Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri ölkənin uzunmüddətli inkişaf məqsədləri ilə sıx bağlıdır. Bu fəaliyyətin əsas mahiyyəti dağıdılmış yaşayış məntəqələrini yenidən qurmaqla yanaşı, həmin ərazilərdə müasir həyat şəraiti yaratmaq, iqtisadi potensialı üzə çıxarmaq və insanların doğma torpaqlara qayıdışını təmin etməkdir. Zəngilan rayonunda aparılan layihələr bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Zəngilanın azad olunması ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda tarixi mərhələ oldu. Uzun illər işğal altında qalan bölgədə dövlət bayrağının ucaldılması milli qürurun, suverenliyin və tarixi ədalətin rəmzinə çevrildi. Bununla belə, azadlığın real nəticələrini təmin etmək üçün qarşıda böyük vəzifələr dayanırdı. Dağıdılmış infrastrukturun bərpası, təhlükəsizliyin təmin olunması, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və iqtisadi həyatın canlandırılması ardıcıl fəaliyyət tələb edirdi.
Prezident İlham Əliyevin Zəngilana səfərləri bölgənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm rol oynadı. 2020-ci il dekabrın 23-də şəhərdə Azərbaycan bayrağının qaldırılması azadlığın rəmzi hadisəsi kimi yadda qaldı. 2021-ci ilin fevralında əraziyə dəymiş zərərin qiymətləndirilməsi və görüləcək işlərin planlaşdırılması, apreldə isə “Ağıllı kənd” layihəsinin, Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının və Zəngilan-Horadiz avtomobil yolunun təməllərinin qoyulması bölgənin yenidən qurulmasının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsi müasir yaşayış mühitinin yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Layihə kəndin ənənəvi həyat xüsusiyyətlərini müasir infrastruktur, rəqəmsal imkanlar və daha səmərəli idarəetmə yanaşmaları ilə uzlaşdırmağa yönəlib. Bu model əhalinin rahat yaşayışı, sosial xidmətlərdən istifadə imkanları və yerli iqtisadi fəaliyyətin inkişafı üçün zəmin yaradır.
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı və avtomobil yolları bölgənin ölkənin ümumi nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasını gücləndirən layihələrdir. Nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı insanların gediş-gəlişini asanlaşdırır, məhsulların daşınmasını sürətləndirir və sahibkarlıq üçün yeni imkanlar açır. Rayonun coğrafi mövqeyi nəzərə alındıqda, bu layihələrin gələcəkdə regional əlaqələrin genişlənməsində də mühüm rol oynamaq potensialı var.
Enerji infrastrukturu sahəsində görülən işlər də Zəngilanın davamlı inkişafına xidmət edir. “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışı və rəqəmsal yarımstansiyanın təməlinin qoyulması yaşayış məntəqələrinin və yeni iqtisadi obyektlərin etibarlı enerji ilə təmin olunması baxımından əhəmiyyətli addımlardır. Müasir enerji sisteminin qurulması bölgədə istehsalın, xidmətlərin və sosial obyektlərin fəaliyyətini dəstəkləyir.
Zəngilanın gələcək inkişafında tarixi-mədəni irsin qorunması da mühüm yer tutmalıdır. Rayonun qədim yaşayış yerləri, qalaları, sərdabələri, qüllələri və körpüləri Azərbaycanın zəngin tarixini əks etdirən qiymətli sərvətlərdir. İşğal dövründə bu irsə vurulmuş zərərin araşdırılması, abidələrin vəziyyətinin sənədləşdirilməsi və elmi əsaslarla qorunması milli yaddaşın yaşadılması baxımından vacibdir. Müasir inkişafla tarixi irsin mühafizəsi arasında tarazlığın təmin olunması bölgənin özünəməxsus kimliyinin qorunmasına kömək edəcək.
İqtisadi inkişafın davamlı olması üçün yerli əhalinin məşğulluğu və insan kapitalının gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kənd təsərrüfatının, istehsal sahələrinin, xidmət sektorunun və turizmin imkanlarının araşdırılması yeni iş yerlərinin yaranmasına kömək edə bilər. Bununla yanaşı, təhsil və peşə hazırlığı imkanlarının genişləndirilməsi insanların müasir əmək bazarının tələblərinə uyğun bacarıqlar əldə etməsinə şərait yaradacaq.
Zəngilanın yenidən qurulması həm də gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət deməkdir. Bu gün yaradılan infrastruktur, yaşayış məntəqələri və iqtisadi imkanlar uzun illər ərzində bölgənin həyatına təsir göstərəcək. Buna görə də layihələrin həyata keçirilməsində keyfiyyət, səmərəlilik, ekoloji məsuliyyət və uzunmüddətli planlaşdırma əsas prinsiplər olmalıdır.
20 Oktyabr – Zəngilan şəhəri günü Azərbaycanın tarixi qələbəsinin və quruculuq əzminin ifadəsidir. Bu əlamətdar tarix xalqımızın doğma torpaqlara bağlılığını, dövlətimizin inkişaf iradəsini və gələcəyə inamını əks etdirir. Zəngilanın dirçəldilməsi azad edilmiş ərazilərdə yeni həyatın qurulduğunu, tarixi irsin qorunması ilə müasir inkişafın bir araya gətirildiyini və bölgənin Azərbaycanın ümumi tərəqqisində daha fəal rol oynamaq üçün hazırlandığını nümayiş etdirir.
Laləzar Pənahova,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
