Prezident İlham Əliyevin 21 iyul 2026-cı il tarixində Almaniya Federativ Respublikasına rəsmi səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi mühitə və Azərbaycanın regionda həyata keçirdiyi sülh siyasətinə mühüm aydınlıq gətirdi. Dövlət başçısı çıxışında Ermənistan–Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması istiqamətində əldə olunan mühüm nəticələrə toxunaraq, uzun illər davam edən qarşıdurmanın arxada qaldığını və bölgədə əməkdaşlıq üçün yeni imkanların yarandığını diqqətə çatdırdı. Bu baxış Azərbaycanın müharibədən sonrakı mərhələdə seçdiyi strateji xəttin əsas mahiyyətini əks etdirir.
Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Vaşinqtonda, Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı və imzası ilə Birgə Bəyannamənin imzalanması tarixi hadisə oldu. Həmin sənəd Ermənistan ilə Azərbaycan arasında onilliklər boyu davam etmiş münaqişənin siyasi baxımdan geridə qalmasını təsdiqləyən mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Uzun illər regionun inkişafına mane olan münaqişənin aradan qalxması Cənubi Qafqaz üçün tamamilə yeni siyasi və iqtisadi perspektivlər formalaşdırdı.
Sülh istiqamətində əldə olunan razılaşmalar təsadüfi deyil. Azərbaycan uzun illər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan mövqe nümayiş etdirərək davamlı sülhün təmin olunmasının vacibliyini ön plana çəkib. Müharibədən sonrakı dövrdə də rəsmi Bakı münasibətlərin qarşılıqlı hörmət və dövlətlərin suverenliyinə əsaslanması istiqamətində ardıcıl təşəbbüslərlə çıxış edib. Bu yanaşma regionun gələcəyinin qarşıdurmada deyil, əməkdaşlıqda olduğunu göstərən əsas siyasi xəttə çevrilib.
Prezident İlham Əliyev Almaniyanın Cənubi Qafqazda sülh prosesinə verdiyi töhfəni də yüksək qiymətləndirdi. Almaniya Avropanın aparıcı dövlətlərindən biri kimi regionda sabitliyin və dialoqun təşviqinə dəstək göstərib. Qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin formalaşdırılması, beynəlxalq hüququn prinsiplərinin dəstəklənməsi və uzunmüddətli sabitliyin təşviqi istiqamətində aparılan fəaliyyət iki ölkə arasında siyasi dialoqun mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib.
Azərbaycanın sülh prosesinə yanaşması təkcə siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, əldə olunan razılaşmalardan dərhal sonra praktik addımlar atılıb. Bu yanaşma rəsmi Bakının imzalanan sənədlərin real nəticələr verməsinə xüsusi önəm verdiyini göstərir. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə etimadın möhkəmləndirilməsi üçün konkret fəaliyyət vacib amillərdən biridir və Azərbaycan da məhz bu prinsipi rəhbər tutur.
Praktiki addımların ən mühüm istiqamətlərindən biri humanitar və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi olub. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, Azərbaycan tərəfindən Ermənistana təchiz edilən benzin və dizel yanacağı qonşu ölkənin enerji təminatına mühüm dəstək verir. Bu addım iqtisadi xarakter daşımaqla yanaşı, bölgədə qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması baxımından da mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi hər bir dövlət üçün əsas prioritetlərdən biridir. Dünyada enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər, geosiyasi proseslər və logistika marşrutlarında yaranan çətinliklər bir çox ölkələrin enerji təminatına təsir göstərir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın sabit və etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsi regionun ümumi təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir.
Azərbaycan uzun illərdir beynəlxalq enerji bazarında etibarlı təchizatçı kimi tanınır. Ölkəmiz yalnız Avropa dövlətlərinin deyil, region ölkələrinin də enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Ermənistan istiqamətində həyata keçirilən yanacaq təchizatı da Azərbaycanın sülh gündəliyinin praktik ifadələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Dövlət başçısının çıxışında diqqət çəkən məqamlardan biri də tranzit daşımalarının genişlənməsi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər oldu. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, artıq Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana tranzit yüklərin daşınması həyata keçirilir və bu proses qısa müddət ərzində əhəmiyyətli həcmdə artıb. İndiyədək 40 min tondan artıq yükün Azərbaycan üzərindən daşınması yeni əməkdaşlıq modelinin real nəticələr verdiyini göstərir.
Bu göstərici təkcə logistika sahəsində əldə olunan uğur deyil. Eyni zamanda regionda etimadın tədricən möhkəmləndiyini və iqtisadi münasibətlərin formalaşmağa başladığını nümayiş etdirir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, iqtisadi əməkdaşlıq siyasi münasibətlərin inkişafına müsbət təsir göstərən əsas amillərdən biridir. Ticarət əlaqələrinin genişlənməsi qarşılıqlı maraqları artırır və sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın tranzit imkanları son illərdə həyata keçirilən iri infrastruktur layihələri sayəsində əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Müasir avtomobil yolları, dəmir yolu xətləri, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və beynəlxalq logistika mərkəzləri ölkəmizi regionun əsas nəqliyyat qovşaqlarından birinə çevirib. Bu imkanlardan Ermənistanın da istifadə etməyə başlaması bölgədə iqtisadi inteqrasiyanın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Sülh prosesinin uğurlu davam etməsi regional iqtisadi layihələrin reallaşdırılması üçün də geniş imkanlar yaradır. Yeni nəqliyyat marşrutlarının açılması, yükdaşımaların artması, ticarət əlaqələrinin genişlənməsi və investisiya axınının güclənməsi bütün region ölkələrinin iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Azərbaycan bu prosesdə təşəbbüskar mövqe nümayiş etdirərək qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlıq modelini dəstəkləyir.
Cənubi Qafqazın sabit və təhlükəsiz bölgəyə çevrilməsi beynəlxalq tərəfdaşlar üçün də böyük əhəmiyyət daşıyır. Avropa dövlətləri, o cümlədən Almaniya regionda davamlı sülhün bərqərar olmasını iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi baxımından mühüm amil hesab edir. Sabitlik nəqliyyat layihələrinin inkişafını sürətləndirir, enerji marşrutlarının təhlükəsizliyini artırır və yeni investisiyalar üçün əlverişli mühit yaradır.
Azərbaycanın həyata keçirdiyi xarici siyasətin əsas prinsiplərindən biri qarşılıqlı hörmətə və beynəlxalq hüquqa əsaslanan münasibətlərin qurulmasıdır. Müharibədən sonrakı dövrdə ölkəmizin irəli sürdüyü təşəbbüslər də məhz bu məqsədə xidmət edir. Siyasi dialoqun genişləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və humanitar əlaqələrin gücləndirilməsi regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına yönəlib.
Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan artıq yeni geosiyasi reallıqlar fonunda regional əməkdaşlığın təşviqinə xüsusi önəm verir. İmzalanmış razılaşmaların praktiki addımlarla müşayiət olunması, enerji və nəqliyyat sahələrində həyata keçirilən təşəbbüslər, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və etimad mühitinin möhkəmləndirilməsi bu siyasətin ardıcıl şəkildə həyata keçirildiyini təsdiqləyir.
Azərbaycan bu gün Cənubi Qafqazda sülhün, əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın əsas təşəbbüskarlarından biri kimi çıxış edir. Regionun gələcək inkişafı üçün formalaşan yeni imkanlar yalnız iştirakçı dövlətlərin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının sabitliyinə və rifahına xidmət edir. Siyasi iradənin konkret layihələrlə dəstəklənməsi, qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və praktiki əməkdaşlığın genişləndirilməsi Cənubi Qafqazın uzunmüddətli inkişafının əsas təminatlarından biri kimi çıxış edir.
Nəbi Sadıqov,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
