Hər bir dövlətin uzunmüddətli inkişafında iqtisadi imkanlar, siyasi institutlar və təhlükəsizlik mexanizmləri ilə yanaşı, cəmiyyətin mənəvi dayaqları da mühüm rol oynayır. Milli-mənəvi dəyərlər, tarixi yaddaş, dil, mədəniyyət və dövlətçilik ənənələri xalqın özünəməxsusluğunu müəyyənləşdirən əsas amillər sırasındadır. Bu dəyərlərin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi milli kimliyin davamlılığını təmin etməklə yanaşı, cəmiyyətin dəyişən qlobal şəraitdə özünü dərk etməsinə də kömək edir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışında ideoloji təhlükəsizlik məsələsi ilə yanaşı, vətənpərvərlik amilinə də diqqət yetirilməsi milli dəyərlərin dövlətçilik şüurundakı yerini gündəmə gətirir. Prezident çıxışında hər bir vətənpərvər azərbaycanlının öz dövləti ilə fəxr etdiyini vurğulayıb. Bu yanaşma vətəndaşların ölkənin tarixinə, müasir inkişafına və gələcək məqsədlərinə münasibətinin milli həmrəyliyin formalaşmasında əhəmiyyətini göstərir.
Vətənpərvərlik yalnız emosional bağlılıqdan ibarət deyil. O, eyni zamanda dövlət qarşısında məsuliyyət hissi, cəmiyyətin inkişafına töhfə vermək, ictimai qaydalara hörmət göstərmək və ölkənin gələcəyi üçün fəal mövqe nümayiş etdirmək kimi davranışlarda özünü göstərir. Vətəndaşın peşə fəaliyyətini məsuliyyətlə yerinə yetirməsi, ictimai əmlakı qoruması, qanunlara riayət etməsi və sosial problemlərin həllində iştirak etməsi də vətənpərvərliyin praktik ifadələri kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycanın müasir tarixində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlətçilik şüurunun formalaşmasına təsir göstərən mühüm hadisələrdəndir. Uzun illər davam edən münaqişə, məcburi köçkünlük təcrübəsi və torpaqların geri qaytarılması ilə bağlı proseslər cəmiyyətin tarixi yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu hadisələrin gələcək nəsillərə çatdırılması yalnız tarixi məlumatların öyrədilməsi deyil, həm də müharibənin insanlara və yaşayış məntəqələrinə vurduğu zərərin, sülhün əhəmiyyətinin və dövlət müstəqilliyinin dəyərinin dərk olunması baxımından əhəmiyyətlidir.
Qloballaşma şəraitində milli-mənəvi dəyərlərin qorunması məsələsi daha mürəkkəb xarakter alır. Beynəlxalq mədəni əlaqələrin genişlənməsi, müxtəlif həyat tərzlərinin yayılması və rəqəmsal platformaların təsiri cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı əlaqəni artırır. Belə bir mühitdə milli kimliyin qorunması digər xalqların mədəniyyətinə qarşı qapanmaq deyil, öz tarixi və mədəni irsini tanımaq, onu müasir inkişafla uzlaşdırmaq və müxtəlif mədəniyyətlərlə qarşılıqlı hörmət əsasında münasibətlər qurmaq deməkdir.
İdeoloji təhlükəsizlik kontekstində dini və mənəvi dəyərlərə münasibət də diqqət tələb edən məsələlərdəndir. Dini inanclar cəmiyyətin müəyyən hissəsi üçün mənəvi həyatın mühüm tərkib hissəsidir. Bununla yanaşı, dini biliklərin düzgün öyrənilməsi, dini təhsil ilə ümumi təhsilin əlaqəsinin nəzərə alınması və dini mövzularda yayılan məlumatların etibarlılığının yoxlanılması vacibdir. Dini amildən istifadə etməklə nifrət, ayrı-seçkilik və zorakılığa çağırışların yayılması isə hüquqi və ictimai baxımdan ayrıca qiymətləndirilməlidir. Belə məsələlərdə konkret faktlara əsaslanmaq və dini inancla radikal fəaliyyət arasında fərq qoymaq obyektiv yanaşmanın mühüm şərtidir.
Milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında ailə, məktəb, mədəniyyət müəssisələri və ictimai təşkilatlar mühüm rol oynayırlar. Ədəbiyyatın, tarixin, musiqinin, incəsənətin və xalq yaradıcılığının öyrənilməsi gənclərin milli mədəniyyət haqqında biliklərini genişləndirir. Eyni zamanda, tarixi hadisələrin müxtəlif mənbələr əsasında araşdırılması, milli irsin elmi şəkildə öyrənilməsi və müasir həyatla əlaqələndirilməsi həmin dəyərlərin formal şüarlardan daha çox real bilik və davranışa çevrilməsinə imkan verir.
Dövlətçilik şüurunun möhkəmlənməsi üçün milli kimlik, vətəndaş məsuliyyəti və ictimai həmrəylik arasında tarazlığın qorunması vacibdir. Öz tarixini bilən, mədəni irsinə hörmət edən və ölkəsinin inkişafında iştirak edən vətəndaş cəmiyyətin dayanıqlı gələcəyinə töhfə verir. Milli-mənəvi dəyərlərin müasir təhsil, elmi düşüncə və hüquqi mədəniyyətlə uzlaşdırılması isə Azərbaycanın gələcək inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Təhmasib Məmmədova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
