Azərbaycan tibb elminin inkişafında mühüm roloynamış görkəmli alim, oftalmologiya sahəsində dəriniz qoymuş Zərifə Əliyeva yalnız bir istiqamətdə deyil, müxtəlif göz xəstəliklərinin kompleks şəkildəöyrənilməsi ilə məşğul olmuşdur. Onun elmifəaliyyətində xüsusi yer tutan sahələrdən biri dətraxoma və qlaukoma kimi geniş yayılmış və ciddifəsadlara səbəb olan göz xəstəliklərinin tədqiqiolmuşdur.
Traxoma uzun illər ərzində əhali arasında genişyayılmış infeksion göz xəstəliklərindən biri kimiictimai sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yaratmışdır. Zərifə Əliyeva bu xəstəliyin etiologiyası, yayılmaxüsusiyyətləri və profilaktikası sahəsində mühüm elmiaraşdırmalar aparmış, xəstəliyin qarşısının alınmasıüçün effektiv tədbirlərin hazırlanmasına töhfəvermişdir. Onun bu istiqamətdə apardığı tədqiqatlarnəticəsində erkən diaqnostika və kütləvi müayinəmetodlarının tətbiqi geniş yayılmışdır.
Bununla yanaşı, alim qlaukoma xəstəliyininöyrənilməsi sahəsində də əhəmiyyətli nailiyyətlər əldəetmişdir. Qlaukoma görmə sinirinin zədələnməsi iləxarakterizə olunan və vaxtında müdaxilə edilmədikdəkorluğa gətirib çıxaran ağır patologiyalardan biridir. Zərifə Əliyeva bu xəstəliyin klinik gedişini, riskfaktorlarını və inkişaf mexanizmlərini dərindən tədqiqetmişdir.
Onun elmi yanaşması qlaukomanın yalnız müalicəsi iləkifayətlənməyərək, erkən mərhələdə aşkarlanmasınayönəlmişdir. Bu məqsədlə o, mütəmadi oftalmolojimüayinələrin aparılmasının vacibliyini əsaslandırmış, risk qruplarında profilaktik nəzarət sistemininformalaşdırılmasına elmi əsas vermişdir. Alimintədqiqatları nəticəsində qlaukomanın ilkinsimptomlarının müəyyən edilməsi və vaxtındamüdaxilə imkanlarının genişləndirilməsi mümkünolmuşdur.
Zərifə Əliyevanin traxoma və qlaukoma sahəsindəapardığı elmi tədqiqatlar yalnız nəzəri əhəmiyyətdaşımamış, eyni zamanda praktik səhiyyə sistemindəgeniş tətbiq olunmuşdur. Onun elmi nəticələri əsasındahazırlanmış metodik tövsiyələr həkimlərin gündəlikfəaliyyətində mühüm rol oynamış, əhalinin görməsağlamlığının qorunmasına xidmət etmişdir.
Bundan əlavə, alim xəstəliklərin sosial aspektlərinə dədiqqət yetirmişdir. O, xüsusilə kənd yerlərində vəsənaye zonalarında yaşayan əhali arasında gözxəstəliklərinin yayılma səviyyəsini araşdırmış, busahədə maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsininvacibliyini vurğulamışdır. Bu yanaşma müasirprofilaktik tibbin əsas prinsipləri ilə üst-üstə düşür. Zərifə Əliyevanin traxoma və qlaukoma xəstəliklərininöyrənilməsi sahəsində apardığı elmi tədqiqatlarAzərbaycan oftalmologiya elminin inkişafında mühümmərhələ təşkil etmişdir. Onun bu sahədə əldə etdiyinəticələr bu gün də aktuallığını qoruyur və müasir tibbiyanaşmaların formalaşmasında əhəmiyyətli roloynayır.
Zərifə Əliyeva qlaukoma xəstəliyinin müasirdiaqnostik üsullarının tətbiqi və təkmilləşdirilməsiistiqamətində də mühüm elmi təşəbbüslərlə çıxışetmişdir. O, göz daxili təzyiqin ölçülməsi, görməsahəsinin qiymətləndirilməsi və xəstəliyindinamikasının izlənilməsi kimi vacib mərhələlərinsistemli şəkildə aparılmasının zəruriliyiniəsaslandırmışdır. Alimin bu sahədə irəli sürdüyü elmiyanaşmalar qlaukomanın erkən mərhələdəaşkarlanmasına, xəstəliyin inkişafının ləngidilməsinəvə xəstələrin həyat keyfiyyətinin qorunmasına mühümtöhfə vermişdir.
YAP Xətai rayon təşkilatı məsləhətçisi Fidan Əliyeva
