Enerji təhlükəsizliyi müasir beynəlxalq münasibətlər sistemindədövlətlərin iqtisadi sabitliyini, milli təhlükəsizliyini və geosiyasimövqelərini müəyyən edən əsas amillərdən biridir. Enerji resurslarınınistehsalı, nəqli, bölüşdürülməsi və səmərəli istifadəsi qlobal iqtisadiproseslərin mühüm komponentini təşkil edir. Azərbaycan uzun illərdirbeynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir və enerjidiplomatiyasını xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimiinkişaf etdirir. Böyük Britaniya ilə qəbul edilmiş Strateji Tərəfdaşlıqhaqqında Birgə Bəyannamədə enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi, xüsusilə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı və təmiz enerjikeçidinin dəstəklənməsi mühüm prioritetlər sırasında yer alır. Buyanaşma ənənəvi enerji əməkdaşlığının müasir texnoloji və ekolojitələblərə uyğun şəkildə yenilənməsini nəzərdə tutur.
Bəyannamədə təmiz enerji keçidi, yaşıl maliyyələşdirmə vəaşağıkarbonlu texnologiyaların tətbiqi üzrə əməkdaşlığın inkişafı xüsusivurğulanır. Bu istiqamətlər iqlim dəyişikliklərinin təsirlərininazaldılması, ekoloji tarazlığın qorunması və enerji sistemlərinindayanıqlılığının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Günəş və külək enerjisi kimi bərpaolunan mənbələrin inkişaf etdirilməsienerji istehsalının şaxələndirilməsinə, ənənəvi resurslardan asılılığınazaldılmasına və yeni investisiya imkanlarının yaranmasına şəraityaradır. Böyük Britaniyanın maliyyə, texnologiya və institusionalidarəetmə sahəsindəki təcrübəsi bu istiqamətdə Azərbaycan üçün faydalıəməkdaşlıq imkanları yarada bilər. Eyni zamanda yaşıl maliyyəmexanizmlərinin inkişafı ekoloji layihələrin maliyyələşdirilməsinə əlavəimkanlar aça bilər.
Enerji əməkdaşlığının digər mühüm aspekti enerji təhlükəsizliyininbeynəlxalq və regional səviyyədə təmin olunmasıdır. Azərbaycancoğrafi mövqeyi, enerji infrastrukturu və tranzit imkanları sayəsindəAvrasiyanın enerji və nəqliyyat əlaqələrində əhəmiyyətli mövqeyəmalikdir. Böyük Britaniya ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi enerjisektorunda investisiya mühitinin inkişafı, texniki biliklərin mübadiləsivə yeni texnoloji həllərin tətbiqi baxımından mühüm perspektivləryaradır. Bununla yanaşı, Orta Dəhlizin inkişafı və nəqliyyat-logistikainfrastrukturu üzrə əməkdaşlıq enerji və iqtisadi bağlantıların daha genişregional sistem daxilində qiymətləndirilməsinə imkan verir. Buproseslər Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrdə rolununartırılmasına xidmət edə bilər.
Nəticə etibarilə, Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamədə enerjivə yaşıl iqtisadiyyat məsələlərinin xüsusi yer tutması iki ölkəninəməkdaşlığının uzunmüddətli xarakter daşıdığını göstərir. Müasir enerjisiyasəti artıq yalnız resursların hasilatı və ixracı ilə məhdudlaşmır, eynizamanda texnoloji innovasiya, ekoloji məsuliyyət və maliyyədayanıqlılığı kimi amilləri də əhatə edir. Azərbaycanın bərpaolunanenerji potensialının beynəlxalq tərəfdaşlıq mexanizmləri vasitəsiləreallaşdırılması ölkənin iqtisadi şaxələndirmə strategiyasına töhfə verəbilər. Bu baxımdan, Azərbaycan-Böyük Britaniya əməkdaşlığı enerjitəhlükəsizliyi ilə ekoloji davamlılıq arasında tarazlığın yaradılmasıistiqamətində mühüm strateji əhəmiyyət daşıyır.
Günay Quliyeva,
YAP Xəzər rayon təşkilatının fəalı
