2026-cı il iyunun 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində keçirilən görüşlərdən sonra Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat təkcə diplomatik nəzakət ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilməz. Bəyanatın mərkəzi xətlərindən biri məhz Qarabağın bərpası prosesində Türkmənistanın göstərdiyi dəstək məsələsidir. Dövlətimizin başçısı bu dəstəyə görə qardaş ölkəyə və şəxsən Türkmənistan Xalq Məsləhətinin Sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədova təşəkkürünü bir dahabildirib. Bu fikir təsadüfi deyil — o, otuz ilə yaxın işğal dövründən sonra öz tarixi torpaqlarına qayıdan bir xalqın həyatında dost dövlətlərin rolunu necə qiymətləndirdiyini göstərir.
Məsələnin əməli tərəfinə nəzər saldıqda görürük ki, söhbət ümumi vədlərdən deyil, konkret addımlardan gedir. Ötən ilin iyul ayında Azərbaycana səfər edən Türkmənistan rəhbəri Füzuli şəhərində məscid tikintisi təşəbbüsünü irəli sürmüş və bu gün artıq həmin tikinti işləri davam etdirilir. Belə bir təşəbbüsün yalnız sözdə qalmaması, real tikinti mərhələsinə keçməsi, fikrimcə, iki ölkə arasındaki etimadın dərinliyini göstərən ən bariz nümunələrdən biridir. Füzuli kimi tamamilə dağıdılmış və yenidən sıfırdan qurulan bir şəhərdə dini abidənin bərpasına qoşulmaq sadəcə infrastruktur yardımı deyil, mənəvi həmrəylik mesajıdır.
Bu kontekstdə diqqəti çəkən digər məqam Füzuli ilə Türkmənistanın Arkadağ şəhərinin qardaşlaşdırılması təcrübəsidir. Şəhərlər arasında belə rəsmi əlaqələrin qurulması, mütəmadi xarakter daşıyan Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi göstərir ki, dəstək bir dəfəlik aksiya kimi deyil, institusional çərçivəyə salınmış, davamlı əməkdaşlıq modeli kimi qurulub. Bu yanaşma, mənim qənaətimcə, dövlətlərarası dostluğun rəsmi bəyanatlardan real həyat təcrübəsinə keçidinin uğurlu nümunəsidir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səslənən təşəkkür sözlərini daha geniş kontekstdə də oxumaq mümkündür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası beynəlxalq hüququn təntənəsi olmaqla yanaşı, bu uğurun möhkəmləndirilməsi və yaraların sağaldılması mərhələsində dost ölkələrin mövqeyi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Türkmənistanın simasında Azərbaycan yalnız siyasi dəstək deyil, həm də maddi-mənəvi qatılım nümunəsi görür ki, bu da postmüharibə bərpa prosesinin beynəlxalq dəstəklə necə gücləndirilə biləcəyini əyani şəkildə göstərir.
Eyni zamanda, bu məsələni ikitərəfli münasibətlərin daha geniş şəbəkəsindən təcrid olunmuş şəkildə qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Səfər çərçivəsində imzalanan çoxsaylı sənədlər — nəqliyyat, energetika, sənaye, səhiyyə və digər sahələri əhatə edən sazişlər və proqramlar — onu göstərir ki, Qarabağın bərpasına dəstək, əslində, daha əhatəli strateji tərəfdaşlığın bir hissəsidir. Lakin bu tərəfdaşlığın məhz Qarabağ məsələsindən başlaması və dövlət başçısı tərəfindən xüsusi vurğulanması onun simvolik və siyasi çəkisini artırır.
Nəticə olaraq qeyd etmək yerinə düşər ki, Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Türkmənistana yönəlik bildirdiyi minnətdarlıq sözləri formal diplomatik ritualdan kənara çıxaraq, real tikinti layihələri, şəhərlərin qardaşlaşması və mədəni mübadilə proqramları ilə təsdiqlənən konkret həmrəylik faktına çevrilib. Bu da onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri bu gün təkcə tarixi-mədəni yaxınlıq müstəvisində deyil, həm də qardaş xalqın çətin günündə real dəstək göstərmək prinsipi üzərində qurulan nümunəvi əməkdaşlıq modelinə çevrilib.
Günay Süleymanova,
Bakı Slavyan Universiteti
Roman-german dilləri kafedrası
