20 sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında dövlətçiliktariximizin ən mühüm səhifələrindən birini təşkil edənəlamətdar gündür. Bu tarix sadəcə təqvimdə qeyd olunan gündeyil, uzun illər boyu xalqımızın qəlbində yaşatdığı böyükarzuların, milli iradənin, ərazi bütövlüyü uğrunda aparılanmübarizənin və tarixi Zəfərin rəmzidir. AzərbaycanRespublikasının Prezidentinin 19 sentyabr 2024-cü il tarixliSərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-nin Dövlət Suverenliyi Günükimi qeyd olunması da bu tarixi hadisənin dövlətçilik və milliyaddaş baxımından xüsusi əhəmiyyətini təsdiqləyir.
Dövlət suverenliyi hər şeydən əvvəl xalqın öz taleyinə sahibçıxması, öz dövlətinin gələcəyini sərbəst müəyyən etməsi vədövlət sərhədləri daxilində qanunun aliliyinin təmin olunmasıdeməkdir. Azərbaycan xalqı bu ali dəyərin nə qədər böyük mənadaşıdığını tarixinin ən çətin mərhələlərində dərindən hiss edib. Ötən əsrin sonlarında dövlət müstəqilliyimizin bərpasıxalqımızın tarixində yeni bir səhifə açsa da, ErmənistanınAzərbaycana qarşı təcavüzü və torpaqlarımızın işğalısuverenliyimizin ölkənin bütün ərazisində tam şəkildə həyatakeçirilməsinə uzun illər mane oldu. Bu səbəbdən Azərbaycanüçün dövlət suverenliyi anlayışı yalnız hüquqi və siyasi məfhumdeyil, həm də milli yaddaşın, şəhidlərin əziz xatirəsinin, doğmayurdlarından didərgin düşmüş insanların illərlə yaşatdığı qayıdışarzusunun ifadəsidir.
Azərbaycan xalqı işğal illərində öz torpaqlarını unutmadı. Qarabağın dağları, Şuşanın küçələri, Ağdamın, Füzulinin, Cəbrayılın, Zəngilanın, Qubadlının, Kəlbəcərin, Laçının vədigər şəhər və rayonların adı hər bir azərbaycanlının yaddaşındayaşadı. Məcburi köçkün ailələrinin qurduğu həyatın içində belədoğma torpağa qayıdış ümidi heç vaxt sönmədi. Bu ümidnəsildən-nəslə ötürülərək milli iradənin ayrılmaz hissəsinəçevrildi.
2020-ci ilin Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində dönüşnöqtəsi oldu. 44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycanın birsıra əraziləri işğaldan azad edildi və ərazi bütövlüyünün bərpasıistiqamətində tarixi nəticə əldə olundu. 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan və sentyabrın 20-də başa çatan hərbi əməliyyatnəticəsində isə Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda dövlətsuverenliyinin bərpası təmin edildi. Prezidentin Sərəncamındaqeyd edildiyi kimi, həmin əməliyyat 23 saat davam edib vəqarşıya qoyulan vəzifələrin yerinə yetirilməsi ilə nəticələnib.
Beləliklə, 20 sentyabr tarixi Azərbaycanın müasir tarixindəxüsusi məna qazandı. Həmin gün Azərbaycan Respublikasınınbütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa olunması tarixədüşdü. Bu hadisə dövlətimizin hüquqi-siyasi bütövlüyününtəmin edilməsinin mühüm mərhələsi kimi Azərbaycan xalqınınyaddaşında əbədi yaşayacaq.
20 sentyabrın mənası yalnız keçmişə nəzər salmaqlaməhdudlaşmır. Bu gün həm də gələcəyə baxış günüdür. Suverenlik əldə olunan bir nəticə olmaqla yanaşı, daimqorunmalı və möhkəmləndirilməli olan dövlətçilik dəyəridir. Güclü dövlət, sabit cəmiyyət, qanunun aliliyi, vətəndaşhəmrəyliyi və milli birlik suverenliyin dayanıqlı əsaslarını təşkiledir.
Azərbaycanın üçrəngli Dövlət Bayrağının ölkənin bütünərazisində dalğalanması bu baxımdan xüsusi mənəvi mənadaşıyır. Bir vaxtlar işğal səbəbindən bayrağımızındalğalanmadığı ərazilərdə bu gün Azərbaycan bayrağınınucalması xalqımızın tarixi yaddaşında böyük qürur hissi yaradır. Bayraq burada yalnız dövlət rəmzi deyil, həm də xalqınmüstəqilliyinin, milli iradəsinin və ərazi bütövlüyününsimvoludur.
Dövlət Suverenliyi Günü həm də şəhidlərimizin xatirəsiqarşısında ehtiram günüdür. Azərbaycan xalqı yaxşı bilir ki, buZəfərin arxasında böyük fədakarlıq, qəhrəmanlıq və ağır itkilərdayanır. Torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canından keçənşəhidlərimizin əziz xatirəsi xalqımızın qəlbində daim yaşayacaq. Onların həyat yolu gələcək nəsillər üçün Vətənə sədaqətin vədövlətçilik duyğusunun ən böyük nümunələrindən biridir.
Bu tarix qazilərimizin də qəhrəmanlıq salnaməsində xüsusi yertutur. Onlar Vətənin müdafiəsi naminə göstərdikləri şücaətləAzərbaycanın müasir tarixinin ən mühüm səhifələrinə özadlarını yazıblar. Bu gün dövlətimizin qarşısında duran mühümvəzifələrdən biri də şəhid ailələrinə və qazilərə göstərilən diqqətvə qayğının davam etdirilməsi, onların fədakarlığının daimyüksək qiymətləndirilməsidir.
Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi həm də gənc nəslinmilli tariximizin mühüm hadisələrini daha dərindən öyrənməsibaxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Gənclər bilməlidirlər ki, dövlətçilik yalnız sərhədlərdən və dövlət rəmzlərindən ibarətdeyil. Dövlətçilik həm də milli məsuliyyət, qanuna hörmət, Vətənə bağlılıq, tarixə sahib çıxmaq və ölkənin gələcəyinə töhfəvermək deməkdir. Bu baxımdan 20 sentyabrın hər il qeydolunması milli yaddaşın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa vəquruculuq işləri də suverenliyin real həyatdakı təzahürlərindənbiri kimi diqqət çəkir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər vəkəndlərin yenidən qurulması, insanların doğma yurdlarınaqayıtması, yeni yolların, məktəblərin, xəstəxanaların və digərinfrastruktur obyektlərinin yaradılması böyük qayıdış prosesininmühüm istiqamətləridir. Dövlət Suverenliyi yalnız torpağınüzərində bayrağın dalğalanması deyil, həmin torpaqda həyatınyenidən canlanması, insanların təhlükəsiz və firavan şəkildəyaşaması ilə də tamamlanır. 20 sentyabr həm də Azərbaycan dövlətçiliyinin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm mənəvi körpüdür. Tarix göstərir ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadivə hərbi imkanlarla ölçülmür. Xalqın milli birliyi, dövlətçilikdüşüncəsi və öz gələcəyinə inamı da mühüm rol oynayır. Azərbaycan xalqının keçdiyi yol bu həqiqəti bir daha nümayişetdirir. Bu əlamətdar gün bizə bir həqiqəti xatırladır: müstəqillik və suverenlik xalqın ən böyük milli sərvətlərindəndir. Onuqorumaq hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir. Dövlətin qüdrəti iləxalqın həmrəyliyi bir-birini tamamladıqda ölkənin inkişafı üçünmöhkəm zəmin yaranır. Azərbaycan bu gün öz tarixinin yenimərhələsinə qədəm qoyur və bu mərhələnin əsas dayaqlarındanbiri ölkəmizin tam suverenliyidir.
20 sentyabr Azərbaycan xalqının qürurla xatırladığı, gələcəyəinamla baxdığı bir tarixdir. Bu günün mənası illər keçdikcə dahada genişlənəcək. Çünki tarix yalnız baş verən hadisələri deyil, həmin hadisələrin xalqların taleyində yaratdığı dəyişiklikləri dəyaşadır. Azərbaycanın Dövlət Suverenliyi Günü də belətarixlərdəndir.
Bu gün Azərbaycan bayrağı ölkəmizin bütün ərazilərindədalğalanır. Bu mənzərə xalqımızın illərlə qoruduğu arzunungerçəyə çevrilməsinin simvoludur. 20 sentyabrın əsas mesajı isəaydındır: müstəqil dövlətçilik, milli birlik, ərazi bütövlüyü vəsuverenlik Azərbaycan xalqının ən qiymətli millidəyərlərindəndir. Bu dəyərləri qorumaq, inkişaf etdirmək vəgələcək nəsillərə ötürmək hər birimizin üzərinə düşən müqəddəsməsuliyyətdir.
Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan tarixinin Zəfərlə yazılmışsəhifələrindən biri kimi daim yaşayacaq. Bu tarix şəhidlərimizinmüqəddəs xatirəsini, qazilərimizin qəhrəmanlığını, xalqımızıniradəsini və dövlətimizin bütövlüyünü özündə birləşdirən böyükmilli yaddaş günüdür. 20 sentyabr həm keçmişimizin qüruru, həm bu günümüzün reallığı, həm də gələcəyə uzanan inamlıyolumuzun rəmzidir.
Namiq Əhmədov,
YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri
