İlham Əliyev tərəfindən “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən fikirlər müasir dövrdə texnoloji inkişafın strateji əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxardı. Xüsusilə “Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması, rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar faktiki olaraq ölkələrin gələcək inkişafını müəyyən edir” tezisi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilən rəqəmsal transformasiyanın mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir.
Müasir dünyada rəqabət artıq təbii resurslar və ya ənənəvi sənaye sahələri üzərində deyil, bilik, innovasiya və texnologiya üzərində qurulur. Süni intellekt həlləri idarəetmədə şəffaflığın artırılması, dövlət xidmətlərinin optimallaşdırılması və vətəndaş məmnunluğunun yüksəldilməsi baxımından mühüm rol oynayır. Rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi nəticəsində qərarların qəbulu daha operativ və məlumatlara əsaslanan formada həyata keçirilir. Bu isə dövlət idarəçiliyində effektivliyi artırır və insan faktorundan qaynaqlanan riskləri minimuma endirir.
Data mərkəzlərinin yaradılması rəqəmsal arxitekturanın əsas sütunlarından biridir. Böyük həcmli məlumatların təhlükəsiz saxlanılması, emalı və təhlili üçün müasir infrastrukturun qurulması strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu cür mərkəzlər yalnız dövlət qurumlarının deyil, eyni zamanda özəl sektorun da inkişafına təkan verir. Startap ekosisteminin genişlənməsi, innovativ layihələrin reallaşdırılması və beynəlxalq texnoloji şirkətlərlə əməkdaşlığın dərinləşməsi məhz güclü data infrastrukturuna əsaslanır.
Rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ənənəvi enerji sektorundan asılılığın azaldılması, qeyri-neft sektorunun inkişafı və yüksək texnologiyalar sahəsində yeni iş yerlərinin yaradılması ölkənin dayanıqlı inkişaf modelini formalaşdırır. Elektron hökumət xidmətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal ödəniş sistemlərinin inkişafı və kibertəhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi bu istiqamətdə atılan addımların tərkib hissəsidir.
Süni intellektin tətbiqi təhsil və səhiyyə sahələrində də mühüm yeniliklərə yol açır. Ağıllı təhsil platformaları, fərdiləşdirilmiş öyrənmə modelləri və tibbi diaqnostikada avtomatlaşdırılmış sistemlər xidmət keyfiyyətini artırır. Eyni zamanda, böyük verilənlərin təhlili sosial siyasətin daha dəqiq planlaşdırılmasına imkan yaradır. Bu, dövlət resurslarının daha səmərəli bölüşdürülməsinə və sosial rifahın yüksəldilməsinə şərait yaradır.
Qlobal miqyasda rəqəmsal transformasiya sürətlə davam edir və bu prosesdə geri qalmaq iqtisadi və siyasi mövqelərin zəifləməsi ilə nəticələnə bilər. Buna görə də Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturasının formalaşdırılması uzunmüddətli milli maraqlara xidmət edir. İnnovasiya əsaslı iqtisadi model, güclü texnoloji infrastruktur və yüksək ixtisaslı insan kapitalı gələcəyin əsas təminatlarıdır.
Nəticə etibarilə, rəqəmsal islahatlar təkcə texnoloji yenilənmə deyil, həm də idarəetmə fəlsəfəsinin dəyişməsidir. Süni intellekt, data mərkəzləri və kompleks rəqəmsallaşma proqramları ölkənin rəqabət qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, vətəndaşların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Bu baxımdan səsləndirilən strateji yanaşma Azərbaycanın gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Sevinc Qəhrəmanova,
Yeni Azərbaycan Partiyası,məsləhətçi.
