3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan Respublikasının müasir siyasi tarixində mühüm və əlamətdar günlərdən biridir. Həmin tarixdə keçirilən prezident seçkilərində xalqın yüksək etimadını qazanan görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. Bu hadisə müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi səciyyələnir.
1993-cü ilin əvvəllərində ölkədə mürəkkəb ictimai-siyasi və sosial-iqtisadi vəziyyət hökm sürürdü. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün davam etdiyi, daxili siyasi qarşıdurmaların kəskinləşdiyi bir şəraitdə dövlət müstəqilliyinin qorunması və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi qarşıda duran əsas vəzifələrdən idi. Belə bir tarixi şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm hadisəyə çevrildi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmiş, iyunun 23-də isə Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlamışdır. Ardınca, 3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilən prezident seçkilərində seçicilərin 98,8 faizinin səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. Prezident Kitabxanasının məlumatına görə, həmin seçkilərdə seçici fəallığı 97,7 faiz olmuşdur.
Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə qarşıda duran əsas məqsədlər dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, dövlət institutlarının gücləndirilməsi, iqtisadiyyatın bərpası, hüquqi və demokratik dövlət quruculuğunun davam etdirilməsi, Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi və dünya birliyinə inteqrasiyasının sürətləndirilməsi idi. Bu istiqamətlər sonrakı illərdə həyata keçirilən dövlət siyasətinin əsas prioritetlərini təşkil etdi.
Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə müstəqil Azərbaycanın hüquqi və institusional əsaslarının formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi — referendum yolu ilə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası qəbul edildi. Həmin dövrdə parlament institutunun formalaşdırılması və dövlət idarəçiliyinin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində də mühüm işlər görüldü.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində iqtisadi inkişaf məsələləri də xüsusi yer tuturdu. Ölkənin iqtisadi potensialının bərpası, xarici investisiyaların cəlb olunması və Azərbaycanın təbii sərvətlərindən milli inkişaf naminə səmərəli istifadə edilməsi istiqamətində həyata keçirilən siyasət müstəqil Azərbaycanın iqtisadi strategiyasının formalaşmasına mühüm təsir göstərdi. Milli Kitabxananın materiallarında da 1993–1998-ci illərdə ölkədə sabitliyin bərqərar olması, atəşkəsə nail olunması və dinc quruculuq üçün imkanların yaranması, həmçinin neft strategiyasının həyata keçirilməsi xüsusi qeyd olunur.
Ulu Öndərin siyasi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutması və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə ardıcıl şəkildə müdafiə edilməsi olmuşdur. Onun həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan müstəqil dövlət kimi beynəlxalq əlaqələrini genişləndirmiş, müxtəlif dövlətlərlə və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərini inkişaf etdirmişdir. Rəsmi dövlət mənbələrində müstəqil dövlət quruculuğu, təhlükəsizliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və beynəlxalq əlaqələrin inkişafı Heydər Əliyevin milli inkişaf strategiyasının əsas istiqamətləri kimi göstərilir.
Heydər Əliyevin siyasi irsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri dövlətçilik ənənələrinə, milli maraqlara və Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf perspektivlərinə əsaslanan idarəçilik modelinin formalaşdırılmasıdır. Onun dövlət başçısı kimi fəaliyyəti yalnız müəyyən bir dövrün problemlərinin həlli ilə məhdudlaşmamış, Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün siyasi, hüquqi və iqtisadi əsasların yaradılmasına yönəlmişdir.
Ulu Öndərin siyasi fəaliyyətində Azərbaycan xalqının milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, dövlət dilinin, milli mədəniyyətin və tarixi irsin inkişafı da mühüm yer tutmuşdur. Onun fəaliyyəti Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və ölkənin gələcək nəsillər üçün daha güclü dövlət kimi formalaşması məqsədinə yönəlmişdir.
Heydər Əliyevin zəngin dövlətçilik irsi bu gün də Azərbaycanın siyasi və ictimai həyatında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun müəyyən etdiyi strateji inkişaf xətti müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin formalaşmasının əsas istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan xalqının iradəsinin ifadəsi olmaqla yanaşı, müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qalmışdır. Həmin gün xalqın etimadını qazanan Heydər Əliyev sonrakı fəaliyyəti ilə dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunması istiqamətində mühüm qərarlar qəbul etmişdir. O, ömrünün böyük hissəsini Azərbaycan dövlətinin inkişafına həsr edən görkəmli dövlət xadimi kimi ölkənin müasir tarixində mühüm iz qoymuşdur.
Bu baxımdan 3 oktyabr tarixi yalnız bir seçkinin keçirildiyi gün deyil, həm də Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində mühüm siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi xatırlanır.
Amil İsrayılov,
YAP Şirvan şəhər təşkilatı Məsləhətçisi
