Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında münasibətlərin inkişafı ölkəmizin çoxşaxəli xarici siyasət strategiyasının mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. İki dövlət arasında uzun illər ərzində formalaşmış siyasi, iqtisadi və diplomatik əməkdaşlıq 12 noyabr 2026-cı il tarixində Dublin şəhərində imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ilə yeni mərhələyə yüksəlmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham tərəfindən imzalanan bu sənəd ikitərəfli münasibətlərin institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi və əməkdaşlığın prioritet istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəyannamə Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında mövcud olan tarixi dostluq və əməkdaşlıq ənənələrinin davamı kimi çıxış edir. Sənəddə 1994-cü il Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə və 1998-ci il Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə istinad olunması iki ölkə arasında münasibətlərin ardıcıl inkişafını nümayiş etdirir. Eyni zamanda, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə, o cümlədən dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət məsələlərinə sadiqlik bir daha təsdiqlənir. Birgə Bəyannamənin əsas istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Bu çərçivədə müdafiə potensialının artırılması, hərbi kadrların hazırlanması, təcrübə mübadiləsi, müdafiə sənayesi üzrə birgə təşəbbüslərin araşdırılması və müasir təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı koordinasiyanın gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, hüquq-mühafizə orqanları arasında əməkdaşlığın, sərhəd idarəçiliyinin, məhkəmə-hüquq əlaqələrinin inkişafı və beynəlxalq təhlükəsizliyə birgə töhfə verilməsi sənədin mühüm müddəaları sırasındadır. Sənədin digər mühüm istiqaməti iqtisadiyyat, ticarət və investisiya əlaqələrinin dərinləşdirilməsidir. Böyük Britaniyanın Azərbaycan iqtisadiyyatına uzunmüddətli investisiya qoyuluşları və enerji sektorunda mövcud əməkdaşlıq münasibətlərin iqtisadi əsasını təşkil edir. Yeni Bəyannamə bu əməkdaşlığın daha da şaxələndirilməsini, infrastruktur və xidmət sektorlarına investisiyaların təşviqini, biznes əlaqələrinin genişləndirilməsini və maliyyə bazarları arasında institusional əməkdaşlığın inkişafını nəzərdə tutur. Xüsusilə, Orta Dəhlizin inkişafı, nəqliyyat-logistika imkanlarının genişləndirilməsi və regional iqtisadi bağlantıların gücləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq tranzit mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi də Bəyannamənin prioritetlərindəndir. Ənənəvi enerji əməkdaşlığının davam etdirilməsi ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşmə, aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi və enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilir. Bu yanaşma Azərbaycanın enerji ixracatçısı kimi mövqeyinin qorunması ilə yanaşı, qlobal enerji keçidi prosesində iştirakının genişləndirilməsinə də xidmət edir. Birgə Bəyannamədə təhsil, elm və innovasiya sahələri də strateji əməkdaşlığın mühüm istiqamətləri kimi müəyyənləşdirilmişdir. Ali təhsil, peşə hazırlığı, elmi tədqiqatlar, rəqəmsal bacarıqlar və texnoloji inkişaf üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Universitetlər, elmi-tədqiqat müəssisələri və sənaye qurumları arasında əlaqələrin inkişafı, süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə və müasir texnologiyalar sahəsində təcrübə mübadiləsi hər iki ölkənin innovasiya potensialının gücləndirilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, insanlararası münasibətlərin, mədəni əlaqələrin və peşəkar şəbəkələrin inkişafı xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bəyannamənin mühüm institusional yeniliklərindən biri Strateji Tərəfdaşlıq üzrə illik görüşlərin keçirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır. Bu mexanizm sənəddə müəyyənləşdirilmiş üç əsas istiqamət – müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət, investisiya və iqtisadi inkişaf, eləcə də təhsil və innovasiya sahələri üzrə əldə olunan nəticələrin qiymətləndirilməsinə və gələcək əməkdaşlıq prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edəcəkdir. Nəticə etibarilə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki dövlətin qarşılıqlı münasibətlərinin yeni məzmun və institusional çərçivə əsasında inkişafını nəzərdə tutan mühüm siyasi sənəddir. Bu sənəd Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi, eləcə də elmi-texnoloji potensialın artırılması baxımından əhəmiyyətli perspektivlər yaradır. Eyni zamanda, Bəyannamə Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında qarşılıqlı maraqlara, suverenliyə hörmətə və praktiki əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlərin uzunmüddətli inkişafı üçün yeni siyasi və hüquqi-institusional zəmin formalaşdırır
Rəsul Babayev,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal gənci
