1993-cü ilin Azərbaycan üçün hansı şəraitdə baş verdiyini nəzərə almadan 3 oktyabr prezident seçkisinin tarixi əhəmiyyətini tam dərk etmək mümkün deyil. Müstəqilliyin ilk illərində siyasi qarşıdurmalar, iqtisadi çətinliklər, təhlükəsizlik problemləri və Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ölkənin dövlətçilik imkanlarını ciddi sınaq qarşısında qoymuşdu. Bu şəraitdə dövlətin qorunması və idarəolunan siyasi sistemin yaradılması əsas strateji məsələ idi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin həmin dövrdə siyasi proseslərə qayıdışı və 3 oktyabr seçkisində Prezident seçilməsi dövlət idarəçiliyinin yenidən təşkilinə siyasi imkan yaratdı. Onun siyasi iradəsinin əsas xüsusiyyəti dövlətçilik problemlərini ayrı-ayrı epizodlar kimi deyil, vahid sistem daxilində nəzərdən keçirməsi idi. Təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, qanunçuluq, milli birlik və xarici siyasət bir-biri ilə bağlı məsələlər kimi qiymətləndirilirdi.
1993-cü ilin siyasi proseslərində təhlükəsizlik məsələsinin xüsusi yer tutması da bununla bağlı idi. Dövlətin ərazisində silahlı qruplaşmaların və qeyri-qanuni silahlı fəaliyyətin mövcudluğu siyasi sabitliyə birbaşa təsir göstərirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev prezidentliyə namizəd kimi çıxışlarında dövlətin əsas funksiyalarının bərpası, hüquq-mühafizə orqanlarının öz vəzifələrini yerinə yetirməsi və ictimai asayişin qorunması məsələlərini önə çəkirdi.
3 oktyabr seçkisindən sonra dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində aparılan siyasət siyasi iradənin institusional formaya çevrilməsini təmin etdi. 1995-ci il Konstitusiyasının qəbulu, dövlət hakimiyyəti institutlarının hüquqi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi və hüquq sisteminin yenilənməsi bu prosesin mühüm mərhələləri idi.
Beləliklə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində siyasi iradənin dövlətçilik strategiyasına çevrildiyi mühüm tarixlərdən biri kimi xarakterizə oluna bilər. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ölkənin mürəkkəb siyasi şəraitdən çıxması üçün yeni idarəçilik mərhələsinin başlanğıcını formalaşdırdı. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti siyasi qərarların tədricən hüquqi və institusional mexanizmlərlə möhkəmləndirilməsi oldu.
Nəzrin Həsənli,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
