi ki, torpaqlarının işğalı ilə heç vaxt barışmayacaq, müstəqilliyini və suverenliyini qorumaq, tarixi torpaqlarını azad etmək əzmindən dönməyəcək.
Azərbaycanın inkişafı, güclü iqtisadiyyata və müasir orduya malik dövlətə çevrilməsi torpaqlarımızın azadlığı uğrunda mübarizənin əsas dayaqlarından oldu. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri, 2018-ci ildə Günnüt əməliyyatı və 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətində baş verən döyüşlər Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini, əsgər və zabitlərimizin iradəsini, xalqımızın Vətənə bağlılığını nümayiş etdirdi. Bu hadisələr həm də göstərdi ki, Azərbaycan torpaqlarının işğal altında qalması ilə barışmaq niyyətində deyil və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin olunması dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindəndir.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə genişmiqyaslı hücumları nəticəsində mülki şəxslər və hərbçilər arasında itkilər qeydə alındı. Azərbaycan Ordusu ölkənin təhlükəsizliyinə yaranmış təhdidlərin aradan qaldırılması, yeni hücumların qarşısının alınması və işğal olunmuş torpaqların azad edilməsi məqsədilə əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, Azərbaycan xalqının onilliklər boyu gözlədiyi tarixi mübarizənin yeni mərhələsi başlandı. Bu mübarizə sonradan “Dəmir yumruq” əməliyyatı adı ilə tarixə yazıldı.
Müharibənin ilk günlərindən Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu uğurlu əməliyyatlar həyata keçirdi. Döyüş meydanında əldə olunan nailiyyətlər xalqımızda böyük ruh yüksəkliyi yaratdı. Uzun illər işğal altında qalmış torpaqlarımızın azad edilməsi artıq arzu deyil, real həqiqətə çevrilirdi. Azərbaycan əsgəri Vətən uğrunda döyüşərək hər qarış torpağın azadlığına doğru irəliləyir, xalqımız isə cəbhədəki qəhrəmanlara mənəvi dəstək göstərirdi.
Vətən müharibəsinin gedişində Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və Qubadlı istiqamətlərində qazanılan uğurlar xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Bu ərazilərin azad edilməsi həm düşmənin müdafiə sisteminə ciddi zərbə vurdu, həm də Şuşaya doğru irəliləyiş üçün mühüm əməliyyat imkanları yaratdı. Hər bir uğurlu əməliyyat Azərbaycan əsgərinin döyüş əzmini və peşəkarlığını, komandanlığın düzgün qərarvermə qabiliyyətini, dövlətin qarşıya qoyduğu məqsədlərə çatmaq əzmini nümayiş etdirirdi.
Müharibənin ilk günlərindən etibarən Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin xalqa müraciətləri Zəfərə gedən yolda mühüm mənəvi-siyasi amilə çevrildi. Dövlət başçısı hərbi əməliyyatların gedişi, azad edilən ərazilər və qarşıda duran vəzifələr barədə ictimaiyyəti məlumatlandırır, xalqı birliyə və qətiyyətə çağırırdı. Onun çıxışları cəbhədə vuruşan əsgər və zabitlərimizin ruh yüksəkliyini artırır, arxa cəbhədə çalışan insanların iradəsini möhkəmləndirir, beynəlxalq ictimaiyyətə isə Azərbaycanın mövqeyini aydın şəkildə çatdırırdı.
Prezident İlham Əliyevin 27 sentyabr 2020-ci il tarixli ilk müraciətində səsləndirdiyi “Biz haqq yolundayıq. Bizim işimiz haqq işidir. Biz qalib gələcəyik! Qarabağ bizimdir, Qarabağ Azərbaycandır!” sözləri müharibənin əsas ideyasını ifadə edən tarixi çağırışa çevrildi. Bu ifadələr yalnız siyasi bəyanat deyildi; onlar xalqın inamını, dövlətin qətiyyətini və ordunun qarşısına qoyduğu müqəddəs məqsədi əks etdirirdi. Həmin günlərdə Azərbaycan cəmiyyətində formalaşan həmrəylik ölkənin hərbi uğurlarını müşayiət edən ən mühüm mənəvi qüvvələrdən biri oldu.
Azərbaycanın informasiya müharibəsindəki uğuru hərbi qələbənin mühüm tamamlayıcı amili idi. Xalqın cəbhədəki hadisələr barədə məlumatlandırılması, yalan xəbərlərin təkzib edilməsi, Azərbaycanın mövqeyinin dünya mediasına çatdırılması dövlətin əlaqələndirilmiş fəaliyyətinin nəticəsi idi. Beləliklə, diplomatiya, informasiya siyasəti, iqtisadi imkanlar və hərbi güc vahid məqsəd ətrafında birləşdi.
Müharibə dövründə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən yaşayış məntəqələrini də atəşə tutması mülki əhali arasında itkilərə səbəb oldu. Gəncə, Bərdə, Tərtər və digər yaşayış məntəqələrinə edilən hücumlar nəticəsində günahsız insanlar həyatını itirdi, evlər və mülki infrastruktur dağıldı. Xüsusilə Gəncəyə raket zərbələri, Bərdəyə hücumlar Azərbaycan xalqının yaddaşında ağır faciələr kimi qaldı. Bu hücumlar müharibənin humanitar nəticələrini daha da ağırlaşdırsa da, xalqımızın iradəsini sarsıda bilmədi. İnsanlar öz dövlətinə və ordusuna inamını qoruyub saxladı, mübarizənin ədalətli məqsədinə sadiq qaldılar.
Müharibənin taleyini həll edən əsas hadisələrdən biri Qarabağın tacı hesab edilən Şuşa şəhəri uğrunda döyüşlər oldu. Şuşa həm tarixi, həm mədəni, həm də strateji baxımdan Azərbaycan üçün müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Bu şəhər xalqımızın musiqi və ədəbiyyat ənənələrinin, milli mədəniyyətinin, tarixi yaddaşının rəmzidir.
Şuşa uğrunda döyüşlər Azərbaycan hərb tarixində xüsusi yer tutur. Çətin dağlıq relyef, sərt hava şəraiti və düşmənin müdafiə mövqeləri qarşıya ciddi maneələr qoyurdu. Azərbaycan hərbçiləri mürəkkəb şəraitdə, bir çox hallarda yaxın məsafəli döyüşlər apararaq şəhərə daxil oldular. Onların cəsarəti, döyüş hazırlığı və Vətənə bağlılığı əməliyyatın uğurla nəticələnməsində mühüm rol oynadı. Şuşa uğrunda mübarizə Azərbaycan əsgərinin hərbi peşəkarlığının və fədakarlığının rəmzinə çevrildi.
2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şuşa şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Bu xəbər bütün Azərbaycanda böyük sevinc və qürurla qarşılandı. Şuşanın azad edilməsi müharibənin gedişində həlledici dönüş yaratdı və Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyini reallıqla hesablaşmağa məcbur etdi. Məhz bu tarixi hadisənin əbədiləşdirilməsi məqsədilə 8 noyabr Azərbaycanda Zəfər Günü elan edildi. Həmin tarix xalqımızın yaddaşında azadlığın, qəhrəmanlığın və milli iradənin təntənəsi kimi yaşayır.
Şuşanın azad edilməsi ilə Azərbaycan Ordusu öz qarşısına qoyduğu strateji hədəflərdən birinə çatdı. Bu uğur Ermənistanın müharibəni əvvəlki şərtlərlə davam etdirmək imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırdı. Döyüş meydanındakı reallıq artıq danışıqlar prosesinə də birbaşa təsir göstərirdi. Azərbaycan xalqının onilliklər ərzində gözlədiyi qələbə gerçəkləşir, işğalın sona çatması üçün tarixi şərait yaranırdı.
2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən üçtərəfli bəyanat imzalandı. Bəyanata əsasən, hərbi əməliyyatların dayandırılması və bir sıra ərazilərin Azərbaycana qaytarılması nəzərdə tutulurdu. Ağdam rayonu noyabrın 20-də, Kəlbəcər rayonu noyabrın 25-də, Laçın rayonu isə dekabrın 1-də Azərbaycana qaytarıldı. Beləliklə, döyüş meydanında qazanılan uğurlar nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr əldə edildi.
Bu gün 8 Noyabr – Zəfər Günü hər bir azərbaycanlı üçün qürur, minnətdarlıq və milli iftixar günüdür. Bu tarix bizə azadlığın dəyərini, Vətən sevgisinin qüdrətini və birlikdən doğan gücü xatırladır. Şəhidlərimizin əziz xatirəsini yaşatmaq, qazilərimizə ehtiram göstərmək, dövlətimizin müstəqilliyini və suverenliyini qorumaq, azad edilmiş torpaqları inkişaf etdirmək hər birimizin mənəvi borcudur.
Vətən müharibəsi bizim şanlı tariximiz, Zəfərimiz milli qürurumuz, şəhidlərimiz və qazilərimiz isə daim fəxr edəcəyimiz qəhrəmanlarımızdır. 44 gün ərzində yazılan bu möhtəşəm tarix bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan xalqı öz torpağına, dövlətinə və milli dəyərlərinə bağlıdır. Qarabağ Azərbaycandır və bu həqiqət xalqımızın iradəsi, qəhrəmanlığı və dövlətimizin qətiyyəti ilə tarixin yaddaşına əbədi həkk olunub.
Daşqın Mikayılov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Şəki rayon təşkilatının sədri
