Bu gün Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin küçələrində gedən quruculuq işləri yalnız yeni binaların inşası deyil. Hər salınan yol, hər açılan məktəb, hər işıqlandırılan küçə və doğma torpağına qayıdan hər ailə Qarabağın həyatına qayıdan bir parçadır. Bu mənzərə göstərir ki, Böyük Qayıdış yalnız coğrafi qayıdış deyil, həm də həyatın, yaddaşın və gələcəyə inamın qayıdışıdır.
Bəlkə də buna görə 20 Sentyabrı yalnız tarix kitablarının səhifələrində axtarmaq doğru olmaz. Onun əsl mənasını bu gün Xankəndidə formalaşan şəhər həyatında, Xocalıda qorunan tarixi yaddaşda, Xocavənddə yenidən canlanan kəndlərdə və Ağdərədə qurulan yeni inzibati-sosial mühitdə görmək mümkündür.
Bir vaxtlar adı həsrətlə çəkilən bu şəhərlərin bu gün gələcəklə bağlı planlardan danışması tarixin ən təsirli dönüşlərindən biridir. Çünki şəhərlərin həqiqi dirçəlişi yalnız daş və divarlarla deyil, insanlarla, onların gündəlik həyatı və gələcəyə olan inamı ilə başlayır.
Bu gün Qarabağda həmin həyatın izləri getdikcə daha aydın görünür. Uşaqların məktəbə getməsi, ailələrin yeni evlərinə köçməsi, küçələrdə gündəlik həyatın canlanması, sosial və mədəni fəaliyyətin genişlənməsi bir həqiqəti ortaya qoyur: Qarabağda həyat sadəcə bərpa edilmir, yenidən qurulur.
Bu quruculuq prosesi həm də gələcək nəsillər qarşısında mühüm məsuliyyət yaradır. Çünki bərpa olunan şəhərlər yalnız bu günün insanları üçün deyil, sabahın nəsilləri üçün də tarixi və mədəni miras olacaq. Xankəndinin, Xocalının, Xocavəndin və Ağdərənin keçmişini qorumaq, onların bu gününü yaşatmaq və gələcəyini qurmaq həmin tarixi irsin davamlılığını təmin etmək deməkdir.
20 Sentyabr məhz bu baxımdan yaddaşla gələcək arasında bir körpüdür. Bu tarix bizə keçilmiş yolu xatırladır, əldə olunan nəticələrin dəyərini göstərir və Qarabağda yeni həyatın qurulmasının əhəmiyyətini bir daha önə çıxarır.
Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə artıq yalnız keçmişin ağrıları ilə xatırlanan şəhərlər deyil. Onlar yenidən yaşanan, qurulan, inkişaf edən və gələcəyə doğru addımlayan məkanlardır. Bu şəhərlərin küçələrində yanan hər işıq, açılan hər qapı və qayıdan hər ailə tarixin davam etdiyini və yeni səhifələrin yazıldığını göstərir.
Və bu yeni səhifələrin necə yazılacağı yalnız görülən işlərin miqyası ilə deyil, həmin torpaqlara münasibətimiz, tarixi yaddaşımıza sədaqətimiz və gələcək nəsillərə ötürəcəyimiz dəyərlərlə müəyyən olunacaq.
Ona görə də 20 Sentyabrı yalnız qeyd olunan bir tarix kimi deyil, yaddaşımıza və gələcəyimizə olan məsuliyyətimizin ifadəsi kimi yaşadaq. Qarabağın tarixini unutmayaq, bu torpaqlarda qurulan yeni həyatı qoruyaq, qayıdışın sevincini gələcəyin əminliyinə çevirək.
Qoy Xankəndinin işıqları, Xocalının yaddaşı, Xocavəndin yolları və Ağdərənin sabahı Azərbaycanın gələcəyinə doğru uzanan böyük yolun rəmzinə çevrilsin.
20 Sentyabrı xatırlayaq – tariximizi yaşadaq.
Qarabağı yaşadaq – gələcəyimizi quraq.
Çünki qayıdış yalnız doğma torpağa dönmək deyil, həmin torpaqda gələcəyə inamla yaşamaqdır.
Aynur Şərif,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının əməkdaşı
