Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayının keçirilməsi Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında diqqət çəkən hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. 2 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda, Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilən qurultayda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyev çıxış edib. Dövlət başçısı çıxışında qurultayın ölkənin ictimai-siyasi həyatında əhəmiyyətini vurğulamaqla yanaşı, partiyanın keçdiyi siyasi yol, fəaliyyət istiqamətləri və qarşıda duran məsələlər barədə fikirlərini səsləndirib.
Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi tarixini Azərbaycanın müstəqillik dövrünün mürəkkəb mərhələlərindən ayrı təsəvvür etmək çətindir. Partiyanın yaradıldığı dövrdə ölkədə ciddi siyasi, iqtisadi və sosial problemlər mövcud idi. 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının keçirilməsi həmin dövrün siyasi prosesləri çərçivəsində yeni təşkilatlanma mərhələsinin başlanğıcı kimi təqdim olunur. Prezident İlham Əliyev VIII Qurultaydakı çıxışında partiyanın yaradılmasının xalqın tələbi ilə bağlı olduğunu bildirib və Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışını da həmin dövrün ictimai-siyasi gözləntiləri ilə əlaqələndirib.
YAP-ın formalaşması ilə bağlı bu yanaşma partiyanın öz siyasi tarixinin izahında mühüm yer tutur. İlk dövrdə müxalifət partiyası kimi fəaliyyət göstərən siyasi təşkilat sonrakı illərdə hakim partiyaya çevrilib. Prezident İlham Əliyev VIII Qurultayda YAP-ın artıq 30 ildən çoxdur hakimiyyətdə olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, partiya Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında mühüm mövqeyə malik olmaqla yanaşı, Cənubi Qafqaz miqyasında da böyük siyasi qüvvə kimi çıxış edir.
Bu uzunmüddətli siyasi fəaliyyət YAP-ın qurultaylarını yalnız təşkilati tədbir çərçivəsində deyil, həm də müəyyən dövrün siyasi nəticələrinin müzakirə edildiyi platforma kimi nəzərdən keçirməyə imkan verir. Qurultaylar vasitəsilə partiyanın qarşısında dayanan vəzifələr, təşkilati məsələlər, siyasi xətt və gələcək fəaliyyət istiqamətləri gündəmə gətirilir. VIII Qurultay da bu baxımdan əvvəlki qurultaylardan fərqlənən mühüm siyasi şəraitdə keçirilib.
Xüsusilə qeyd edilməli məqamlardan biri budur ki, VIII Qurultay Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunmasından sonrakı dövrdə keçirilən ilk YAP qurultayıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında məhz bu məqama diqqət çəkərək bildirib ki, bu qurultay əvvəlkilərdən fərqli siyasi mühitdə keçirilir. Onun sözlərinə görə, VII Qurultay 2020-ci il Zəfərindən cəmi bir neçə ay sonra keçirilmişdi və həmin vaxt Azərbaycan yeni reallıqlar yaratmışdı. VIII Qurultay isə ərazi bütövlüyünün və suverenliyin tam bərpasından sonrakı mərhələyə təsadüf edir.
Bu dəyişiklik Azərbaycanın siyasi gündəliyində də yeni istiqamətlərin meydana çıxmasını şərtləndirir. Əgər əvvəlki dövrlərdə əsas məsələlər sırasında ərazi bütövlüyünün bərpası, işğal faktının aradan qaldırılması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi və dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi dayanırdısa, yeni mərhələdə azad edilmiş ərazilərin bərpası, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı, regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi və ölkənin iqtisadi imkanlarının artırılması kimi məsələlər daha çox ön plana çıxır.
VIII Qurultayın əhəmiyyəti də müəyyən mənada bu dəyişən gündəmlə bağlıdır. Qurultay artıq yalnız keçmiş dövrün siyasi nəticələrinin müzakirəsi deyil, həm də yeni mərhələnin çağırışlarının qiymətləndirilməsi baxımından diqqət çəkir. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etdikdən sonra dövlət siyasətində yeni prioritetlərin formalaşması təbii prosesdir. Bu baxımdan siyasi təşkilatların da fəaliyyət istiqamətlərini yeni reallıqlara uyğunlaşdırması zərurəti meydana çıxır.
Qurultayla bağlı hazırlıq mərhələsi də geniş təşkilati proseslə müşayiət olunub. YAP-ın məlumatına görə, 2026-cı il sentyabrın 7-dən 19-dək partiyanın 84 yerli təşkilatı tərəfindən hesabat konfransları keçirilib və həmin tədbirlərdə 16 239 nəfər iştirak edib. Bu konfranslarda VII Qurultaydan sonra qarşıya qoyulmuş vəzifələrin icrası ilə bağlı görülən işlər müzakirə olunub və nəticələr təhlil edilib. Hesabat konfranslarının yekunlarına əsasən VIII Qurultaya 960 nümayəndə seçilib.
Bu rəqəmlər qurultayın yalnız mərkəzi səviyyədə keçirilən tədbir olmadığını, yerli təşkilatların da prosesə cəlb edildiyini göstərir. Siyasi partiyanın fəaliyyətinin səmərəliliyi yalnız rəhbərliyin qərarları ilə deyil, yerli strukturların fəaliyyəti, üzvlərlə əlaqələrin səviyyəsi və təşkilati mexanizmlərin işləkliyi ilə də müəyyən olunur. Buna görə hesabat konfranslarının keçirilməsi və yerli təşkilatların fəaliyyətinin müzakirəyə çıxarılması partiyanın daxili təşkilatlanması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
YAP-ın siyasi tarixində Heydər Əliyevin adı xüsusi yer tutur. Partiyanın yaradılması, onun sonrakı siyasi inkişafı və dövlətçilik xətti ilə bağlı məsələlərdə Ulu Öndərin irsi mühüm istinad nöqtəsi kimi təqdim olunur. VIII Qurultay ərəfəsində nümayəndələrin Fəxri xiyabanda Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etməsi də bu siyasi irsə münasibətin ifadəsi kimi təqdim edilib.
Prezident İlham Əliyev VIII Qurultayda çıxışı zamanı Ulu Öndərin siyasi xəttinin dəyişməz qaldığını bildirib. O, həmin xəttin əsas istiqamətləri sırasında müstəqillik, dövlətçilik, iqtisadi müstəqillik, güclü hərbi potensial və ölkənin öz imkanlarından maksimum istifadə etməsini qeyd edib. Bu fikirlər YAP-ın siyasi fəaliyyətində davamlılıq anlayışının hansı prinsiplərlə əlaqələndirildiyini göstərir.
Siyasi xəttin davamlılığı ilə yanaşı, dəyişən şəraitə uyğunlaşma da siyasi təşkilatların qarşısında duran əsas məsələlərdən biridir. Zaman keçdikcə dövlətlərin iqtisadi, sosial və təhlükəsizlik gündəmləri dəyişir. Yeni texnologiyalar, qlobal iqtisadi proseslər, regional münasibətlər, informasiya təhlükəsizliyi və sosial gözləntilər siyasi institutların fəaliyyətinə təsir göstərir. Bu baxımdan uzunmüddətli siyasi fəaliyyət yalnız mövcud xəttin qorunmasını deyil, yeni şəraitin düzgün qiymətləndirilməsini də tələb edir.
VIII Qurultayda səsləndirilən fikirlər bu baxımdan həm keçmişə, həm də gələcəyə yönəlmiş məzmun daşıyır. Partiyanın üç onillikdən artıq müddətdə hakimiyyətdə olması onun fəaliyyətinin müxtəlif mərhələlərdən keçdiyini göstərir. Bu müddət ərzində Azərbaycan müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişaf, regional siyasət, enerji layihələri, hərbi potensialın artırılması və ərazi bütövlüyünün bərpası kimi mühüm proseslər yaşayıb.
Qurultayda YAP fəallarının ölkənin son illərdəki inkişafında roluna da toxunulub. Prezident İlham Əliyev partiya fəallarının Azərbaycanın keçdiyi yolda böyük töhfəsinin olduğunu bildirib. Bu yanaşma siyasi partiyanın yalnız seçki və ya qurultay dövründə fəaliyyət göstərən struktur olmadığını, gündəlik ictimai-siyasi proseslərdə də iştirak etdiyini vurğulayan siyasi baxışı əks etdirir.
Bununla yanaşı, müasir siyasi mühitdə partiyaların qarşısında duran əsas məsələlərdən biri cəmiyyətlə əlaqələrin daim yenilənməsidir. Siyasi təşkilatlar sosial dəyişiklikləri izləməli, müxtəlif yaş qruplarının, xüsusilə gənclərin ictimai fəallığını nəzərə almalı, yeni kommunikasiya vasitələrindən istifadə etməli və ictimai müzakirələrdə iştirak etməlidirlər. Bu proses partiyaların yalnız tarixi nüfuzuna deyil, dəyişən cəmiyyətlə əlaqə qurmaq qabiliyyətinə də bağlıdır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı bu mənada Azərbaycanın siyasi həyatında müəyyən mərhələ göstəricisi kimi diqqət çəkir. Qurultayda həm partiyanın keçdiyi yolun qiymətləndirilməsi, həm təşkilati fəaliyyətin nəticələrinin nəzərdən keçirilməsi, həm də yeni dövrün siyasi reallıqlarının müzakirəsi üçün imkan yaranıb. Partiyanın rəsmi məlumatında da VIII Qurultayda qarşıya qoyulan vəzifələrin gələcək fəaliyyət üçün istiqamət müəyyənləşdirdiyi vurğulanır.
Azərbaycanın qarşıdakı illərdə qarşılaşacağı məsələlər də siyasi təşkilatların fəaliyyətinə təsir göstərəcək. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa-quruculuq prosesinin davam etdirilməsi, əhalinin qayıdışının təmin olunması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, sosial rifahın qorunması, beynəlxalq əlaqələrin inkişafı və regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi dövlət gündəminin mühüm istiqamətlərindəndir.
Bu proseslərdə siyasi partiyaların cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə əlaqələri, ictimai təşəbbüslərin dəstəklənməsi və siyasi maarifləndirmənin gücləndirilməsi də əhəmiyyət kəsb edir. Uzunmüddətli siyasi fəaliyyət partiyanın qarşısına yalnız əldə edilmiş nəticələri qorumaq deyil, həm də yeni dövrün tələblərinə uyğun fəaliyyət mexanizmləri yaratmaq vəzifəsi qoyur.
VIII Qurultayın diqqət çəkən tərəflərindən biri də onun Azərbaycanın siyasi tarixində yeni reallıqlar fonunda keçirilməsidir. Ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələsinin həll olunduğu şəraitdə siyasi gündəmin məzmunu da genişlənir. Dövlətçilik, iqtisadi inkişaf, sosial siyasət, regional əməkdaşlıq, təhlükəsizlik və beynəlxalq münasibətlər bir-biri ilə daha sıx əlaqəli məsələlərə çevrilir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı bu baxımdan yalnız bir siyasi təşkilatın növbəti qurultayı kimi deyil, həm də ölkənin keçdiyi siyasi yolun müəyyən mərhələsinin nəzərdən keçirildiyi tədbir kimi xarakterizə olunur. Prezident İlham Əliyevin çıxışında partiyanın keçmişi, fəaliyyəti, siyasi xətti və yeni dövrün reallıqları ilə bağlı səsləndirilən fikirlər qurultayın məzmununu formalaşdıran əsas məsələlər sırasında olub.
Qurultayın yekunlarından çıxış edərək demək olar ki, YAP üçün qarşıdakı mərhələ əvvəlki dövrlərdən fərqli çağırışlarla xarakterizə olunur. Artıq siyasi gündəmdə ərazi bütövlüyünün bərpası ilə yanaşı, əldə edilmiş nəticələrin uzunmüddətli inkişaf modelinə çevrilməsi məsələsi dayanır. Bu isə siyasi, iqtisadi və sosial sahələrdə ardıcıl fəaliyyət tələb edir.
Belə bir şəraitdə VIII Qurultay partiyanın öz fəaliyyətinə nəzər salması, görülən işləri qiymətləndirməsi və gələcək istiqamətləri müəyyənləşdirməsi üçün siyasi platforma rolunu oynayıb. Qurultayda səslənən fikirlərdən görünür ki, partiyanın siyasi xəttində dövlətçilik, müstəqillik və milli maraqlar əsas istiqamətlər kimi təqdim edilir. Eyni zamanda yeni dövrün dəyişən şərtləri qarşısında təşkilati fəaliyyətin və siyasi yanaşmaların yenilənməsi məsələsi də aktuallığını qoruyur.
Yeni Azərbaycan Partiyasının otuz ildən artıq siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın müstəqillik tarixinin mühüm hissələrindən biri kimi təqdim olunur. VIII Qurultay isə bu tarixdə yeni mərhələnin başlanğıcı ilə bağlı müzakirələr üçün zəmin yaradıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa edilməsi ilə formalaşan yeni siyasi şərait partiyanın gələcək fəaliyyətinin də fərqli gündəm üzərində qurulmasını zəruri edir.
Bu səbəbdən VIII Qurultayın əsas məzmununu yalnız keçmiş fəaliyyətin yekunları ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Qurultay həm də yeni dövrün siyasi, sosial və təşkilati çağırışlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın qarşıdakı inkişaf mərhələsində siyasi institutların cəmiyyətlə əlaqələrinin gücləndirilməsi, yeni nəsil siyasi fəalların yetişdirilməsi, ictimai dialoqun genişləndirilməsi və dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri barədə məlumatlılığın artırılması kimi məsələlər gündəmdə qalacaq.
Beləliklə, Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında son illərdə baş verən mühüm dəyişikliklərin fonunda keçirilən tədbir kimi diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı partiyanın keçmiş siyasi yoluna və gələcək fəaliyyətinə dair bir sıra mühüm məqamları əhatə edib. Qurultayın siyasi əhəmiyyəti həm YAP-ın üç onillikdən artıq fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, həm də Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa edilməsindən sonra formalaşan yeni şəraitdə qarşıda duran məsələlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlıdır.
Ariz Məmmədov,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
