Azərbaycan milli mətbuatının əsası 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi, publisist və təbiətşünas alim Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilən “Əkinçi” qəzeti ilə qoyulmuşdur. Cəmi iki il fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, “Əkinçi” Azərbaycan xalqının milli oyanışında, maarifçilik ideyalarının yayılmasında və milli mətbuat ənənələrinin formalaşmasında əvəzsiz rol oynamışdır. Məhz buna görə də hər il 22 iyul tarixi ölkəmizdə Milli Mətbuat Günü kimi qeyd edilir.
XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan cəmiyyətində savadsızlığın geniş yayıldığı, milli dilin inkişafına və maariflənməyə ciddi ehtiyac duyulduğu bir dövrdə Həsən bəy Zərdabi böyük çətinliklərə baxmayaraq ana dilində qəzet nəşr etməyə nail oldu. Onun əsas məqsədi xalqı elmə, təhsilə və tərəqqiyə səsləmək, cəmiyyətin sosial problemlərini işıqlandırmaq, milli şüurun formalaşmasına töhfə vermək idi. “Əkinçi”nin səhifələrində kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, səhiyyə, iqtisadiyyat və ictimai həyatla bağlı maarifləndirici yazılar dərc olunur, sadə və anlaşıqlı dildə oxuculara təqdim edilirdi.
“Əkinçi” qəzeti təkcə informasiya vasitəsi deyildi. O, xalqın milli özünüdərkinin formalaşmasına xidmət edən, azərbaycançılıq ideyalarının təbliğinə yol açan mühüm bir maarifçilik məktəbi idi. Qəzet insanları cəhalətdən uzaqlaşmağa, elmə yiyələnməyə, milli-mənəvi dəyərləri qorumağa və dövrün yeniliklərinə açıq olmağa çağırırdı. Həsən bəy Zərdabi hesab edirdi ki, cəmiyyətin tərəqqisi yalnız savadlı və məlumatlı insanların yetişməsi ilə mümkündür.
“Əkinçi”nin nəşrindən sonra Azərbaycanda milli mətbuatın inkişafı sürətləndi. “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Həyat”, “Füyuzat”, “İrşad”, “Molla Nəsrəddin” kimi qəzet və jurnallar məhz “Əkinçi”nin açdığı yolla irəliləyərək milli mətbuat ənənələrini daha da zənginləşdirdilər. Bu nəşrlər xalqın maariflənməsinə, milli azadlıq ideyalarının yayılmasına və ictimai fikrin formalaşmasına mühüm töhfələr verdilər.
Müasir Azərbaycan mətbuatı da “Əkinçi”nin müəyyən etdiyi prinsiplərə – obyektivlik, maarifçilik, milli maraqların müdafiəsi və cəmiyyətə xidmət missiyasına sadiq qalaraq fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi dövrdə media yeni imkanlar qazansa da, Həsən bəy Zərdabinin irəli sürdüyü əsas dəyərlər bu gün də öz aktuallığını qoruyur.
Bu gün Azərbaycan milli mətbuatı 151 illik zəngin inkişaf yoluna malikdir. Bu yolun başlanğıcı isə məhz “Əkinçi” qəzeti ilə qoyulmuşdur. Həsən bəy Zərdabinin uzaqgörən fəaliyyəti nəticəsində əsası qoyulan milli mətbuat ənənələri bu gün də uğurla davam etdirilir və Azərbaycan mediası dövlətçilik maraqlarının qorunmasına, cəmiyyətin obyektiv məlumatlandırılmasına və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə öz layiqli töhfəsini verməkdədir.
“Əkinçi” qəzeti Azərbaycan mətbuat tarixinin ilk səhifəsi olmaqla yanaşı, xalqımızın maariflənməsinin, milli oyanışının və azad söz ənənələrinin möhkəm təməlini qoymuş tarixi bir məktəb kimi daim hörmət və ehtiramla xatırlanır.
Təranə Paşayeva,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının məsləhətçisi
