AnalitikaGündəmSiyasət

Bakı–Hanoy xətti: Tarixi köklərə söykənən və gələcəyə uzanan strateji tərəfdaşlıq

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnama rəsmi səfəri ərəfəsində – 2026-cı il noyabrın 19-da Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) verdiyi geniş müsahibə iki ölkə arasındakı münasibətlərin dünənini, bu gününü və gələcək strateji hədəflərini əhatə edən mühüm proqram xarakterli sənəd kimi qəbul edilməlidir. Müsahibədə dövlət başçısı təxminən yetmiş illik tarixə söykənən dostluq əlaqələrinin müasir dövrdə yeni, daha dinamik və çoxşaxəli mərhələyə qədəm qoyduğunu diqqətə çatdırıb.
​Azərbaycan ilə Vyetnam arasındakı səmimi dostluğun təməli hələ XX əsrin ortalarında qoyulub. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində bu münasibətlərin başlanğıcında iki böyük tarixi şəxsiyyətin – Vyetnam xalqının böyük lideri Ho Şi Minin və Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin dayandığını xüsusi minnətdarlıqla vurğulayıb. 1959-cu ildə Ho Şi Minin Bakıya tarixi səfəri və 1983-cü ildə o dövrdə SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsini tutan Heydər Əliyevin Vyetnama səfəri xalqlarımız arasında sarsılmaz etimad körpüsü yaradıb.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində Vyetnamın müharibədən sonrakı bərpa və quruculuq prosesində Azərbaycanda hazırlanan kadrların rolu əvəzsiz olub. Sovet İttifaqı dövründə beş mindən artıq vyetnamlı gəncin Azərbaycanın ali məktəblərində, xüsusilə neft-qaz və mühəndislik sahələrində təhsil alması sonradan Vyetnamın dövlət idarəçiliyində və iqtisadiyyatında mühüm mövqelər tutan mütəxəssislər ordusunu formalaşdırıb. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra – 1992-ci ildə iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin qurulması və Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə xarici siyasət kursunun müəyyənləşdirilməsi bu tarixi varisliyin müasir dövlətçilik müstəvisində davam etdirilməsini təmin edib.
​Müasir dövrdə Azərbaycan–Vyetnam dialoqu həm yüksəksəviyyəli qarşılıqlı səfərlər və hökumətlərarası mexanizmlər vasitəsilə birbaşa müstəvidə, həm də nüfuzlu beynəlxalq platformalarda uğurla inkişaf edir. İki ölkə arasında parlamentlərarası işçi qrupları, eləcə də İqtisadi, ticarət elmi və texniki əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiya ikitərəfli münasibətlərin institusional əsaslarını möhkəmləndirir.
Beynəlxalq müstəvidə isə Bakı və Hanoy Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Qoşulmama Hərəkatı (QH) və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri Müşavirəsi (AQEM) kimi mötəbər qurumlar çərçivəsində sıx əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər.əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində də dediyi kimi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və sərhədlərinin toxunulmazlığına göstərdiyi prinsipial dəstək, eləcə də 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü kimi sərgilədiyi ədalətli mövqeyi ikitərəfli münasibətlərin bundan sonra daha da sürətlə inkişaf etməsinə imkan yaradacaqdır.
Azərbaycan ilə Vyetnam arasındakı diplomatik əlaqələr geniş spektrli sahələri əhatə etməklə real iqtisadi və humanitar nəticələr verir. Bu ikitərəfli münasibətləri aşağıdakı başlıqlar üzrə sıralaya bilərik:
*Energetika və Sənaye*: Tarixi köklərə malik neft-qaz əməkdaşlığı bu gün SOCAR və “PetroVietnam” şirkətləri arasında imzalanmış sənədlər və birgə layihələr əsasında yeni məzmun qazanır. 2025-ci ilin yekunlarına görə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin 150 milyon dolları ötməsi iqtisadi əlaqələrin artan dinamikasının göstəricisidir.
*​Nəqliyyat və Logistika*: Cənubi Qafqazın əsas energetika və logistika mərkəzi olan Azərbaycan ilə Cənub-Şərqi Asiyanın dinamik inkişaf edən iqtisadiyyatı Vyetnam arasında Orta Dəhliz və “Şimal–Cənub” beynəlxalq nəqliyyat marşrutları üzrə əməkdaşlıq yeni ticarət imkanları açır.
​Humanitar, Təhsil və Mədəniyyət: Tələbə mübadiləsi proqramları, elmi-texniki əlaqələr və Heydər Əliyev Fondunun Vyetnamda həyata keçirdiyi sosial-humanitar layihələr iki xalqı bir-birinə daha da yaxınlaşdırır.
​Gələcək perspektivlərə gəldikdə isə tərəflər münasibətləri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəltməyi, kənd təsərrüfatı, qarşılıqlı investisiyalar, bərpaolunan enerji, turizm və rəqəmsal texnologiyalar sahələrində birgə layihələr icra edərək yeni regional bazarlara çıxmağı hədəfləyirlər.
​Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın həyata keçirdiyi balanslaşdırılmış, milli maraqlara söykənən çoxşaxəli diplomatiya ölkəmizin coğrafi sərhədlərindən uzaq regionlarla, o cümlədən Asiya-Sakit okean hövzəsi dövlətləri ilə əlaqələrinin genişlənməsində həlledici rol oynayır. Dövlət başçısının 2014-cü ildə Vyetnama etdiyi ilk dövlət səfəri, 2015-ci ildə Vyetnam Prezidentinin Azərbaycana cavab səfəri, eləcə də son illərdə keçirilən yüksəksəviyyəli görüşlər və Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin qəbulu bu uzaqgörən siyasi kursun məntiqi nəticəsidir.
Prezident İlham Əliyev tarixi dostluq ənənələrini müasir geoiqtisadi reallıqlarla ustalıqla uzlaşdıraraq Bakı–Hanoy münasibətlərini qarşılıqlı etimada, bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa və ortaq inkişafa əsaslanan nümunəvi əməkdaşlıq modelinə çevirə bilmişdir.
Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin dayanıqlılığını təmin edən əsas amillərdən biri də rəsmi siyasi təmaslarla yanaşı, humanitar və mədəni diplomatiyanın ardıcıl şəkildə inkişaf etdirilməsidir. Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibəsində xalqlar arasında birbaşa təmasların, mədəniyyət günlərinin, qarşılıqlı sərgi və yaradıcılıq mübadilələrinin strateji tərəfdaşlığın ruhunu formalaşdırdığını qeyd edib. Vaxtında Azərbaycanda təhsil almış vyetnamlı məzunların birləşdiyi Vyetnam–Azərbaycan Dostluq Assosiasiyası bu gün də Bakı ilə Hanoy arasında mədəni körpü rolunu oynayır, ölkəmizin mədəni irsinin və müasir inkişafının Vyetnam cəmiyyətində tanıdılmasına mühüm töhfələr verir.
​Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən dərin geosiyasi transformasiyalar fonunda Azərbaycanın Mərkəzi Asiya və Avropa arasında yaratdığı bağlantı imkanları Vyetnam üçün də cəlbedici perspektivlər açır. Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyasının (ASEAN) aparıcı üzvlərindən biri olan Vyetnamla əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi Azərbaycanın Asiya-Sakit okean regionu ilə iqtisadi-ticari inteqrasiyasını daha da sürətləndirir. Eyni zamanda, tərəflərin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə, yaşıl enerji keçidi və dayanıqlı inkişaf məqsədləri üzrə ortaq mövqedən çıxış etməsi ikitərəfli gündəliyi qlobal əhəmiyyətli təşəbbüslərlə zənginləşdirir.
Beləliklə, Cənab Prezidentin 19 Noyabr tarixindəki bu müsahibəsi təsdiqləyir ki,Azərbaycan və Vyetnam arasındakı münasibətlər keçmişin sınaqlarından uğurla çıxmış sarsılmaz dostluq təməli üzərində yüksələrək, Prezident İlham Əliyevin praqmatik və uzaqgörən liderliyi ilə XXI əsrin yeni geoiqtisadi çağırışlarına cavab verən güclü strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib.

Sabir Məmmədli,
YAP Yasamal rayon “S.Əsgərova küç 85” ünvanı (ƏƏSMN) üzrə ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü

Oxşar Xəbərlər

Həmçinin baxın
Close
Back to top button