Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik salnaməsinə nəzər saldıqda siyasi və iqtisadi suverenliyin möhkəm təməllər üzərində qurulmasının arxasında böyük tarixi iradənin dayandığı aydın görünür. Bu iradənin ən mühüm simalarından biri Heydər Əliyev idi. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşısında duran vəzifələr son dərəcə ağır idi: dövlət idarəçiliyini yenidən qurmaq, siyasi sabitliyi təmin etmək, iqtisadi böhranı aradan qaldırmaq, milli təhlükəsizliyi gücləndirmək və ölkənin beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirmək lazım idi. Heydər Əliyevin 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışı belə mürəkkəb bir tarixi şəraitdə baş verdi. O, dövlətin idarə olunmasında ardıcıllıq və məsuliyyət prinsipini ön plana çəkərək siyasi sabitliyin bərqərar olunmasına çalışdı. Həmin dövrdə atılan addımlar dövlət institutlarının möhkəmlənməsinə və Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişaf kursunun müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratdı. Heydər Əliyev üçün dövlət müstəqilliyi yalnız bayrağın, gerbin və himnin mövcudluğu ilə ölçülən anlayış deyildi; müstəqillik həm də milli iradənin qorunması, dövlətin öz qərarlarını sərbəst qəbul etməsi və ölkənin iqtisadi resurslarına sahib çıxması demək idi. Bu baxış onun siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Ulu öndər Heydər Əliyevin iqtisadi siyasətində Azərbaycanın təbii sərvətlərinin milli inkişafın dayağına çevrilməsi xüsusi yer tuturdu. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” bu strategiyanın ən mühüm təzahürlərindən biri oldu. Azərbaycan üçün son dərəcə mürəkkəb şəraitdə belə böyük beynəlxalq enerji şirkətlərinin ölkəyə cəlb edilməsi ciddi siyasi və diplomatik səylər tələb edirdi. Müqavilə “Azəri”, “Çıraq” və “Günəşli” yataqlarının birgə işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü prinsipi əsasında hazırlanmışdı və sonradan Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm rol oynadı. Rəsmi məlumatlara əsasən, müqavilə 11 beynəlxalq şirkətin iştirakı ilə imzalanmış və 7 ölkəni təmsil edən tərəfləri bir araya gətirmişdi. Bu hadisə Azərbaycanın enerji sektoruna böyük investisiyaların cəlb olunmasına və ölkənin dünya iqtisadi məkanında tanınmasına mühüm təsir göstərdi.
Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi irsində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də iqtisadi müstəqilliyin siyasi müstəqillik üçün dayaq olması düşüncəsi idi. Azərbaycanın enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması üçün alternativ nəqli marşrutlarının yaradılması bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Bakı-Novorossiysk, Bakı-Supsa və sonrakı mərhələdə Bakı-Tbilisi-Ceyhan kimi layihələr Azərbaycanın dünya enerji bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirdi. Bununla yanaşı, iqtisadi islahatlar, bazar iqtisadiyyatına keçid, özəlləşdirmə və aqrar islahatlar da dövlətin iqtisadi əsaslarının yenidən qurulmasına xidmət etdi. Heydər Əliyev Azərbaycanın gələcəyini yalnız bir sahənin inkişafında deyil, güclü dövlətçilik, iqtisadi dayanıqlıq və beynəlxalq əməkdaşlığın bir-birini tamamladığı sistemdə görürdü. Bu yanaşma nəticəsində siyasi suverenliyin iqtisadi dayaqları tədricən möhkəmləndi və Azərbaycan öz milli maraqlarını beynəlxalq münasibətlər sistemində daha geniş imkanlarla ifadə etməyə başladı. Beləliklə, Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyəti Azərbaycanın siyasi və iqtisadi suverenliyinin möhkəmləndirilməsi tarixində mühüm mərhələ kimi yadda qaldı.
Sünbül Həsənquliyeva,
YAP Xəzər rayon təşkilatının gənc fəalı
