1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü
Azərbaycan xalqının əsrlər boyu qoruyub saxladığı ən böyük milli-mənəvi sərvətlərindən biri onun ana dilidir. Xalqın tarixi yaddaşı, milli kimliyi, zəngin mədəniyyəti, ədəbiyyatı, adət-ənənələri və dövlətçilik təfəkkürü məhz Azərbaycan dili vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülmüşdür. Ana dilimiz təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də milli varlığımızın, mənəvi birliyimizin və müstəqilliyimizin əsas rəmzlərindən biridir. Bu baxımdan hər il avqustun 1-də qeyd olunan Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü xalqımızın ana dilinə olan ehtiramının, dövlətimizin isə bu sahəyə göstərdiyi yüksək diqqət və qayğının ifadəsidir.
Azərbaycan dili qədim tarixi inkişaf yolu keçmiş, zəngin söz ehtiyatına, kamil qrammatik quruluşa və yüksək ifadə imkanlarına malik dillərdən biridir. Əsrlər boyu xalqımızın yaratdığı şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələri, dastanlar, bayatılar, atalar sözləri və klassik ədəbiyyatımız ana dilimizin zənginliyini və gözəlliyini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Molla Pənah Vaqif, Mirzə Fətəli Axundzadə, Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid, Üzeyir Hacıbəyli, Səməd Vurğun, Bəxtiyar Vahabzadə və digər görkəmli şəxsiyyətlər Azərbaycan dilinin inkişafına misilsiz töhfələr vermiş, onu zəngin bədii və elmi irsə çevirmişlər.
Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi formalaşması
Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. 1978-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit olunması həmin dövr üçün böyük tarixi və siyasi əhəmiyyət daşıyırdı. Sovet ideologiyasının hökm sürdüyü mürəkkəb şəraitdə bu addım milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması istiqamətində mühüm nailiyyət idi.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ana dilimizin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçid sürətləndirildi, Azərbaycan dilinin hüquqi əsasları daha da möhkəmləndirildi və dövlət idarəçiliyində tətbiqi genişləndirildi.
2001-ci il 9 avqust tarixində Ulu Öndər Heydər Əliyevin imzaladığı Fərmana əsasən, hər il 1 avqust Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd edilir. Bu qərar Azərbaycan əlifbasının tam tətbiqinin təmin olunması, ana dilimizin saflığının qorunması və gələcək nəsillərdə milli dəyərlərə bağlılığın gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün müstəqil Azərbaycanda dövlət dili kimi Azərbaycan dilinin hüquqi statusu Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə təsbit edilmişdir. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir və dövlət onun inkişafını təmin edir. Bu müddəa ana dilimizin dövlətçilik atributlarından biri kimi qorunmasına və bütün sahələrdə tətbiqinə möhkəm hüquqi zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dilinin qorunması, inkişaf etdirilməsi və zənginləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl dövlət siyasəti həyata keçirilir. Dövlət başçısının imzaladığı fərman və sərəncamlar Azərbaycan dilinin saflığının qorunmasına, ədəbi dil normalarının tətbiqinə, terminologiya işinin təkmilləşdirilməsinə, informasiya məkanında ana dilinin düzgün istifadəsinə və dilimizin beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına mühüm töhfələr vermişdir.
Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı Azərbaycan dili qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Elektron informasiya resurslarının, təhsil platformalarının, süni intellekt texnologiyalarının və rəqəmsal xidmətlərin Azərbaycan dilində inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Ana dilimizin internet məkanında istifadəsinin genişlənməsi, elektron lüğətlərin, terminoloji bazaların və rəqəmsal kitabxanaların yaradılması dilimizin gələcək inkişafına mühüm töhfə verir.
Ana dili xalqın mənəvi sərvəti, milli kimliyinin və dövlətçiliyinin ayrılmaz hissəsidir. Hər bir xalqın mədəni səviyyəsi onun dilinə münasibəti ilə ölçülür. Azərbaycan dili xalqımızın tarixi yaddaşını, milli düşüncə tərzini, adət-ənənələrini və mənəvi dəyərlərini yaşadan ən mühüm vasitədir.
Qloballaşmanın sürətləndiyi müasir dünyada ana dilinin qorunması daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xarici dillərin öyrənilməsi vacib olsa da, Azərbaycan dilinin saflığını qorumaq, onu düzgün işlətmək, xüsusilə gənc nəsildə ana dilinə sevgi və hörmət hissini formalaşdırmaq hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur. Təhsil müəssisələrində, ailədə, kütləvi informasiya vasitələrində və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarına riayət olunması milli-mədəni dəyərlərimizin yaşadılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan dilinin inkişafı yalnız dövlətin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin məsuliyyətidir. Yazıçılar, alimlər, müəllimlər, jurnalistlər və ziyalılar ana dilimizin zənginləşməsi, saflığının qorunması və gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılması istiqamətində mühüm missiya daşıyırlar.
Azərbaycan dili – müstəqilliyimizin və milli birliyimizin rəmzi
Azərbaycan dili bu gün təkcə ölkə daxilində deyil, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan milyonlarla soydaşımızı birləşdirən mənəvi körpüdür. Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar milli kimliklərini, mədəniyyətlərini və adət-ənənələrini məhz ana dili vasitəsilə yaşadır və gələcək nəsillərə ötürürlər.
Müstəqil Azərbaycanın qazandığı uğurlar, beynəlxalq nüfuzunun artması, elmi, mədəni və iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsi Azərbaycan dilinin də dünyada tanınmasına və nüfuzunun yüksəlməsinə xidmət edir. Bu gün ana dilimiz dövlət idarəçiliyində, elm və təhsildə, diplomatiyada, beynəlxalq tədbirlərdə və informasiya məkanında uğurla istifadə olunur.
1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü hər bir azərbaycanlı üçün ana dilinə ehtiramın, milli dəyərlərə sədaqətin və dövlətçilik ənənələrinə bağlılığın ifadəsidir. Bu əlamətdar gün bizə bir daha xatırladır ki, Azərbaycan dilini qorumaq, onu sevmək, düzgün istifadə etmək və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürmək hər birimizin müqəddəs borcudur. Çünki ana dilimiz xalqımızın keçmişini bu günü ilə, bu gününü isə gələcəyi ilə birləşdirən əbədi mənəvi sərvətimiz, milli varlığımızın və müstəqil dövlətimizin ən möhkəm dayaqlarından biridir.
Cahan Bayramlı,
YAP Xətai rayon təşkilatı
