Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənabİlham Əliyevin təşəbbüsü və iştirakı ilə Bakıdakeçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasıçərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji MəşvərətŞurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclası enerjisahəsində mühüm beynəlxalq dialoqun təcəssümünəçevrilmişdir. İclasın əsas müzakirə mövzuları enerjitəhlükəsizliyi, yaşıl enerji keçidi və qlobal əməkdaşlıqidi.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənabİlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Cənub QazDəhlizi Azərbaycanın enerji siyasətində ardıcıl vəstrateji baxışının göstəricisidir. Bu layihənin başlanğıcıAzərbaycan tərəfindən qoyulsa da, Avropa və regionaltərəfdaşların iştirakı ilə bu layihə beynəlxalqəməkdaşlıq platformasına çevrilib. Əməkdaşlıqolmadan bu cür irimiqyaslı enerji təhlükəsizliyilayihələrinin reallaşmasının mümkün olmadığınıvurğulayan ölkə başçısı, layihədə iştirak edəntərəfdaşların ortaq məqsəd uğrunda birləşdiyinibildirdi. Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışındavurğuladığı mühüm məqam ondan ibarət idi ki, enerjitəhlükəsizliyi artıq təkcə iqtisadi sahə deyil, ölkələrinmilli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Çıxışda layihənin region üçün nə qədər önəmliolduğu və Azərbaycanın həm qaz istehsalçısı, həm dətranzit ölkə olması vurğulandı. Ölkə başçısı həmçininlayihənin Avropaya enerji çatdırmaq və ölkənin gəliriniartırmaq baxımından əhəmiyyətindən danışıb. Eynizamanda enerji təhlükəsizliyi və gələcək üçün dahaçevik enerji sistemləri qurulmasının vacibliyi ifadəolunub. Belə ki, layihə təkcə qaz kəməri deyil, həm dəregion ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirən birtəşəbbüsdür.
Prezident cənab İlham Əliyevin nitqi layihəninuzunmüddətli əhəmiyyəti və Azərbaycanın beynəlxalqenerji bazarında rolu barədə aydın fikir verir. Bakıdakeçirilən bu mühüm toplantı, qlobal enerji gündəminətöhfə verməklə yanaşı, Azərbaycanın bu prosesdəaparıcı rol oynadığını bir daha təsdiqlədi.
Son illərdə Azərbaycanın qaz tədarükündəböyük irəliləyişlər əldə olunub. Regionda bir çoxçətinliklərin olmasına baxmayaraq, Azərbaycan qazsahəsindəki təhlükəsizliyi təmin etməyi bacarıb. Qazınçatdırıldığı ölkələrin sayının 12-dən 16-ya yüksəlməsiAzərbaycanın bu sahədə lider olduğunu göstərir. Azərbaycan boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarüketdiyi ölkələrin sayına görə dünyada birinci yertutduğu diqqətə çatdırıldı. Qeyd olundu ki, qazın artıqAvropadan kənara da çıxması bu layihənin sadəcəregional deyil, qlobal miqyasda əhəmiyyətini göstərir.
Azərbaycan Prezidenti öz nitqində həmçininvurğuladı ki, biz Avropanın enerji bazarında mühümyer tutmaq və qaz ixracını maksimum artırmaqistəyirik. Eyni zamanda hamımız istəyirik ki, planetimiz həm təhlükəsiz, həm də təmiz qalsın.
Qeyd etmək lazımdır ki, enerji məsələsigeosiyasi və ekoloji faktor kimi qiymətləndirilir. Bukontekstdə Cənub Qaz Dəhlizi regionun enerjixəritəsini dəyişən strateji təşəbbüslərdən biri hesabolunur. Layihə ilk növbədə Azərbaycanın enerjisistemində mövqeyini dəyişdirərək, onu həm istehsalçı, həm də tranzit ölkə kimi ön plana çıxarır.
Azərbaycanın qaz ehtiyatlarının beynəlxalqbazara çıxarılması ilə ölkə tədricən regionda həmenerji istehsalçısı, həm də Avropanın enerjitəhlükəsizliyinin güclənməsinə töhfə verir. Eynizamanda bu layihə Azərbaycanın tranzit ölkə olaraqenerji sistemində və beynəlxalq nəqliyyatmarşrutlarında rolunu daha da gücləndirir. Layihəvasitəsilə təbii qaz Gürcüstan və Türkiyə üzərindənAvropaya çatdırılır və bu marşrut Xəzər regionu iləAvropa enerji bazarı arasında yeni enerji körpüsüyaradır.
Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi yalnız qaz nəqli iləməhdudlaşmır. Əslində layihə enerji marşrutlarınınşaxələndirilməsi prinsipinin praktiki nümunəsidir. Bulayihə enerji təhlükəsizliyi baxımından yeni enerjidəhlizlərinin yaradılması ilə paralel olaraq enerjisistemində balansın qorunmasının vacibliyini önəçıxarır. Digər tərəfdən layihə regionda Azərbaycanınrolunun güclənməsinə təsir göstərmişdir. Azərbaycantəkcə qaz istehsal edən ölkə deyil, həm də müxtəlifenerji və nəqliyyat marşrutlarının keçdiyi mühümregional mərkəzdir. Enerji infrastrukturu vasitəsiləAzərbaycan region ölkələri ilə daha sıx iqtisadiəlaqələr qurur. Bu isə ölkənin uzunmüddətliəməkdaşlıq üçün müəyyən sabitliyi formalaşdırır.
Yaşıl enerji məsələsi Məşvərət Şurasıçərçivəsində müzakirə olunan mühüm məsələlərdənidi. Prezident cənab İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın yaşıl enerji sahəsində hədəfləri çox genişvə əhatəlidir. Aparılan müzakirələr zamanı müxtəlifenerji siyasətlərinin həyata keçirilməsinin zəruriliyiqeyd olundu. Bu proses ilk baxışda qaz layihələrininəhəmiyyətini azalması kimi görünə bilər. Lakin təbiiqaz bu prosesdə nisbətən təmiz enerji mənbəyi kimiqiymətləndirilir. Təbii qaz müəyyən mənada “keçidenerjisi” rolunu oynadığına görə kömür və digər dahaçirkləndirici enerji mənbələri ilə müqayisədə atmosferəyayılan karbon qazının miqdarını minimuma endirəbilər. Buna görə də bəzi ölkələr üçün bərpa olunanenerjiyə keçid mərhələsində mühüm enerji mənbəyikimi istifadə olunur.
Bu baxımdan da Cənub Qaz Dəhlizi layihəsienerji keçidi dövründə ətraf mühitə zərər verən, iqliməmənfi təsir edən zərərli qazların miqdarınıazaldılmasında mühüm rol oynayır. Cənub Qaz Dəhlizihəm mövcud enerji ehtiyaclarının qarşılanmasınakömək edir, həm də gələcəkdə enerji sistemlərinininkişafı üçün müəyyən imkanlar yaradır. Enerjiinfrastrukturu yalnız qaz nəqli üçün deyil, potensialolaraq hidrogen və ya digər alternativ enerjiresurslarının daşınması üçün də istifadə oluna bilər. Bucür yanaşma Cənub Qaz Dəhlizi layihəsiniuzunmüddətli strateji əhəmiyyətini daha aydın şəkildəortaya qoyur.
Nəticə etibarilə, Cənub Qaz Dəhlizi sadəcə birboru kəməri sistemi deyil, bütövlükdə regionungeosiyasi dinamikasına, enerji təhlükəsizliyinə vəqlobal enerji keçidi prosesinə təsir edən kompleksenerji layihəsi kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın isəbu layihədə həm istehsalçı, həm də tranzit ölkə kimiiştirakı ölkənin beynəlxalq enerji sistemindəmövqeyini daha da möhkəmləndirir.
Beləliklə, Cənub Qaz Dəhlizi həm stratejibaxımdan uğurlu, həm də gündəlik həyatımızda hissolunan real nailiyyətlər yaradan bir layihədir. Ölkəmizbeynəlxalq arenada etibarlı tərəfdaş və enerjisahəsindəki lider mövqeyini möhkəmləndirməyədavam edir.
Məhsəti Məmmədova,
YAP Yasamal rayon “H.B.Zərdabi pr.59” (4 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzi) ünvanı üzrəərazi partiya təşkilatının sədr müavini
