Azərbaycan tibb elminin görkəmli nümayəndələrindən biri, yüksək peşəkarlığı, humanizmi və elmi yenilikləri ilə seçilən oftalmoloq-alim kimi tarixdə dərin iz qoymuş Zərifə xanım Əliyeva 1923-cü il aprelin 28-də ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Əziz Əliyev Azərbaycan səhiyyə sisteminin inkişafında mühüm rol oynamış tanınmış dövlət xadimi və alim idi. Bu mühit Zərifə Əliyevanın formalaşmasına, elmə və tibbə marağının yaranmasına xüsusi təsir göstərmişdir. Orta təhsilini uğurla başa vurduqdan sonra o, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş və burada oftalmologiya sahəsinə xüsusi maraq göstərmişdir. Təhsil illərində onun elmə bağlılığı, araşdırma qabiliyyəti və zəhmətkeşliyi müəllimlərinin diqqətini cəlb etmiş, institutu bitirdikdən sonra ixtisaslaşma istiqamətində fəaliyyətini davam etdirmiş və oftalmologiya sahəsində peşəkar kadr kimi yetişmişdir.
Əmək fəaliyyətinə başlayan Zərifə Əliyeva ilk illərdən etibarən göz xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsi sahəsində mühüm işlər görmüşdür. Xüsusilə, o dövrdə geniş yayılmış və korluğa səbəb olan traxoma xəstəliyinin öyrənilməsi onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Traxoma ilə mübarizə sahəsində apardığı tədqiqatlar nəticəsində yeni müalicə üsulları hazırlanmış, bu xəstəliyin qarşısının alınması istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə edilmişdir. Onun bu sahədə apardığı elmi işlər yalnız Azərbaycanda deyil, ümumilikdə regionda böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Zərifə Əliyeva elmi fəaliyyətini davam etdirərək oftalmologiyanın müxtəlif sahələrinə dair dəyərli tədqiqatlar aparmışdır. Onun diqqət yetirdiyi əsas problemlərdən biri də istehsalatla bağlı yaranan göz xəstəlikləri olmuşdur. Sənaye müəssisələrində çalışan insanların görmə problemlərinin öyrənilməsi, onların profilaktikası və müalicəsi istiqamətində həyata keçirdiyi elmi araşdırmalar tibb elminə mühüm töhfələr vermişdir. Bu istiqamətdə əldə etdiyi nəticələr əsasında o, doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, Zərifə Əliyeva pedaqoji sahədə də böyük xidmətlər göstərmişdir. O, uzun illər ərzində tələbələrin yetişdirilməsi ilə məşğul olmuş, gənc həkimlərin formalaşmasına töhfə vermişdir. Onun rəhbərliyi altında çoxsaylı elmi işlər hazırlanmış, aspirant və doktorantlar yetişmişdir. Onun müəllim kimi əsas xüsusiyyətlərindən biri tələbələrə yalnız nəzəri biliklər deyil, həm də həkim etikası, humanizm və xəstələrə qayğı prinsiplərini aşılamaq olmuşdur.
Zərifə Əliyevanın elmi irsi olduqca zəngindir. O, yüzlərlə elmi məqalənin, monoqrafiyanın müəllifi olmuş, oftalmologiya sahəsində bir sıra mühüm problemlərin həllinə öz töhfəsini vermişdir. Onun əsərləri uzun illər tibb sahəsində çalışan mütəxəssislər üçün mühüm mənbə rolunu oynamışdır. Elmi fəaliyyətinə görə o, bir sıra mükafatlara və fəxri adlara layiq görülmüşdür. O cümlədən, o, keçmiş SSRİ məkanında ən nüfuzlu mükafatlardan biri hesab olunan SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür ki, bu da onun elmi fəaliyyətinin yüksək qiymətləndirilməsi idi.
Zərifə Əliyeva 1985-ci il aprelin 15-də vəfat etmişdir. Onun vəfatı Azərbaycan tibb elmi üçün böyük itki olmuşdur. Lakin onun zəngin elmi irsi, yetişdirdiyi kadrlar və insanlara bəxş etdiyi sağlamlıq bu gün də yaşayır və davam edir. Zərifə Əliyeva yalnız bir alim kimi deyil, həm də yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik bir insan kimi yadda qalmışdır. Onun həyatı və fəaliyyəti Azərbaycan qadınının elmə, cəmiyyətə və insanlığa verdiyi töhfələrin parlaq nümunəsidir. Bütün ömrünü insanlara xidmətə, elmin inkişafına və gələcək nəsillərin sağlamlığının qorunmasına həsr etmiş Zərifə Əliyevanın xatirəsi Azərbaycanda daim ehtiramla yad olunur, adını daşıyan tibb müəssisələri, küçələr və elmi ocaqlar fəaliyyət göstərir.
Daşqın Mikayılov,
YAP Şəki rayon təşkilatının sədri
