Müasir dünyanın mürəkkəb geosiyasi mənzərəsində dövlətlərin gücü yalnız iqtisadi potensialı ilə deyil, həm də qurduqları etibarlı tərəfdaşlıqlar və ortaq gələcək naminə atdıqları addımlarla ölçülür. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 oktyabr 2025-ci ildə Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlığın inkişafına həsr olunmuş 7-ci Məşvərət görüşündə iştirakı və çıxışı ölkəmizin regional siyasətinin uğurlarını və gələcəyə hesablanmış hədəflərini bir daha nümayiş etdirdi. Bu görüş Azərbaycanın region dövlətləri ilə münasibətlərə verdiyi strateji əhəmiyyəti və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoydu.
Azərbaycan 2025-ci il avqustun 9-da Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 7-ci Məşvərət görüşündə bu formata tamhüquqlu iştirakçı kimi qəbul edilib. Bu qərar ölkəmizin artan beynəlxalq nüfuzunun və regional proseslərdə fəal rolunun mühüm göstəricisidir. Azərbaycanın formata qoşulması Xəzər hövzəsinin hər iki sahilində yerləşən dövlətlər arasında siyasi dialoqun dərinləşməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və ortaq təşəbbüslərin reallaşdırılmasına yeni imkanlar açıb. Bununla yanaşı, Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət görüşləri formatının tamhüquqlu üzvü deyil, bu formata tamhüquqlu iştirakçı kimi daxil olub.
Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ortaq tarix, mədəni yaxınlıq və qarşılıqlı maraqlar birləşdirir. Bu gün həmin bağlar yeni məzmun qazanaraq strateji tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə və regionun beynəlxalq mövqeyinin güclənməsinə xidmət edir. Tarixi və mədəni yaxınlıq siyasi münasibətlərin inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır, qarşılıqlı anlaşma isə yeni əməkdaşlıq layihələrinin həyata keçirilməsini asanlaşdırır.
İqtisadi əməkdaşlıq bu tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla müxtəlif sahələrdə investisiya əməkdaşlığı mexanizmləri yaradıb və ya onların yaradılmasında iştirak edib. Bununla belə, bu ölkələrin hər biri ilə eyni hüquqi statusda və eyni model üzrə ayrıca birgə investisiya fondlarının yaradıldığını ümumiləşdirilmiş şəkildə söyləmək düzgün deyil. Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti yaradılıb, Azərbaycan–Qazaxıstan investisiya əməkdaşlığı çərçivəsində isə birgə fond və layihə mexanizmlərinin formalaşdırılması istiqamətində addımlar atılıb. Qırğızıstanla münasibətlərdə də investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi və qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi üzrə mexanizmlər mövcuddur. Bu əməkdaşlıq ölkələrin qarşılıqlı sərmayələrin təşviqinə, yeni iqtisadi imkanların açılmasına və uzunmüddətli inkişaf hədəflərinin reallaşdırılmasına verdiyi önəmi göstərir. Qlobal iqtisadi rəqabətin gücləndiyi bir şəraitdə bu tərəfdaşlıq regionun tranzit potensialının artırılması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və yeni layihələrin həyata keçirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Birgə investisiya mexanizmləri həm dövlət, həm də özəl sektor üçün yeni imkanlar yaradır, iqtisadi əlaqələrin daha dayanıqlı və sistemli xarakter almasına şərait formalaşdırır.
Azərbaycanın Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizlərində fəal iştirakı da Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini artırır. Xəzər üzərindən daşımaların genişləndirilməsi, liman və logistika imkanlarının inkişaf etdirilməsi, rəqəmsal nəqliyyat həllərinin tətbiqi region dövlətlərinin dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdırır. Bu baxımdan Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin gücləndirilməsi yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan mühüm nəticələr vəd edir.
Türkmənbaşı şəhərində keçirilən 7-ci Məşvərət görüşü çərçivəsində sənədlərin imzalanması isə əldə olunan razılaşmaların əməli nəticələrə çevrilməsi istiqamətində mühüm addım oldu. Bu sənədlər dövlətlərarası əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə, birgə fəaliyyət istiqamətlərinin genişləndirilməsinə və qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlərin inkişafına xidmət edir. Sənədlərin imzalanması siyasi iradənin konkret layihələr və praktiki təşəbbüslərlə tamamlandığını göstərir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət Azərbaycanın milli maraqlarının qorunması ilə yanaşı, regional sabitliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın gücləndirilməsinə də yönəlib. Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəlməsi ölkəmizin etibarlı tərəfdaş və regional təşəbbüslərin fəal iştirakçısı kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Azərbaycanın balanslaşdırılmış və praqmatik xarici siyasəti müxtəlif tərəfdaşlarla qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin qurulmasına imkan verir.
Türkmənbaşı şəhərində keçirilən 7-ci Məşvərət görüşü bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətlərini birləşdirən güc ortaq tarixlə yanaşı, gələcəyə dair ümumi hədəflərdən qaynaqlanır. Qarşılıqlı etimada, siyasi iradəyə və iqtisadi maraqlara söykənən bu tərəfdaşlıq region üçün yeni imkanlar yaradır. Ortaq keçmişdən güc alan və strateji məqsədlərlə möhkəmlənən Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətləri gələcəkdə daha böyük uğurların əldə olunması üçün möhkəm zəmin formalaşdırır. Bu əməkdaşlığın davamlı inkişafı regionda sabitliyin, iqtisadi tərəqqinin və beynəlxalq əlaqələrin daha da güclənməsinə mühüm töhfə verəcək.
Aynur Şərif,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının əməkdaşı
