Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş respublika müşavirəsi ölkənin aqrar sektorunda yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. Dövlət başçısının proqram xarakterli çıxışı sadəcə mövcud vəziyyətin təhlili deyil, həm də yaxın gələcəkdə milli ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və qeyri-neft ixracatının artırılması üçün konkret tapşırıqlar toplusu – mükəmməl bir yol xəritəsidir.
Prezidentin çıxışında yer alan konseptual yanaşmalar və aqrar sektorun qarşısında duran əsas vəzifələr aşağıdakı strateji istiqamətlərdə qruplaşdırıla bilər:
1. Strateji məhsullarla özünütəminetmə və ərzaq təhlükəsizliyi
Müşavirədə qeyd olunan ən mühüm məqamlardan biri qlobal bazarlarda baş verən dalğalanmalar və ərzaq inflyasiyası fonunda Azərbaycanın daxili bazarını qorumaq strategiyası oldu. Prezident vurğuladı ki, ərzaq təhlükəsizliyi hər bir ölkə üçün müstəqilliyin əsas atributlarından biridir.
Taxılçılıqda məhsuldarlığın artırılması: Əkin sahələrinin ekstensiv şəkildə genişləndirilməsi artıq prioritet deyil. Əsas hədəf hər hektardan götürülən məhsulun həcmini (məhsuldarlığı) müasir aqrotexniki qulluq və düzgün toxum seçimi sayəsində maksimuma çatdırmaqdır.
İdxaldan asılılığın minimuma endirilməsi: Xüsusilə ərzaqlıq buğda, kərə yağı, ət və süd məhsulları kimi strateji malların daxili istehsal hesabına ödənilməsi faizinin kəskin şəkildə yüksəldilməsi hökumət qarşısında təxirəsalınmaz vəzifə olaraq qoyuldu.
2. Azad edilmiş ərazilərin aqrar iqtisadiyyatai inteqrasiyası
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun münbit torpaqları, zəngin su resursları və yaylaqları Azərbaycanın kənd təsərrüfatına yeni və nəhəng bir nəfəs gətirir. Prezident İlham Əliyev bu ərazilərin potensialından maksimum səmərəli istifadə olunmasını ən vacib çağırışlardan biri kimi müəyyən etdi.
Heyvandarlığın intibahı: Kəlbəcər və Laçının yaylaqlarında heyvandarlığın sürətli inkişafı, ölkənin ət və süd məhsullarına olan ehtiyacını böyük ölçüdə yerli istehsal hesabına qarşılamağa imkan verəcək.
“Ağıllı kənd” konsepsiyası çərçivəsində aqrar sahə: Azad edilmiş torpaqlarda qurulan təsərrüfatlar ən müasir elmi-texnoloji prinsiplərə və rəqəmsal idarəetməyə əsaslanmalıdır. Bura böyük aqroparkların yaradılması və ekoloji təmiz meyvəçilik daxildir.
3. Su resurslarına qənaət:
Dövlət başçısının çıxışında ən kəskin və qəti xəbərdarlıqları su resurslarının idarə edilməsi ilə bağlı oldu. Qlobal iqlim dəyişikliyi fonunda su qıtlığı təhlükəsinin real olduğunu bildirən Prezident, köhnəlmiş suvarma metodlarından tamamilə imtina edilməsini tələb etdi.
İntensiv suvarma sistemlərinə keçid: Seləmə suvarma üsulunun həm torpaqları şorlaşdırdığı, həm də böyük su itkisinə səbəb olduğu qeyd edildi. Fermerlərin qısa müddətdə damcı və yağışyağdırma sistemlərinə keçməsi təşviq edilməlidir.
İnfrastrukturun yenilənməsi: Su kanallarının betonlanması, torpaq məcralı kanallarda baş verən sızmaların və itkilərin sıfıra endirilməsi istiqamətində dövlət proqramlarının icrası sürətləndirilməlidir.
Ciddi nəzarət və uçot: Sudan istifadəyə görə ciddi nəzarət mexanizminin yaradılması və sayğaclaşdırma prosesinin başa çatdırılması tapşırıldı.
4. Subsidiyaların şəffaflaşdırılması:
Prezident çıxışında fermerlərə yönələn dövlət dəstəyinin, subsidiyaların və güzəştli kreditlərin ünvanlılığının təmin edilməsinin vacibliyinə toxundu. Aqrar sahədə kölgə iqtisadiyyatına və sui-istifadə hallarına yer ola bilməz.
Tam rəqəmsallaşma: Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemi (EKTİS) vasitəsilə hər bir fermerin əkdiyi sahə, bəyan etdiyi məhsul və aldığı subsidiya şəffaf şəkildə görünməlidir.
Ədalətli bölüşdürmə: Dövlət yardımları real məhsul istehsal edən, torpağa bağlı olan həqiqi fermerlərə çatmalıdır. Bürokratik əngəllər və süni maneələr tamamilə aradan qaldırılmalıdır.
5. İxrac potensialının şaxələndirilməsi:
Azərbaycanın meyvə-tərəvəz ixracında böyük uğurlar qazandığını deyən dövlət başçısı, eyni zamanda yalnız bir neçə ənənəvi bazardan asılı qalmağın riskli olduğunu xatırlatdı.
Coğrafi Şaxələndirmə: Körfəz ölkələri, Avropa İttifaqı və Asiya bazarlarına çıxışın genişləndirilməsi.
Xammaldan hazır məhsula: Meyvə-tərəvəzin sadəcə xammal kimi deyil, emal olunmuş (konserv, şirə, quru meyvə) yüksək əlavə dəyərli məhsul kimi ixracı.
Logistikanın gücləndirilməsi: “Yaşıl dəhliz” sistemlərinin tətbiqi və xarici bazarlarda Azərbaycanın ticarət evlərinin fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi.
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən bu aqrar müşavirə bir daha təsdiq etdi ki, kənd təsərrüfatı sadəcə iqtisadiyyatın bir sahəsi deyil, regionların canlanması, minlərlə insanın iş yeri ilə təmin olunması və ölkənin strateji müstəqilliyidir. Dövlət başçısının proqram xarakterli çıxışında müəyyən edilən vəzifələr – innovasiya, şəffaflıq, su səmərəliliyi və Qarabağın dirçəlişi – yaxın illərdə Azərbaycan kəndinin və fermerinin yeni inkişaf modelinin əsas hərəkətverici qüvvəsi olacaqdır.
Həsənalıyev İsmayıl,
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin tələbəsi, Nizami rayonunun fəal gənci
