Dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklərinkişafın yeni istiqamətlərini gündəmə gətirir. Ölkələriqtisadi dayanıqlığı təmin etmək üçün mövcudresurslarla yanaşı, alternativ imkanlardan da daha genişistifadə etməyə çalışırlar. Azərbaycanın da qarşısındaduran mühüm məsələlərdən biri iqtisadiyyatın müxtəlifsahələrində olan potensialı hərəkətə gətirməklə gələcəküçün yeni artım mənbələri yaratmaqdır.
Neft-qaz sektoru uzun illər Azərbaycanın iqtisadiinkişafında mühüm rol oynayıb. Bununla yanaşı, ölkənin iqtisadi imkanları yalnız enerji resursları iləməhdudlaşmır. Müxtəlif sahələrdə mövcud olanpotensialın üzə çıxarılması iqtisadiyyatın daha şaxəlistrukturunun formalaşmasına imkan verir. Bu yanaşmauzunmüddətli inkişaf üçün yeni istiqamətlərinyaranmasına şərait yarada bilər.
Qeyri-neft sektorunun inkişafı iqtisadiyyatın müxtəlifsahələrində fəaliyyətin genişlənməsi deməkdir. Yeniistehsal müəssisələrinin yaradılması, kəndtəsərrüfatında müasir texnologiyalardan istifadə, logistika imkanlarının artırılması və xidmət sektorununinkişafı bu istiqamətdə mühüm rol oynaya bilər. Beləsahələrin hər birində yeni layihələrin həyatakeçirilməsi iqtisadi fəallığın artmasına imkan yaradır.
Bu prosesdə bərpaolunan enerji xüsusi diqqət çəkir. Azərbaycanın günəş və külək enerjisi baxımındanəlverişli imkanlara malik olması alternativ enerjimənbələrinin inkişafı üçün geniş perspektivlər yaradır. Mövcud potensialdan istifadə ölkənin enerji sisteminininkişafına yeni istiqamət əlavə etməklə yanaşı, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri üçün də əlavə imkanlaryarada bilər.
Bərpaolunan enerji layihələri yalnız elektrik enerjisininistehsalı ilə yekunlaşmır. Bu sahənin inkişafıtexnologiya, mühəndislik, tikinti, avadanlıq istehsalı, xidmət və digər istiqamətlərdə fəaliyyətingenişlənməsinə səbəb ola bilər. Beləliklə, alternativenerji sahəsində bir layihə bir neçə iqtisadi istiqamətinparalel şəkildə inkişafına stimul verə bilər.
Azərbaycanın malik olduğu coğrafi və təbii imkanlarbu sahədə əlavə üstünlüklər formalaşdırır. Xüsusiləgünəşli günlərin çoxluğu və müəyyən ərazilərdə küləkpotensialının yüksək olması bərpaolunan enerjilayihələri üçün əlverişli şərait yaradır. Bu imkanlarındüzgün qiymətləndirilməsi gələcəkdə enerjiistehsalının daha müxtəlif mənbələr hesabınaformalaşmasına şərait yarada bilər.
İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi həmçinin yeniinvestisiya imkanlarının yaranmasına xidmət edir. Müxtəlif sektorların inkişafına yönələn sərmayələryeni müəssisələrin fəaliyyətə başlamasına, məşğulluğun artmasına və istehsal imkanlarınıngenişlənməsinə səbəb ola bilər. Bu baxımdan qeyri-neft sahələri Azərbaycanın investisiya xəritəsində dahageniş yer tuta biləcək istiqamətlər sırasındadır.
Müasir iqtisadi münasibətlərdə innovasiya vətexnologiya getdikcə daha böyük rol oynayır. Azərbaycanın qeyri-neft sektorunda yenitexnologiyaların tətbiqini genişləndirməsiməhsuldarlığın yüksəldilməsi və yeni istehsalmodellərinin formalaşdırılması üçün imkan yaradabilər. Bərpaolunan enerji də məhz texnologiya vəinnovasiyanın sıx bağlı olduğu sahələrdən biridir.
Uzunmüddətli iqtisadi artım üçün ən mühümməsələlərdən biri müxtəlif potensial mənbələrindənparalel şəkildə yararlanmaqdır. Azərbaycanın təbiisərvətləri, insan kapitalı, coğrafi mövqeyi və enerjiimkanları birlikdə daha geniş iqtisadi potensialformalaşdırır. Bu resursların bir-birini tamamlayanşəkildə inkişaf etdirilməsi iqtisadiyyatın dayanıqlığınınartırılmasına kömək edə bilər.
Gələcək dövrdə əsas diqqətin yeni iqtisadi sahələrəyönəldilməsi Azərbaycanın inkişaf imkanlarını daha dagenişləndirə bilər. Neft-qaz sektorundan kənaristiqamətlərdə fəaliyyətin artırılması, bərpaolunanenerji potensialının reallaşdırılması və müasirtexnologiyaların tətbiqi ölkənin iqtisadi inkişafındayeni mərhələnin formalaşmasına şərait yarada bilər.
Azərbaycanın qarşısında geniş imkanlar var və əsasməsələ həmin imkanları konkret layihələrə, istehsalgüclərinə və iqtisadi dəyərə çevirməkdir. Qeyri-neftsektorunda yeni istiqamətlərin inkişaf etdirilməsi iləölkənin iqtisadi artım mənbələri genişlənə, bərpaolunan enerji sahəsində mövcud potensial isəgələcəyin mühüm iqtisadi resurslarından birinə çevriləbilər.
Şəbnəm Saracova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
