Azərbaycanın iqtisadi inkişafında təbii resurslardan səmərəli istifadə mühüm istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Ölkənin neft və qaz ehtiyatları uzun illər ərzində iqtisadiyyatın inkişafına mühüm töhfələr verib. Bununla yanaşı, zəngin mineral ehtiyatlar və mədənçilik sahəsində mövcud imkanlar da iqtisadiyyatın gələcək şaxələndirilməsi baxımından diqqət çəkir.
Mədənçilik sahəsinin böyük potensiala malik istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirilməsi bu sektorun qarşıdakı dövrdə daha fəal şəkildə inkişaf etdirilməsi üçün zəmin yaradır. Bu məqsədlə dövlət proqramının qəbul edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dörd il üçün nəzərdə tutulan proqram mədənçiliklə bağlı müxtəlif fəaliyyətlərin həyata keçirilməsinə və sahənin inkişafına yeni dinamika qazandırılmasına xidmət edə bilər.
Dövlət proqramlarının əsas üstünlüklərindən biri konkret müddət ərzində görüləcək işlərin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə imkan verməsidir. Mədənçilik kimi geniş və çoxmərhələli sektorda ardıcıl fəaliyyət xüsusilə vacibdir. Geoloji tədqiqatların aparılması, ehtiyatların müəyyənləşdirilməsi, müvafiq infrastrukturun qurulması və hasilat proseslərinin təşkili bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həyata keçirilməlidir.Bu istiqamətdə müasir texnologiyaların tətbiqi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Yeni texnologiyalar vasitəsilə yeraltı sərvətlərin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi, yataqların potensialının qiymətləndirilməsi və istehsal proseslərinin təkmilləşdirilməsi mümkündür. Texnoloji yenilənmə həm iqtisadi səmərəliliyin yüksəldilməsinə, həm də resurslardan daha rasional istifadə olunmasına şərait yarada bilər.
Mədənçilik sektorunun inkişafı ölkənin sənaye potensialına da təsir göstərə bilər. Hasil edilən xammalın emal müəssisələrinə yönəldilməsi nəticəsində əlavə istehsal zəncirləri formalaşa bilər. Bu isə yalnız xammal satışından əldə olunan gəlirlə məhdudlaşmayan daha geniş iqtisadi dəyərin yaranmasına imkan verir.
Sahəyə investisiyaların cəlb olunması da mühüm məsələlərdən biridir. Mədənçilikdə iri layihələrin həyata keçirilməsi əhəmiyyətli maliyyə resursları və texniki imkanlar tələb edir. Yerli və xarici şirkətlərin bu sahəyə marağının artması yeni yataqların işlənməsi, müasir avadanlıqların tətbiqi və istehsal imkanlarının genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yarada bilər.
Mədənçiliklə bağlı fəaliyyətin genişlənməsi regionların inkişafına da təsir göstərə bilər. Yeni istehsal obyektlərinin yaradılması ilə yanaşı, yolların, elektrik və digər infrastrukturun inkişaf etdirilməsi zərurəti meydana çıxa bilər. Bu layihələr həmin ərazilərdə iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə və xidmət sektorunun genişlənməsinə əlavə stimul verə bilər.
Bununla belə, Azərbaycanın iqtisadi inkişafında neft və qaz sektorunun əhəmiyyətini nəzərdən qaçırmaq mümkün deyil. Neft-qaz sənayesi ölkənin iqtisadi sistemində aparıcı istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Enerji resurslarının hasilatı və ixracı Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrində mühüm yer tutur və ölkənin maliyyə imkanlarının formalaşmasına təsir göstərir.
Cari il ərzində neft və qaz sahəsində çoxsaylı müqavilələrin imzalanması bu istiqamətdə fəaliyyətin davam etdiyini göstərir. Yeni müqavilələr enerji layihələrinin genişləndirilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu razılaşmalar Azərbaycanın enerji sektorunda mövcud potensialından gələcəkdə də istifadə etmək niyyətini nümayiş etdirən mühüm addımlardır.
Neft-qaz sektorunun aparıcı rolunun qorunması ilə yeni sahələrin inkişaf etdirilməsi bir-birinə zidd istiqamətlər deyil. Əksinə, iqtisadiyyatın müxtəlif resurs bazalarına söykənməsi ölkənin inkişaf imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edə bilər. Mədənçilik sahəsində yeni layihələrin ortaya çıxması iqtisadi fəaliyyətin əlavə mənbələr hesabına artırılmasına şərait yarada bilər.
Bu proses eyni zamanda Azərbaycanın iqtisadiyyatının daha çoxşaxəli struktur qazanmasına kömək edə bilər. Enerji, mədənçilik, emal sənayesi, logistika və digər sahələrin qarşılıqlı əlaqəsi nəticəsində yeni iqtisadi zəncirlər yarana bilər. Təbii sərvətlərin hasilatından başlayaraq onların emalına və hazır məhsul istehsalına qədər uzanan fəaliyyət daha geniş iqtisadi imkanlar formalaşdırır.
Dörd ili əhatə edən mədənçilik proqramının həyata keçirilməsi bu baxımdan xüsusi mərhələdir. Qarşıdakı müddətdə görüləcək işlər sektorun mövcud vəziyyətinin daha ətraflı qiymətləndirilməsinə, yeni imkanların müəyyənləşdirilməsinə və investisiya layihələrinin hazırlanmasına şərait yarada bilər. Proqram çərçivəsində əldə ediləcək nəticələr gələcəkdə daha uzunmüddətli strategiyaların hazırlanması üçün də baza rolunu oynaya bilər.
Azərbaycanın təbii sərvətləri ölkənin iqtisadi inkişafında mühüm resurs olaraq qalır. Əsas məsələ bu ehtiyatlardan müasir yanaşmalar əsasında istifadə etmək, iqtisadi dəyəri artırmaq və yeni fəaliyyət istiqamətləri yaratmaqdır. Mədənçilik sektorunun inkişafına yönələn dövlət proqramı bu məqsədə xidmət edən tədbirlərdən biridir.
Neft və qaz sahəsinin aparıcı rolunun davam etməsi, eyni zamanda mədənçilik kimi potensiallı istiqamətlərin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın resurs siyasətində paralel proseslərin həyata keçirildiyini göstərir. Müxtəlif sahələrdə mövcud imkanların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi ölkənin istehsal və ixrac potensialının genişləndirilməsinə, yeni investisiya layihələrinin yaranmasına və iqtisadi fəaliyyətin daha çoxşaxəli xarakter almasına şərait yar
Ənvər Bayramov,
YAP Xətai rayon təşkilatının əməkdaşı
