Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin işğaldan azad olunmuş Xankəndi şəhərinə səfərləri Qarabağın yeni tarixində mühüm hadisələr kimi yadda qalır. Bu səfərlər Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bərpasından sonra bölgədə aparılan genişmiqyaslı quruculuq işlərinin, sosial-iqtisadi layihələrin və Böyük Qayıdış prosesinin mühüm mərhələlərini əks etdirir. Dövlət başçısının Xankəndidə olması şəhərin gələcək inkişafına dair layihələrin təqdimatı, müxtəlif obyektlərin açılışı və mühüm dövlət tədbirlərinin keçirilməsi ilə müşayiət olunub.
Xankəndi uzun illər ərzində işğal altında qalmış Azərbaycan şəhərlərindən biri olub. İşğal nəticəsində şəhərdən didərgin salınmış insanların doğma yurdlarına qayıtması uzun müddət mümkün olmayıb. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsində əldə edilən Zəfərdən sonra bölgənin taleyində yeni mərhələ başlandı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin tam bərpası ilə nəticələndi. Bundan sonra Xankəndinin qarşısında şəhər həyatının yenidən qurulması, infrastrukturun bərpası və sakinlərin doğma torpaqlarına dönüşünün təmin edilməsi kimi geniş vəzifələr dayandı.
Prezident İlham Əliyevin Xankəndiyə səfərləri məhz bu yeni mərhələnin mühüm siyasi və ictimai hadisələrindən biri kimi diqqət çəkir. Dövlət başçısının şəhərə ilk səfərlərindən biri 2023-cü il oktyabrın 15-də baş tutdu. Həmin tarix Azərbaycan tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident Xankəndi şəhərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaltdı və şəhərdə Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini nümayiş etdirən mühüm mesajlar verdi. Bayrağın ucaldılması uzun illərdən sonra şəhərin Azərbaycanın dövlət atributları ilə yenidən bütövləşməsinin rəmzi hadisəsi oldu.
Həmin səfər zamanı dövlət başçısının çıxışı Xankəndinin gələcək inkişaf istiqamətləri baxımından da diqqət çəkdi. Prezident şəhərin və ümumilikdə Qarabağın bərpa ediləcəyini, ərazilərin yenidən qurulacağını və insanların öz doğma yurdlarına qayıdacağını bildirdi. Qarşıya qoyulan məqsədlər arasında şəhərlərin müasir standartlar əsasında yenilənməsi, yaşayış üçün zəruri şəraitin yaradılması və bölgənin iqtisadi potensialının hərəkətə gətirilməsi mühüm yer tuturdu.
Xankəndiyə səfərin başqa bir mühüm məqamı şəhərin müxtəlif hissələrinin vəziyyəti ilə tanışlıq idi. Uzun müddət işğal altında qalan ərazilərdə infrastrukturun vəziyyətinin qiymətləndirilməsi gələcək bərpa proqramlarının hazırlanması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Qarabağın digər ərazilərində olduğu kimi, Xankəndidə də bərpa prosesi genişmiqyaslı layihələri əhatə edir.
Şəhərin yenidən qurulması zamanı müasir şəhərsalma prinsiplərinə üstünlük verilir. Yaşayış binalarının tikintisi, yolların yenilənməsi, su, elektrik və digər kommunal sistemlərin qurulması ilə yanaşı, sosial obyektlərin yaradılması da nəzərdə tutulur. Məktəblər, səhiyyə müəssisələri, mədəniyyət ocaqları, idman qurğuları və digər xidmət sahələri şəhər həyatının tam şəkildə bərpa edilməsində mühüm rol oynayır.
Prezidentin Xankəndiyə növbəti səfərləri zamanı şəhərdə həyata keçirilən layihələrin miqyası daha aydın şəkildə özünü göstərib. Dövlət başçısının iştirakı ilə müxtəlif obyektlərin təməli qoyulub, tikintisi başa çatdırılan müəssisələr istifadəyə verilib. Bu tədbirlər Xankəndidə quruculuq prosesinin yalnız planlaşdırma mərhələsində olmadığını, real layihələrin ardıcıl şəkildə həyata keçirildiyini göstərir.
Xankəndinin gələcək simasının formalaşdırılmasında yaşayış infrastrukturu xüsusi yer tutur. Uzun illər başqa ərazilərdə məskunlaşmağa məcbur olmuş insanların öz doğma şəhərlərinə qayıtması üçün mənzillərin hazırlanması əsas məsələlərdəndir. Yeni yaşayış məhəllələrinin salınması ailələrin təhlükəsiz və rahat şəraitdə məskunlaşmasına imkan yaradır. Mənzil təminatı ilə yanaşı, gündəlik həyat üçün lazım olan sosial xidmətlərin əlçatanlığı da nəzərə alınır.
Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində Xankəndidə məskunlaşmanın başlanması şəhərin həyatında yeni səhifə açıb. 2026-cı il avqustun 17-dək Xankəndi şəhərində 76 ailə, 332 nəfər, Kərkicahan qəsəbəsində isə 43 ailə, 174 nəfər yerləşdirilib. Ümumilikdə 119 ailənin, 506 nəfərin bu ərazilərdə məskunlaşması doğma yurda qayıdışın konkret göstəricisidir. İnsanların evlərinə dönməsi ilə yanaşı, şəhərin sosial mühitinin də tədricən yenidən formalaşması prosesi gedir.
Prezident İlham Əliyevin səfərləri zamanı Böyük Qayıdışın müxtəlif aspektlərinə diqqət yetirilməsi təsadüfi deyil. Çünki əhalinin geri dönməsi yalnız mənzillərin təqdim edilməsi ilə yekunlaşmır. Qayıdan vətəndaşların işləməsi, uşaqların təhsil alması, tibbi xidmətlərdən yararlanması, ictimai və mədəni tədbirlərdə iştirak etməsi üçün kompleks şərait yaradılmalıdır. Bu səbəbdən Xankəndidə sosial infrastrukturun qurulması şəhərin gələcək həyatının əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Xankəndinin bərpasında iqtisadi amillər də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şəhərdə iqtisadi fəallığın artırılması yeni iş yerlərinin yaranmasına, xidmət sahələrinin genişlənməsinə və əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsinə imkan verə bilər. Regionda nəqliyyat və kommunikasiya imkanlarının inkişaf etdirilməsi Xankəndinin digər şəhər və rayonlarla əlaqələrini gücləndirəcək. Bu, həm sakinlərin gündəlik həyatını asanlaşdıracaq, həm də bölgənin iqtisadi dövriyyəsinə müsbət təsir göstərəcək.
Ariz Məmmədov,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
