31 mart Azərbaycan xalqının yaddaşına qanlı səhifə kimi həkk olunmuş faciəli günlərdən biridir. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr nəticəsində minlərlə azərbaycanlı amansızcasına qətlə yetirilmiş, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, xalqımıza qarşı soyqırımı siyasəti həyata keçirilmişdir. Bu hadisələr təkcə bir dövrün faciəsi deyil, eyni zamanda milli yaddaşımızın ən ağır sınaqlarından biri kimi tarixə düşmüşdür.
1918-ci ildə baş verən bu qanlı hadisələr xüsusilə Bakı şəhərində və ölkənin müxtəlif bölgələrində – Şamaxı, Quba, Qarabağ, Lənkəran və digər ərazilərdə geniş vüsət almışdır. Silahlı dəstələr dinc əhaliyə hücum edərək qadın, uşaq, qoca demədən insanları qətlə yetirmiş, kəndlər yandırılmış, mədəni və dini abidələr məhv edilmişdir. Bu hadisələrin miqyası və qəddarlığı onu açıq şəkildə soyqırımı kimi xarakterizə etməyə əsas verir.
Şamaxıda yüzlərlə kənd yerlə-yeksan edilmiş, minlərlə insan öldürülmüşdür. Quba qəzasında isə kütləvi məzarlıqlar aşkar edilmiş və bu, baş verən qırğınların miqyasını bir daha sübut etmişdir. Tarixi mənbələr göstərir ki, həmin dövrdə on minlərlə azərbaycanlı yalnız milli və dini mənsubiyyətinə görə hədəfə alınmışdır.
Uzun illər bu hadisələrə obyektiv qiymət verilməmiş, sovet dövründə isə faktlar gizlədilmişdir. Lakin Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu tarixi həqiqətlərin araşdırılması və dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən 31 martın Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edilməsi bu hadisələrə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymətin verilməsinin mühüm göstəricisi olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, onların əziz xatirəsi anılır. Eyni zamanda, bu cür faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün tarixi yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi vacib hesab olunur. Tarixi həqiqətlərin beynəlxalq aləmdə tanıdılması istiqamətində də ardıcıl işlər aparılır.
31 mart faciəsi bir daha göstərir ki, tarix unudulmamalı, ədalət bərpa olunmalı və həqiqətlər dünya ictimaiyyətinə çatdırılmalıdır. Bu gün hər bir azərbaycanlının borcu bu hadisələri xatırlamaq, şəhidlərimizin ruhunu yad etmək və milli birliyimizi daha da möhkəmləndirməkdir.
Yalçın İsmayılov
YAP Ağstafa rayon təşkilatının sədr müavini
